Aımaqtar • 17 Qyrkúıek, 2020

Soltústik Qazaqstan oblysynda Shal aqyn aýdanynda karantın jarııalandy

204 ret kórsetildi

"Jyǵylǵanǵa judyryq" demekshi halqymyz jaman indetten tolyq ada bolmaı jatqanda Soltústik Qazaqstanda "qus tumaýy" shyqty, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Osydan úsh kún buryn "Egemenniń" saıtynda Soltústik Qazaqstan oblystyq ákimdiginiń veterınarııa basqarmasynyń basshysy Berik Áljanovtan alynǵan aqparattan óńirdiń ońtústik-batys túkpirindegi keıbir aýyldarda qus qyrylýy faktysy bolǵandyǵy týraly jazǵanbyz. B.Áljanov 700-deı qustyń qyrylǵanyn jáne báriniń sımptomdary uqsas ekenin aıtqan bolatyn. Qyrylǵan qustyń bári jınalyp, órttelip jiberilgeni de aıtylǵan. Alaıda ol zerthanalyq saraptyń qorytyndysy shyqqansha qyrylýdyń naqty sebebi nede ekenin aıta almaıtynyn jetkizgen.

Endi búgin zerthanalyq saraptyń qorytyndysy shyǵyp, ol týraly jýrnalısterge Aýylsharýashylyǵy mınıstrligi Veterınarlyq baqylaý jáne
baıqaý komıtetiniń Soltústik Qazaqstan aýmaqtyq ınspeksııasynyń jetekshisi Marat Ybyraev baıandady.    

Onyń aıtýyna qaraǵanda oblys aýmaǵynda qus tumaýy shyqqan. Zerthanalyq saraptyń dáleldeýine qaraǵanda qustardyń qyrylýynyń sebebi sol. Osyǵan baılanysty oblys aýmaǵynyń 7 aýdanyna qaraıtyn 10 eldimekende karantın engiziledi jáne bul týraly oblys ákimdigine tıisti qujat jiberilgen.

Karantınniń shartyna sáıkes adamdar men kólikterdiń qozǵalysyna barynsha shekteý qoıylady. Karantındik zonaǵa enetin nemese shyǵatyn avtokólikterdiń dóńgelekteri qatań dezınfeksııadan ótkiziledi. Osy talaptardy oryndaǵan ómirlik qajettilikterdi atqaratyn qyzmetter, quqyq qorǵaý organdary, medısınalyq jáne veterınarlyq qyzmetterdiń kólikteri zonaǵa emin-erkin kirip shyǵa alady. Alaıda karantın aımaǵynan tiri qustar jáne soıylǵan qus etin, tipti onyń mamyqtary men tamaqtaryn alyp shyǵýǵa tolyqtaı tıym salynady.

Sonymen birge karantın aımaǵynda tumaýdyń belgisi bar qustar tolyǵymen joıylyp, etteri órtteledi. Bul prosedýrany respýblıkalyq epızootıkaǵa qarsy otrıadtyń mamandary atqarady. Olar joıý barysynda qustardyń sany, jasy, túri kórsetilgen hattamalar toltyrady. Artynan osy qujattar joıylǵan qustardyń qunyn bıýdjetten óndirýge negiz bolady. Mundaılar arnaýly komıssııaǵa usynylyp, olar qus baǵasynyń rynoktyq ortasha baǵasy kóliminde ótemaqy belgileıdi. Al aýyrmaǵan qustardyń bárine vaksına egilip, olar veterınar mamandardyń baqylaýyna alynady.

Karantın aımaǵy úsh qabatty zonamen qorshalyp, olarda da epızootıkaǵa qarsy sharalar júrgiziletin bolady. Karantın ýaqyty sońǵy aýrý qus tabylǵannan keıin 21 kún ótkennen keıin ǵana aıaqtalady.

