TMD elderi arasynda ajyrasý kórsetkishi eń tómen memleket – О́zbekstan. Nelikten? Sebebine úńilsek, ol elde jastardy erterek úılendirýge tyrysady eken. Jáne otbasynda ulttyq qundylyqtarǵa basymdyq beriledi. Úılený máselesinde ata-ananyń pikiri, tańdaýy negizge alynady. Jasyratyny joq, balasyna balabaqsha, mektep, joǵary oqý ornyn tańdap beretin qazaq úılenýge kelgende nege tańdaýdy jastarǵa berip qoıady?
«Biraz jumys istep, jaǵdaıymdy jasap alyp, keıin úılenem», dep júrgender de az emes. Ol da durys shyǵar bir qaraǵanda. Biraq ómir-ózenniń aǵysy tym jyldam. Adamnyń eń mańyzdy, negizgi mindeti – urpaq jalǵastyrý. Ásirese tarydaı shashylǵan, taǵdyrdyń tepkisinen teperish kórip kele jatqan bizdiń az ǵana qazaq úshin bul oılanarlyq jaıt.
Shaıgúl ALPYSBAIQYZY,
№35 Rza Qýnaqova atyndaǵy orta mekteptiń orys tili jáne ádebıeti pániniń muǵalimi
...usynys aıtady
Tól sóz tórge ozsyn
Elimizde qabyldanatyn quqyqtyq aktilerdiń memlekettik tildegi nusqasyndaǵy mátininde qoldanylǵan sóz tirkesteri men sóılemderdi qurastyrýda jiberilgen kemshilikter zań maqsattarynyń mán-mazmunyna nuqsan keltirip jatatyny ókinishti. Osyǵan oraı «Egemen Qazaqstan» gazetiniń 2020 jylǵy 28 mamyrdaǵy sanynda jarııalanǵan tanymal zańger-pýblısıst Naqypbek Sádýaqasovtyń «Tól sózderimizdi qoldaný – ýaqyt talaby» maqalasyndaǵy Sot júıesinde jáne zańnamalyq qujattarda resmı túrde keń qoldanylatyn, orys tilinen engen «sýdıa» sózin ana tilimizdegi «Bısheshimger» sózimen almastyrý jónindegi usynysyn túbegeıli qoldaımyz. Avtordyń bul talpynysyn quqyqtyq tildik qurylymymyzdy jetildirýge qosqan qomaqty úlesi dep qaraýǵa ábden bolady. Atalǵan maqaladaǵy avtordyń «Bısheshimger» sózin sot júıesine engizý usynysy jan-jaqty salmaqty tujyrymdar men dálelderge negizdelgenin atap ótken qısyndy.
Sansyzbek ILIаSULY,
Jumash HAJENBAIULY,
zańgerler
...qynjylys bildiredi
Jan qulazytar jaǵdaı
Úıdegi teledıdardy paıdalanyp, nemerelerime qazaqsha mýltfılmderdi kórsetýdi qolǵa aldym. О́zim qastarynda otyramyn.
«Qajymuqan», «Tolaǵaı» mýltfılmderin de retin taýyp, birneshe ret tamashalap shyqtyq. Biraq olarǵa bul dúnıeler azdyq etken tárizdi.
Qaıran qalǵanym, nemerelerim eshqandaı maǵynasy joq «Lıchınkalar», qaıdaǵy bir «Trı kota», «Svınka Peppa», «Sveta Baglan» mýltfılmderin asa yqylaspen kóredi. Ishteı renjigenim, men usynǵan mýltfılmder olardy múlde qyzyqtyrmady.
Mýltfılmderdi bylaı qoıǵanda qaladaǵy kitap satatyn dúkenderdiń ishine kirseń, orys tilindegi kitaptar qyzyqpasyńa qoımaıdy. Túrli-tústi sýretteri alystan kóz arbaıdy. Berilgen shrıfteriniń ózi qandaı ǵajap?! Qolyńa alsań ári qaraı oqyǵyń kelip ketedi. Al qazaq tilindegi kitaptar óte jutań. Tipti joqtyń qasy. Janyń qulazyp shyǵady. Osydan keıin balanyń tili nege oryssha shyǵady deımiz-aý taǵy.
