Agrarlyq-ónerkásiptik keshenniń áleýeti artýda

Memleket basshysy Joldaýda: "Aýyl sharýashylyǵy – bizdiń negizgi resýrsymyz, biraq onyń áleýeti tolyq paıdalanylmaı otyr. El ishinde ǵana emes, shetelde de suranysqa ıe organıkalyq jáne ekologııalyq taza ónim óndirý úshin zor múmkindikter bar. Biz sýarmaly jer kólemin kezeń-kezeńmen 2030 jylǵa qaraı 3 mln gektarǵa deıin ulǵaıtýymyz kerek. Bul aýyl sharýashylyǵy óniminiń kólemin 4,5 ese arttyrýǵa múmkindik beredi", dep naqtylap ótti.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń aqparaty boıynsha, Prezıdenttiń tapsyrmasyn oryndaý barysynda sýarmaly jerlerdiń kólemin ulǵaıtý jumystary jalǵasyn taýyp keledi. Búginde sýarmaly jerlerdiń kólemi 1 mln 546 myń gektardy quraıdy, sonyń ishinde 210,4 myń gektar jer jańbyrlatyp jáne tamshylatyp sýarý sekildi ylǵal únemdegish tehnologııalarmen qamtylǵan, bul ónimdilikti birneshe ese arttyrady.

Budan ózge, zamanaýı sýarý júıelerin engizýdi yntalandyrý úshin aýyl sharýashylyǵy óndirýshilerine ınfraqurylym júrgizý men sýarý júıelerin satyp alýǵa jumsaǵan shyǵyndarynyń 50%-y óteledi. Budan basqa, syıaqy mólsherlemesi 10%-ǵa tómendetiletini týraly aıtyldy.

Pre­zıdenttiń óńdelgen ónim eksportyn 2022 jylǵa qaraı 2,5 ese ulǵaıtý jónin­degi tapsyrmasy boıynsha, agroónerkásiptik keshendi damytý­daǵy mańyzdy mindettiń biri – aýyl sharýa­shylyǵy shıkizatyn óńdeý úlesin arttyrý jáne qosylǵan quny barynsha joǵary ónimdi óndirý.

Máselen, "QazAgro" holdıngi byltyr jalpy soma­sy 230,8 mlrd teńgege ósimdik sha­rýa­­shylyǵy ónimderin óńdeý, jylyjaı, kókónis jáne astyq saqtaý oryn­­daryn salý, qarqyndy baqtar otyrǵy­zý sekildi baǵyttar boıynsha jańa ósim­dik sharýashylyǵy ónim­derin óndirý men óńdeý jobalaryn qarjy­lan­dyrdy. Sonymen birge memlekettik qoldaý sharalaryn je­tildirý aıasynda ósimdik sharýashy­ly­ǵyndaǵy barlyq sýbsıdııalar "Sýbsıdııa­laýdyń biryńǵaı qaǵıdalaryna" birikti­rilip, ósimdik qorǵaý quraldaryn sýbsıdııa­laý keńeıtildi. Engizilgen bas­ty jańa­lyqtardyń biri – sýbsıdııalardy kúntiz­belik jyl sheńberinde emes, tuqym, ty­ńaıtqysh, pestısıd satyp alǵan kúnnen bastap, 12 aı ishinde alýǵa bolatyny kóńil kónshitedi.

Álemdi dúrbeleńge salǵan koronavırýstyq pandemııanyń saldarynan elde azyq-túlik qaýipsizdigi men aýyl sharýashylyǵyn damytý sektory basty máselelerdiń biri bolǵanyn kórsetti. Qazirgi tańda kóptegen el ishki naryqty tolyqtyrý men ımportty almastyrýǵa basa nazar aýdardy. Agroónerkásiptik keshendi damytý strategııasyn qaıta jandandyrýdy qarastyryp otyr. Suranystyń artqanyn eskere otyryp, bıyl aýyl sharýashylyǵy daqyldary alańy 237,7 myń gektarǵa ulǵaıtylyp, 22,5 mln gek­tarǵa jetti.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń deregine súıensek, tuqymdardy, pestısıdter men tyńaıtqyshtardy sýbsıdııalaýǵa 11,4 mlrd teńge kóleminde qosymsha qara­jat bólindi. Import almastyrý sheń­berinde baq otyrǵyzý jónindegi ınvestı­sııalyq jobalardy iske asyrý jáne jabyq topyraq alańdaryn keńeıtý jumystary jal­ǵastyrylady.

Sýarmaly jerlerdiń kólemi 60 myń gektarǵa ulǵaımaq. Buǵan qazirgi zaman­aýı sýarý júıelerin satyp alýǵa arnal­ǵan ınvestısııalyq sýbsıdııalaý nor­matıvterin 1 gektarǵa 500 myń teńgeden 800 myń teńgege deıin ulǵaıtý sharalary yqpal etpek.

Bıyl mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý kólemi: tirideı salmaqtaǵy et bo­ıynsha 1,9 mln tonnadan 2,1 mln tonnaǵa deıin (7%); sút boıynsha 5,8 mln tonnadan 5,9 mln tonnaǵa deıin (2%); jumyrtqa boıynsha 5,5 mlrd danadan 5,6 mlrd danaǵa deıin (1,6%) ulǵaıatyn bolady. Jyl sońyna deıin 88 myń tonna qus etin óndiretin 8 qus fabrıkasy iske qosylady, bul ımport úlesin 44%-dan 39%-ǵa deıin qysqartýǵa múmkindik beredi.

114 myń tonna shıki sút óndiretin 25 ónerkásiptik jáne 30 otbasylyq taýarlyq sút fermasyn salý josparlanyp otyr. Iri qara mal jáne usaq mal satyp alýǵa shaǵyn fermerlik qojalyqtar qurý men damytýdy qarjylandyrý bastalyp ketti. Iаǵnı et klasteri úshin shıkizat bazasy damytylady.

Aıta keteıik, bıyl ósimdik sharýashylyǵyndaǵy mindetti zańnamalyq saqtandyrýdyń kúshi joıyldy. Ornyna agroónerkásiptik keshendegi erikti saqtandyrý júıesi iske qosyldy. Aǵymdaǵy jyldyń maýsym aıynda tıisti mınıstrlik erikti saqtandyrý bo­ıynsha barlyq zańǵa táýeldi aktilerdi qabyldady. Operator retinde Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory saqtandyrý ónimderin iske qosty. Sol arqyly saqtandyrý syıaqysynyń 50%-yn sýbsıdııalaý kózdelgen.

Qazaqstandaǵy jáne álemdegi sońǵy jańalyqtardy birinshi bolyp oqý úshin Telegram jelisinde bizge jazylyńyz.