Mınıstrdiń aıtýynsha, bıyl jalpy astyq jınaý kólemi shamamen 18 mln tonnany quraıdy, bul elimizdiń ishki qajettiligin tolyq qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Búgingi tańda Jambyl oblysynda dándi daqyldardy jınaý jumystary aıaqtaldy, Túrkistan jáne Batys Qazaqstan oblystarynda aıaqtalý satysynda. Shuǵyl derekterge sáıkes, búgingi tańda respýblıka boıynsha barlyǵy 9,9 mln ga dándi jáne burshaqty daqyldar nemese olardyń jalpy jınaý alańynyń 63% jınaldy (al ótken jyly osyndaı kúni 5,1 mln ga nemese 34% jınaldy). Ortasha ónimdilik 11,7 s/ga bolǵanda 11,5 mln tonna astyq bastyryldy (2019 jyly – 5,8 mln tonna).
Sonymen qatar 2020-2021 marketıngtik jylǵa arnalǵan eksporttyq áleýet undy esepke alǵanda shamamen 7 mln tonnany quraıdy, bul rette jańa eginniń kólemi men sapasyna baılanysty eksport kólemin 7,5-8 mln tonnaǵa deıin ulǵaıtýǵa bolady. Osy jyldyń eksporttyq strategııasy ótken jylǵydan ózgeshe bolmaıdy jáne dástúrli naryqtarda (Ortalyq Azııa elderi (О́zbekstan, Tájikstan, Qyrǵyzstan, Túrikmenstan), Aýǵanstan jáne Iran) basym pozısııalardyń saqtalýymen sıpattalady. Sondaı-aq qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtar aıasynda perspektıvaly baǵytta – Qytaıǵa eksport qarqynyn qoldaý qajet.
2019 jyldyń qorytyndysy boıynsha AО́K ónimderiniń eksporty álemniń 67 eline $3,2 mlrd somaǵa 14,4 mln tonnany qurady, onyń ishinde AО́K ónimderine veterınarlyq jáne fıtosanıtarlyq karantındik talaptardy QHR, EO, Parsy shyǵanaǵy elderimen, Iranmen, Japonııamen, Úndistanmen kelisý boıynsha kelissózder júrgizilýde. Eýropalyq Odaqpen qazaqstandyq bal, et jáne sút ónimderin jetkizý boıynsha veterınarlyq talaptardy kelisý boıynsha kelissózder júrgizilýde (qazirgi ýaqytta balyq jáne balyq ónimderi EO-ǵa eksporttalady).
"Qazirgi tańda biz bal ónimderi men óńdelgen kúnbaǵys maıyn EO elderine eksporttaýdy ulǵaıtýdy josparlap otyrmyz. Sondaı-aq Japonııaǵa jylqy eti men sıyr etin eksporttaý kózdelip otyr, sonymen qatar Qytaı elderine, Taıaý Shyǵys elderine de eksportty ulǵaıtamyz. Eger búgingi tańda bizde 67 el bolsa, jyl sońyna qaraı bul sandy 80-ge deıin kóbeıtemiz dep oılaımyn", dedi S.Omarov.
Búgingi tańda QHR-men AО́K ónimderiniń 19 túrin, sonyń ishinde bıdaı, zyǵyr tuqymdary, arpa, jońyshqa, júgeri, bıdaı kebegi jáne jem, raps kúnjarasy, bıdaı uny, soıa burshaqtary, balyq jáne balyq ónimderi, bal, jún, sút ónimderi, jylqy tuqymdas janýarlar, soıýǵa arnalǵan jylqy tuqymdas janýarlar, sıyr eti, qoı eti jáne shoshqa etin eksporttaý boıynsha hattamalarǵa qol qoıyldy. Sondaı-aq mınıstr qazirgi tańda elektrondyq formatta jer berý boıynsha zań jobasy ázirlenip jatqanyn habarlady. Bul rette, Jer komıssııasy alynyp tastalady, qaǵazsyz qyzmet kórsetý engiziledi, jer ýchaskelerin berýdi kommýnaldyq qyzmettermen kelisý rásimi avtomattandyrylady.
Sıfrlandyrýdyń arqasynda jer telimderin berý merzimderi aıtarlyqtaı qysqarady, mysaly, jer ýchaskesin tikeleı berý boıynsha jalpy merzim 1 jyldan 30 kúnge deıin qysqarady. О́z kezeginde kommersııalyq maqsattarǵa arnalǵan jer ýchaskeleri Qarjy mınıstrliginiń (MemTizilim) elektrondyq saýda alańy arqyly saýda-sattyqta (konkýrstarda, aýksıondarda) beriledi. Kez kelgen nıet bildirýshi azamat memlekettiń jer ýchaskesin aýksıonǵa qatysý arqyly, ony jarııa kartada tańdap ala alady. Bul berý merzimin 3 aıdan 10 kúnge deıin qysqartýǵa múmkindik beredi.
"AО́K-ti sıfrlandyrý boıynsha josparlarymyz kóp, biraq men úsh negizgi máseleni atap óteıin. Birinshisi – jer qatynastaryn sıfrlandyrý. Zań jobasy qabyldanǵannan keıin barlyq jerler elektrondyq formatta beriletin bolady. Negizgi mindet – adam faktoryn, bıýrokratııa men sybaılas jemqorlyqty joıý, sondaı-aq ótinimderdi qaraý merzimderin qysqartý. Ekinshisi – aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń qadaǵalanýy jáne úshinshisi – aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń elektrondyq saýdasy", dep atap ótti aýyl sharýashylyǵy mınıstri.
О́z kezeginde, elevatorlardyń jumysyn sıfrlandyrý olardyń qyzmetiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge jáne astyqty urlaý men búldirý faktileriniń aldyn alýǵa múmkindik beretindigin atap ótken jón. Búgingi tańda qolda bar aqparatqa sáıkes respýblıkada 40-qa jýyq elevator astyqty avtomatty tazalaý, keptirý júıeleri, elektrondyq tarazylar sııaqty elementtermen tehnologııalyq jaraqtandyrylǵan, sondaı-aq zııankesterdiń zalaldanýyn baqylaý júıesi ornatylǵan. Qoımalaýdy avtomatty esepke alý júıesi belsendi túrde engizilýde.
"Elimizde astyq qabyldaý kásiporyndary qyzmetiniń ashyqtyǵyn arttyrý jumystary belsendi túrde júrgizilýde. Elimizde 2 jyldan astam ýaqyt elektrondyq astyq qolhattary jumys istep keledi, olar elevatorlarda astyqty qosyp tirkeýge qarsy engizildi. Bul jumys jalǵasady. Qazirgi tańda 10-ǵa jýyq AT-kompanııa óz baǵdarlamalaryn ázirlep jatyr. Biz solardyń ishinen tańdaımyz. Bul jerde sıfrlandyrý astyq qabyldaý kásiporyndaryna qosymsha qarjylyq shyǵyndar ákeletinin túsiný qajet, sondyqtan bul máseleni bıznespen talqylaý qajet", dep túıindedi S.Omarov.
