Er minezdi Ermahan

Ermahan Ybyraıymovqa Olım­pııa oıyndarynyń altyn tuǵyryna kóterilý úshin baqandaı 15 jyl ter tógýine týra keldi. Iá, bári de balalyq shaqtaǵy qyzy­ǵýshylyqtan bastalǵan edi. Áli esinde, Jambyl qalasyndaǵy shal­ǵaıdaǵy aýyldardaǵy qoı­shylardyń balalaryna arnalǵan mektep-ınternatta bilim nárine sýsyndap, tálim-tárbıe alyp júr­gen shýaqty kúnderdiń birinde Qyzaı esimdi tárbıeleýshi apaı kabınetke kirip kelip, bokspen kimniń shuǵyldanǵysy keletinin surady. Osy sózdi estigende Ermahan «Men!» dep ornynan atyp turdy. Sóıtip bes-alty synyptasy jıylyp, sportzalǵa keldi. Ta­baldyryqtan attaǵan bette Baq­shar Qarsybaev esimdi bapker «Sporttyq kıimderiń bar ma?» dep surady. Joq ekenin bil­gende «Qashan sporttyq kıim satyp alasyńdar, sol kezde bir-aq kelińder» dep balalardy keri qaı­tardy. Ermahannyń boksshy bolýdy armandaǵany sonshalyq, jataqhanaǵa kelgen bette aýylǵa hat jazdy. Keleshekte myqty boks­shy bolǵysy keletinin, sol maq­satty júzege asyraıyn dese, sport­tyq kıiminiń joqtyǵyn alǵa tartty. 11 jasar jetkinshek sol hatty eńkildep jylap otyryp jazǵan eken. Ata-anasynyń jú­rekteri eljirese kerek, kóp ke­shikpeı aýyldan qajetti qarajat keldi. Ermahan sol aqshaǵa qajetti kıim-keshek satyp alyp, sport úıirmesin qaıta jaǵalady.

ERMAHAN aıtady: Ol kez­deri Máskeý Olımpıadasynyń býy áli basylmaǵan. Tórt jyl­dyq­tyń basty dodasynda atoı salyp, kúmis medaldy moınynda jar­­qyratqan Serik Qonaqbaevtyń dańqy dúrkirep turdy. Biz de sol Serik aǵadaı bolsaq dep arman­dadyq. Sol arman meni Alma­tydaǵy Tımırıazev pen Baızaqov kósheleriniń qıylysynda or­nalasqan sport mektep-ınternatyna jetelep ákeldi. Barlyq qujattarymdy qarap shyqqan komıssııa músheleriniń biri «Sen matematıka, qazaq tili, fızıka, ádebıet dep bas qatyrmaı-aq qoı. Odansha bilek túrin de, jekpe-jekke shyq. Eger myna balany jeńseń, oqýǵa qabyldanasyń» dep syryqtaı bir orysty kórsetti. Ekeýmiz bylǵary qolǵapty kıdik te, judyryqtasa kettik. Oń­taıly sátte qarsylasymdy dál tum­syqtan uryp, shalqasynan túsir­dim. Komıssııa músheleri rıza bolyp, men oqýǵa qabyldandym. Es jıǵannan soń qasyma kelgen álgi qarsylasym «Ty chto levsha?» dep surady. Aýyl balasy orys tilin qaıdan bilsin. Ol meniń atymdy surap tur eken degen oımen «Net, ıa – Ermahan!» dep jaýap berdim.

Bizdiń biletinimiz: Sport ınternatta oqyp júr­gen ke­zinde-aq Ermahan túrli jarystar­da júlde alyp, qyraǵy ma­man­dardyń nazaryna ilikti. Jas­óspirimder men jastar býyny arasyndaǵy básekelerde baǵy jandy. Respýblıkalyq dodalarda daralanyp, 1990 jyly Irkýtskide ótken jastar ara­syndaǵy Odaq birinshiliginde kú­mis medaldy ıelendi. Osy eleýli ta­bys­tarynyń arqasynda KSRO sport sheberiniń kúmis belgisin keýdesine taqty. Onyń sharshy alańdaǵy qımyl-qozǵalysyna tamsanǵan bilikti bapkerlerdiń birazy «Bolashaǵy zor bala» dep ónerin bas barmaqpen baǵalady.

