Innovasııalyq tehnologııalar jáne pandemııa

Robot – adamnyń dosy

Vırýs shartarapty shyrǵalańǵa túsir­gende álemdik medısınanyń ábigerge túskeni bar. Indetpen kúres jolynda biraz medısına qyzmetkeri aıanbaı ter tókti. Osy bir syn saǵatta tehnologııalyq múmkindikter olardyń jumysyn bir serpiltip tastady. Qazir álem elderi den­saýlyq saqtaý salasynyń robottan­dy­rý prosesin jedeldetýge kiristi. Máselen, osy jyldyń sáýir aıynyń sońynda Reseıde bólmeni dezınfeksııa­laýshy robot paıda boldy. Sberbank bul aqyldy qurylǵyny Eýropalyq medısınalyq ortalyqta sy­naq rejıminde iske qosty. Onyń qýatty ýltrafıolet shamdary ınfeksııanyń 99,99%-yn, sonyń ishinde koronavırýs­ty joıýǵa qaýqarly. Mamandar 10 medısınalyq kabınet pen stasıonardaǵy 6 palatany dezınfeksııalaý úshin bul robotqa bir saǵat jetkilikti ekenin aıtady. Atalǵan qurylǵyny dıs­pleı jáne daýystyq habarlamalar ar­qyly qashyqtan basqarýǵa bolady.

Sondaı-aq Belgııada adamdardyń dene temperatýrasyn ólshep, jeke qorǵanys quraldarynyń bolýyn baqylaıtyn Zora Bots atty aqyldy qurylǵylar ázirlendi. Ony jasap shyqqan mamandardyń piki­rinshe, koronavırýspen kúreste eń al­dymen onyń taralýyn boldyrmaý ma­ńyzdy. Medqyzmetkerlerdiń jumysyn jeńildetken bul robottar pasıentterge qajetti zattar men dári-dármekterdi baılanyssyz jetkizý úshin de qoldanylady.

Al ıtalıandyqtar koronavırýs­tan emdelip jatqan naýqastarǵa óz týys­­ta­rymen beıne baılanys ornatýǵa kó­mek­tesetin double Robotics robottaryn iske qosty. Aýyrǵan shaqta jaqyn adam­dardyń janyńda bolýy nemese olardyń psıhologııalyq qoldaýy indetti eńserýge tıtteı de bolsyn sebepker bolatyny bel­gili. Osyndaı jaqsy nıetpen double Robotics robottary eki arany jal­ǵap, pasıenttiń kóńilin baǵatyn kó­rinedi. Ol sonymen qatar naýqastar men medı­sınalyq mekeme qyzmetkerleri arasynda deldal retinde qyzmet etedi eken.

Pandemııa kezinde karantın talapta­ryn qatań saqtap, úıde bolǵan turǵyndar úshin tapsyrysyn jetkizip berý qyzmeti qarqyn aldy. Bul ýaqytta ár úıge qajetti zatty jedel ári baılanyssyz jetkizý mańyzdy boldy. Muny eskergen Brıtanııanyń Starship kompanııasynyń robot qurastyrýshylary kýrerlik qyzmet atqaratyn robottar ja­sap shyǵarǵan. Olar Mılton Keıns qa­lasynyń turǵyndaryna azyq-túlik jáne taǵy da basqa qajetti zattardy jetkizip otyrady. Kompanııa ókilderi bul qyzmet Ulybrıtanııanyń ulttyq densaýlyq saq­taý qyzmetiniń qyzmetkerleri úshin múl­dem tegin kórsetilgenin aıtady.

Smartfondar sizdiń densaýlyǵyńyz týraly aqparat beredi

Eýropalyq ónertapqyshtar COVID-19-dy juqtyrý tizbegin baqylaýǵa múmkindik beretin pepp-PT mobıldi qosymshasyn iske qosty. Paıdalanýshylardyń smartfondary Bluetooth symsyz tehnologııasynyń kómegimen derekter almasyp otyrady. Onyń jumys isteý tártibi óte ońaı. Boıynan koronavırýs ınfeksııasy anyq­talǵan azamat medısınalyq mekemede jasalǵan QR kod-ty pepp-PT mobıldi qosymshasynyń kómegimen skanerleıdi. Budan soń anonımdi aqparat ortalyq serverge jiberiledi. Qosymsha janyńyzda koronavırýs juqtyrǵan adamnyń bar-joǵynan habar beredi. Eger sońǵy eki apta aralyǵynda vırýs juqtyrǵan adammen 15 mınýttan artyq baılanysta bolsańyz, telefonyńyzǵa birden tıisti habarlamalar men usynystar keledi. Adamdar arasynda indettiń taralýyn shekteý men aýrýdyń aldyn alý úshin jasalǵan bul qosymsha adam kóp shoǵyrlanǵan eýropalyqtar úshin biraz kómektesip jatqan kórinedi.