Marat QAShQYNBAEV
Almaty oblysy
Balqash aýdany,
Baqanas aýyly
...pikir paıymdaıdy
Áýezovten alýy múmkin
«Shaǵyl qumdaǵy shańqaı tús» («Beloe solnse pýstynı») fılmin kórmegen jan neken-saıaq. Sol kınokartınanyń basty keıipkerleriniń biri Saıdtyń ystyq qumǵa kómilip jatqan jeri este qatty saqtalady. Adam jany túrshigerlik osyndaı kórinisti ádebıette alǵash sýrettegen avtor kim dep oılaısyzdar? Muhtar Áýezov! Uly jazýshynyń «Abaı joly» romanynda osy jaǵdaı bylaı sýretteledi: « – Jaza kestim dedim ǵoı, degenim sol! Jerge qaǵam degenim. Keýdesine nan pisetin kedeı ǵoı! Salyńdar myna kórge! Tirideı jerge kómip, jerge sonymen qaǵamyn! – dedi de, Seıittiń eki qolyn artyna qyl shylbyrmen baılatyp jiberip, tereń qazylǵan qur qudyqqa tastap jiberdi, sol arada ózi bastap, eki jaqtap shym topyraqty Seıittiń ústine laqtyrdy. Bardy tógip, oıran-topanyn shyǵaryp, ilezde qudyqtan basy ǵana kóriner-kórinbes bop turǵan Seıitti, anyq tirideı kómdirip saldy. Tek ólmes etip, ıegine sheıin kómdirdi de jalańbas basyn, júzin kómilgen topyraqtyń syrtynda qaldyrdy».
«Abaı joly» romanyndaǵy osy bir «epızod-úlgini» fılmniń ssenarıısteri R.Ibragımbekov pen M.Zaharov esterine túsirip, fılmge utymdy paıdalanyp ketýi ábden múmkin-aý. Tipti romandaǵy Seıittiń esimi kınokartınada Saıd dep atalýy da kezdeısoq emes.
Naqypbek SÁDÝAQASTEGI,
zańger-pýblısıst
...únemshildikke úndeıdi
Myń asqanǵa – bir tosqan
Toıǵa 500 kisi shaqyryp, ánshi shaqyryp, neshe túrli syılyq taratyp esirdik. О́liktiń ózin toıǵa aınaldyrdyq. Bir-eki mal jetpeıtin boldy. Bizdiń jas kezimizde ólik shyqqan úıde as pisirilmeıtin. Sheshelerimiz týystarmen jınalyp, bir qoıyn soıyp, qant, kámpıt alyp, sol ólik shyqqan úıge baryp tamaq ishkizetin. Myna aty jaman aýrý bizdi jańasha ómir súrýge, sanamyzdy ózgertýge tıis. Shetelde toıdy tort jep, shyryn iship qana ótkizedi eken dep estýshi edik. Onyń sebebi tamaq qymbat, sóıtip istemegende qaıtsin deıtinbiz. Bizde de tamaq qymbattap jatyr. О́ıtkeni aýyl sharýashylyǵymen aınalysý ońaı emes. О́nimderin aradaǵy deldaldar arzanǵa satyp alady da birneshe ese qymbattatyp jiberedi. Bizde neshe túrli baılar bar, buzatyn solar. Kedeı, ortasha turatyn adamdar solardan qalmaımyn dep qaryzǵa batady. «Attyǵa ilesemin dep, jaıaýdyń tańy aıyrylypty» degen maqal bar ma emes pe? Sonyń kebi. Qazir jańa ǵasyrda jańasha ómir súrý kerektigin ómirdiń ózi dáleldep otyrǵan joq pa? Oılanaıyq!
Ermekúl HAMITOVA,
zeınetker