Toqsanynshy jyldardyń ba­synda Ermahan Ybyraıymov eresekter dýyna túse bastady. Biraq kil myqtylar bas qosqan ja­rystarda óziniń myqtylyǵyn birden moıyndatý múmkin bolmady. Ol kezderi KSRO-ny aıt­paǵanda, Qazaqstannyń ózinde 67 kılo salmaq dárejesinde báse­kelestik óte kúshti boldy. Talǵat Berdibekov, Ádilbek Ja­man­kózov, Igor Ibragımov, Ar­kadıı Topaev, Baýyrjan Ah­me­tov, Nurjan Smanov, Serik Aı­darbekov... qaı-qaısy da naǵyz «sen tur, men ataıyndar». Keıbiri iri dúrmekterde ysylǵan saqa sportshylar, keıbiri jalyndap ósip kele jatqan jastar. Solardyń arasynan Nurjan Smanov sýy­rylyp shyqty. Shymkenttiń shy­­myr jigiti qarsylas shaq kel­tirmeı, jartylaı orta sal­maq­tyń tizginin myqtap qolǵa aldy. 1991 jyly Almatyda uıym­­dastyrylǵan Memlekettik tele­radıo komıtetiniń júldesi úshin ha­lyqaralyq týrnırde biz­diń búgingi keıipkerimizdiń jo­ly dál sol Smanovpen qıysqan edi.

ERMAHAN aıtady: Alma­tyda ótken jarysty tamashalaý úshin ákem aýyldan arnaıy kelgen edi. Fınaldyq saıystyń aldynda bı keshine baryp, ja­taqhanaǵa túnniń bir ýaǵynda oraldym. Tańerteń uıqym qan­baı, meń-zeń bolyp turdym. Kózim isip ketken. Sheshýshi sátte durystap judyryqtasa almadym. Sonyń barlyǵyn kórgen ákem «Almatyǵa biz seni boks­shy bolsyn dep jiber­sek, seniń júrisiń mynaý. Eger sportpen berilip aınalysqyń kelmese, úıge qaıtqanyń jón. Qyzyq, toı-tomalaq aýylda da tabylady» dep ózimen birge ertip áketti. Aýylda biraz ýaqyt mal baqtym. Almatyǵa qaıtaıyn de­sem, ákem jibermedi. Maǵan ren­jigeni sonshalyq, astyma jóni túzý at bermeı, esekke mingizip qoıdy. Solaı talaı kúnder ótti. Birde bizdiń aýylǵa sharýashylyq jumystaryn atqarýǵa stýdentter keldi. Solardyń bireýi urynarǵa qara tappaı júrgenge uqsaıdy. Árkimge bir kıligip, kıiz úılerdiń keregesin soǵyp, qoıshylardyń mazasyn alypty. О́zi eńgezerdeı, eshkim oǵan qarsy kele almaıtyn kórinedi. Sodan aýyldas­taryma «Saǵıdiń ana qara uly boksqa qatysady deýshi edi, sony álgi jigitpen aıqastyryp kórsek qaıtedi. Bálkim, sabazdy sabasyna túsiretin shyǵar» degen oı keledi. Bul oılaryn olar ákeme jetkizdi. Ol kisi maǵan aıtty. Men kelistim. Belgilengen ýaqyt­ta ekeýmiz qoshqar baılaıtyn qoranyń ishinde aıqasýdy jón kórdik. О́ıtkeni ol jerde sheginetin jer joq. Ońtaıly sátterdiń birinde men ony sula­typ saldym. Álgi jigit sodan keıin eldiń mazasyn almaıtyn boldy. Buzaqyny uryp jyqqanyma rıza bolǵan ákemniń sodan keıin ǵana maǵan ishi jylydy. Sodan aq batasyn berip, ózi Almatyǵa shyǵaryp saldy.

