Maqta terimin alǵashqylardyń biri bolyp bastaǵan Jetisaı aýdany Talapty aýylyndaǵy «Altyn» sharýa qojalyǵy óz ıeligindegi 15 gektar aýmaqtyń 5 gektarynan arnaıy terim mashınasymen 11 tonnadaı maqta jınady. Qojalyq tóraǵasy Qýanyshbek Aýashov maqta jınaýdy erterek bastaý ónimdi jerde qaldyrmaı, tolyq jınap alýǵa septigin tıgizetinin aıtady.
Byltyr Jetisaı aýdany boıynsha 46 655 myń gektarǵa maqta egilip, odan 122 myń tonna ónim alynǵan bolatyn. Bıyl maqta alqaby 48 943, 8 myń gektar bolǵan, al odan shamamen 125 myń tonna ónim jınaý boljanyp otyr.
«Yntymaq aýyldyq okrýginiń jalpy jer kólemi 6 683,5 gektardy quraıdy. Onyń ishinde 4 664 gektaryna maqta egilgen. Bıylǵy meje – ónimdi jerde qaldyrmaı tolyq jınap alý. Buıyrsa, mol ónim alamyz dep otyrmyz. Aýdan ákimi Jamantaı Beısenbaevtyń tapsyrmasyna sáıkes okrýgte 20 kombaın maqta terimi naýqanyna daıyn», deıdi aýyl ákimi Marat Jurqabaev.
Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge, sonyń ishinde maqta sharýashylyǵyn damytýǵa memleket tarapynan qomaqty qoldaý kórsetilip jatqanyn aıta ketelik. Mysaly, kúzgi dala jumystaryn júrgizýge 39,2 myń tonna janar-jaǵarmaı bólinip, agroqurylymdarǵa bir lıtri 161-163 teńge kóleminde bosatylýda. Sonymen qatar aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń málimetinshe, qolda bar 457 maqta teretin kombaınnyń 92%-y naýqanǵa daıyn.
Al maqta jınaý naýqanyna zaýyttardyń daıyndyǵy qalaı? Myrzashól óńirindegi eń iri zaýyttardyń biri sanalatyn «Myrzakent maqta zaýyty» elimizdi maqta talshyǵymen qamtamasyz etip, óz ónimin shetelge de eksporttaýda. Maqtaaral aýdanymen qatar kórshiles Jetisaı, Shardara, Keles, Saryaǵash aýdandarynyń da maqtasyn qabyldap, óńdeıtin zaýyt jyl saıyn birneshe myńdaǵan sharýa qojalyǵyna egis naýqany kezinde tehnıkadan da járdem berip keledi. Egetin shıtti tuqymyna deıin daıyndaıdy. Alyp kásiporynnyń óndiristik qýattylyǵy joǵary, zamanaýı jańa qondyrǵylarmen jabdyqtalǵan. Qazirgi tańda kásiporyn jumysshylary men qyzmetkerleri zaýyttyń Maqtaaral aýdanyndaǵy – 14, Jetisaı aýdanyndaǵy – 12 jáne Shardara aýdanyndaǵy 6 maqta qabyldaý beketterinde ónim qabyldaýǵa daıyn otyr. Zaýyt janyndaǵy maqta qabyldaý beketindegi qyrmanǵa maqta úıetin 10 transporter men maqta jınaıtyn 11 qondyrǵy jóndeýden ótkizilgen. Al maqta qabyldaıtyn aımaq áktelip, syrlanyp tazartylǵan. Sondaı-aq maqta tasıtyn «MTZ-80» markaly 29 traktor men oǵan arnalǵan tirkemeler jóndelgen.
Kásiporyn basshylyǵy bıyl 50 myń tonna «aq altyn» qabyldaýdy josparlap otyr. Sondaı-aq kóktemde Shardara aýdanynda jobalyq qýaty jylyna 50 myń tonna bolatyn, jalpy quny 5 475 mln teńgeni quraıtyn «International Company of Cotton» JShS maqta óńdeý zaýyty iske qosylǵan bolatyn. Kásiporyn bir jyl ishinde maqta talshyǵyna 144 myń tonna maqta óńdeı alady. 47 myń tonna maqta talshyǵy ónimderin Qytaıǵa, Sıngapýrǵa jáne О́zbekstanǵa eksporttamaq.
Túrkistan oblysy