Sol sııaqty Germanııada Robert Koh ınstıtýtynyń zertteýshileri korona­vı­rýstyń taralýy týraly aqparat bere­tin ınteraktıvti kartalar jasaǵan. Son­daı-aq smart-saǵattar men fıtnes-bile­zikterdiń ıeleri úshin júrektiń soǵý jıi­ligi men uıqy jáne belsendilik deń­geıi syndy kórsetkishterdi únemi dıag­nostıkalap otyratyn qosymsha ázir­lengen. Bul qosymshany júkteý ar­qyly densaýlyǵyńyzdyń jaı-kúıin baqylap otyrýǵa bolady. Eger parametr­lerdiń bireýi ózgergen bolsa, bul densaý­lyǵyńyzda qandaı da bir kinárat baryn bildiredi.

COVID-19 dıagnostıkasy men onyń aldyn alýdaǵy ınnovasııalyq sheshimder

2020 jyldyń aqpan aıynda qytaılyq Infervision kompanııasy kompıýterlik to­mografııa sýretterinen Sovid-19-dy anyq­taıtyn aqyldy dıagnostıka júıesin iske qosty. Neırondyq jeli adamnyń KT sýretin derekqordaǵy sýrettermen salys­tyra otyryp, koronavırýs belgilerin anyqtaıdy. Mundaı kompıýterlik tehnologııa Qytaıdyń 30-dan astam klınıkasyna engizilgen. Bul dárigerler júktemesin azaıtýǵa aıtarlyqtaı múmkindik berip otyr. Qaýipti indettiń eń alǵashqy oshaǵy da osy Qytaıda tirkelgen edi. Búginde munda vırýs juqtyrǵandar sany edáýir azaıyp keledi. Búginde bul elde 90 231 adam indet juqtyrǵan. Dárigerlerdiń tynymsyz eńbegi men túrli ınnovasııalyq tehnologııalardyń arqasynda qytaı medısınasy koronavırýs ınfeksııasyn birte-birte jeńip keledi.

Naýryz aıynyń sońynda reseılik Connectome.ai startapy kásiporyndardaǵy bıologııalyq qaýipsizdikti baqylaıtyn qurylǵyny usyndy. Aqyldy qol jýǵysh DDU usynystaryna sáıkes, qol jýý sapasyn baqylaıdy. Ol kásiporyndaǵy qyzmetkerlerdiń bet-álpeti men is-áre­ketin tanı otyryp, jeke qorǵanys qu­ral­darynyń bar joǵyn da teksere alady. Mamandardyń aıtýynsha, sanıtarlyq jáne qaýipsizdik talaptaryn saqtamaǵandar úshin óndiriske kirý avtomatty túrde buǵat­talady. Júıeniń jumys prınsıpi beıne-analıtıka jáne jasandy ıntellektke negizdelgen soń, ony aldaý múmkin emes kórinedi. Mundaı aqyldy qol jýǵysh tehnologııalar Reseıdiń, ásirese tamaq ónerkásibi kásiporyndarynda belsendi túrde engizilip jatyr. Bul elde, sondaı-aq Promobot Thermocontrol + termınaldary keńinen qoldanylýda. Termınal ǵımaratqa kirgen qyzmetkerlerdiń dene temperatýrasyn janasýsyz ólsheýge múmkindik beredi. Innovasııalyq qurylǵy 5 mınýt ishinde 0,2 gradýsqa deıingi dáldikpen 5 sm-ge de­ıingi qashyqtyqta qajetti ólsheýlerdi jasaı alady. Sondaı-aq ol adamdardyń daýystary men sýretterin derekter bazasynda saqtaıdy. Ǵımaratqa bógde adamdar kirgen jaǵdaıda derekterdi birden kúzet qyzmetine jiberip otyrady.

Qarap otyrsaq, pandemııa biraz túsi­niktiń tonyn teris aınaldyrdy. COVID-19 densaýlyq saqtaý salasyn sıfrlandyrýǵa serpin berdi. Adamzat jańa ómir súrý deńgeıine aıaq basty. Innovasııalyq trend­terdi qoldaný ómirimizdiń bir bólshegine aınaldy. «Basqa tússe, bas baqshyl» de­mekshi, adam balasy bul kúnderdi de artta qaldyraryna shúbám joq.