Bizdiń biletinimiz: Almatyǵa oralǵannan soń Er­mahan jat­ty­ǵýyn qaıta bas­tady. Biraz ýaqytqa sozylǵan úzilisten keıin onyń boks zalyna kirip kele jatqanyn anadaıdan baıqaǵan áıgili bapker Stanıslav Boldyrev «Smotrıte v nash skromnyı zal prıshel trenırovatsıa býdýshıı Olımpııskıı chempıon Ermahan Ibraımov!» dep daýystap aıtty. Barlyǵy esik jaqqa jalt qarady. Tanıtyndar mıyǵynan kúldi, tanymaıtyndar únsiz. Ermahan ezý tartty da kıim aýystyratyn bólmege qaraı bettedi. Qazir qarap otyrsaq uzaq jyldar boıy otandyq boksty órge súırep, talaı sańlaqtardy tárbıelep ósirgen aqsaqaldyń aýzy dýaly eken. Rasynda da ýaqyt oza Ermahan Ybyraıymov eki birdeı Olımpııa oıyndarynda atoı saldy.

ERMAHAN aıtady: 1995 jy­ly Berlınde ótken álem chempıonatynda 75 kılo salmaq dárejesi boıynsha el namysyn qorǵadym. Birazǵa sozylǵan úzilis kesirin tıgizbeı qoımady. Nemis jerinde artylǵan senimdi aqtaı almadym. Tusaýkeser kezdesýde keıinnen álem chempıony, Olımpııa oıyn­darynyń qola júldegeri, kásip­qoı rıngtiń kókjalyna aınalǵan Majarstannyń myqtysy Jolt Erdeıden úsh upaı aıyrma­shy­lyǵymen utyldym. Mine, sol tus­ta «Ybyraıymov ulttyq komanda sapynda óner kórsetýge laıyq emes» degen áńgimeler aıtyla bas­tady. Biraq bul sátsizdik meniń saǵymdy syndyra alǵan joq. Esh nársege moıymaı, jattyǵýymdy jalǵastyra berdim. 71 kılo sal­maq­qa aýysqannan keıin órleý kezeńi bastaldy. Kúz aılarynda eki birdeı baıraqty básekeden oljaly oraldym. Qyrkúıekte Rımde uıymdastyrylǵan Dúnıe­júzilik áskerıler oıyndarynda bas júldeni oljalasam, qazanda Tashkentte ótken Azııa chempıona­tynda top jardym. Osy ta­bys­tardyń arqasynda Atlan­tada alaýy tutanǵan Olımpııa oıyn­darynda óner kórsetý múm­kin­digine ıe boldym.

Bizdiń biletinimiz: Alystaǵy Amerıkada Qazaq eli boksynyń dańqy dúrkiredi. Vasılıı Jı­rov bas júldemen qatar, Bar­ker kýbogyn ıelendi. Bolat Ju­madilov kúmiske qol sozdy. Bolat Nııazymbetov pen Ermahan Ybyraıymov qola me­daldy enshiledi. Atlantada keıip­­keri­miz kanadalyq Nık Far­­rell (15:4), ındonezııalyq Hen­rık Samangýnsong (nokaýt) jáne germanııalyq Markýs Baıerdi (19:9) jolynan yǵys­tyr­dy. Biraq jartylaı fınalda álem chempıonatynyń eki dúrkin kúmis júldegeri, Panamerıka oı­yn­darynyń jeńimpazy, kýba­lyq Alfredo Dýverhelge (19:28) áli jetpedi.

Atlanta Olımpıadasynda qola medaldy enshilegen soń Yby­raıymovtyń bedeli kúrt artyp, esimi baspasóz betterinen túspedi. Barsha jurt Ermahanǵa erekshe iltıpatpen qaraıtyn boldy. О́ıtkeni ol ózi qatysqan jarystardyń barlyǵynda jasyndaı jarqyrap, Qazaqstannyń sporttyq dańqyn arttyrdy. Bir keremeti, jekpe-jekterdiń denin merzimine jetkizbeı, aıqyn basymdyqpen aıaqtaýdy ádetke aınaldyrdy...

Ǵasyrlar toǵysynda alaýy tutanǵan Sıdneı Olımpıada­synda 28 jastaǵy qazaqtyń qaısar uly Qazaqstan Respýblıkasynyń Pre­zıdenti Nursultan Nazarbaev­tyń qolynan Tý alǵan ol «Min­detti túrde elge bas júl­de­men ora­la­myn» dep sert berdi. Aıt­qandaı-aq Ybyraıymov jasyl qurlyqta keremet óner kór­setti. Bastapqy básekelerde sı­rııalyq Iýsýf Massas pen venesýelalyq Helı Iаnesti úshinshi raýndtarda uryp jyqty. Shırek fınalda Barselona men Atlanta Olımpıadasynyń jeńimpazy, álemniń tórt dúrkin chempıony Hýan Ernandestiń jaqsylap turyp sazaıyn berdi. Bul tartys 16:9 esebimen qazaqtyń ór minezdi óreniniń paıdasyna sheshildi.

Ataǵynan at úrketin Hýan Er­nandesti jeńgennen keıin Er­ma­hannyń ıyǵynan aýyr júk túskendeı boldy. Jartylaı fınalda ol 22 jastaǵy Djermen Teılormen judyryqtasty. AQSh-tyń ókilin tórtinshi raýndta sulatyp saldy. Ýaqyt oza Ybyraıymovtan ońbaı taıaq jegen amerıkalyq jigit kásipqoı bokstyń shoqjuldyzyna aınaldy. Teılor beldi nusqalardyń altyn belbeýlerin ıelenýmen qatar, orta salmaqtaǵy absolıýtti álem chempıony atandy.

Fınaldyq saıysta Yby­ra­ıy­movtyń joly Marıan Sım­ıonmen qıysty. Jalyndap turǵan 25 jastaǵy Rýmynııa boks­­shysy ol kezderi naǵyz babynda edi. 1996 jyly Sımıon Atlanta Olımpıadasynda qola medaldy ıelense, 1997 jylǵy dúnıejúzilik dodada da dál sol mejege jetti. Eýropa birinshiliginde eki ret júldegerler qatarynan kórindi. 1999 jyly Hıýstonda álem chempıony atandy. Qos qyrannyń jekpe-jeginde kimniń utyp, kimniń utylatyny sońǵy sekýndtarǵa deıin belgisiz boldy. «Jan alysyp, jan berisken» aıqas 25:23 esebimen Ermahannyń paıdasyna sheshildi. Osylaısha qandasymyz Olımpıada chempıo­ny atandy!

Jasyl qurlyqtan oralǵan bette elimizdiń sporttyq delega­sııasymen birge Ermahan da Mem­leket basshysynyń qabyl­daýynda boldy. Elbasy sertinde turǵan sańlaqty qushaǵyna qysyp, I dárejeli «Barys» ordenin keý­desine taqty. Keıipkerimiz kóp uzamaı bylǵary qolǵabyn shegege ildi. Desek te ol úlken sport­­tan esh alystaǵan joq. 2002-2004 jyldary Qazaqstannyń ult­tyq quramasynyń bas bap­keri bolǵan Ermahan Saǵıuly Yby­raıymov bul kúnderi Almaty qala­synda ornalasqan Bokstan respýblıkalyq olımpıadalyq daıarlaý ortalyǵynyń dırektory qyzmetin abyroıly atqarýda.