Qus tumaýy – degenniń óz,i mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, A tıpti tumaý vırýsy shtammdarynyń birimen baılanysty qustar men adamnyń vırýsty ınfeksııasy. Bul ınfeksııany qustardyń kóptegen túrleri qabyldaǵysh. Kóbinese ony ushyp kelgen taratýshydan úı qustary - taýyqtar, kúrke taýyqtar, qazdar jáne úırekter tez juqtyryp alady. Adam qus tumaýy vırýsyn juqtyrýda sońǵy býyn bolyp tabylady, osy kúnge deıin osy vırýstyń adamnan adamǵa juǵýy tirkelmegen. Alaıda qus eti men odan jasalǵan ónimder ábden qaınatylýy nemese qýyrylýy kerek. Qus etin qalypty temperatýrada pisirý kezinde  vırýs óledi. Tutynýshylar qus etinen jasalǵan taǵamnyń tolyq daıyn ekendigine kóz jetkizýi kerek, ıaǵnı "qyzǵylt" bólikteri bolmaýy kerek. Jumyrtqalardy da suıyq sarysyn qaldyrmaı pisirgen durys.

Infeksııa juqtyrǵan adam bolsa onyń alǵashqy belgileri úsh kúnnen aspaı paıda bolady. Belgileri - kádimgi tumaý belgilerine uqsas: dene qyzýynyń kóterilýi, qaltyraý, bulshyq ettiń aýyrsynýy, jótel jáne tamaqtyń aýyrýy túrinde bolyp keledi. Tipti ókpeniń isinýi, gemorragııalyq ókpe qabynýynyń týyndaýy múmkin. Sonymen qatar tamyrlar jumysynyń buzylýy, kóp rettik suıyq sý tárizdes ishtiń ótýi, kóp retti qusý, mıdyń isinýi múmkin. Qus tumaýy kezinde adamdardy emdeý - adam tumaýynyń emindeı bolady.

Qus tumaýynyń aldyn alý úshin úı qustarynjabaıy qustarmen qatynasýyn boldyrmaı, bólek qamaýda ustaý usynylady. Qus ósiretin sharýashylyqtarǵa qus tumaýy joq aımaqtardǵana qustarymen tolyqtyrý usynylady. Úı qustaryn ustaıtyn qoralarda mindetti sanıtarııalyq jaǵdaılardy – árdaıym tazalaýdy, zararsyzdandyrý sharalaryn qamtamasyz etý qajet. Qustardy baǵýǵa arnaıy  kıim men aıaq kıimderdi qoldanyp, olardy tazalap, jýyp otyrý kerek.


Soltústik Qazaqstan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Qıly-qıly taǵdyrlar

Tarıh • Keshe

Tozaqtan ótse de túńilmegen

Rýhanııat • Keshe

Radıst qazaq qyzdary

Tarıh • Keshe

Qarsy barlaýshylar qaharmandyǵy

Rýhanııat • Keshe

Maıdangerdiń ónegeli joly

Rýhanııat • Keshe

Turlaýy qıyn taǵdyrlar

Tarıh • Keshe

Bar úmitimiz Almat Kebisbaevta

Sport • 08 Mamyr, 2021

Bir shańyraqtan – úsh maıdanger

Rýhanııat • 08 Mamyr, 2021

Jetpis jeti jyldan keıin kelgen marapat

Aımaqtar • 08 Mamyr, 2021

Taraz qalasynda 20 soǵys ardageri bar

Aımaqtar • 08 Mamyr, 2021

Qazaqstannyń 7 óńiri «qyzyl aımaqta» tur

Koronavırýs • 08 Mamyr, 2021

Qazaq degenimiz – Baýyrjan...

Rýhanııat • 08 Mamyr, 2021

505-shi túrmeniń tutqyndary

Tarıh • 08 Mamyr, 2021

Áskerı ınjenerler ustahanasy

Oqıǵa • 07 Mamyr, 2021

Boryshymdy abyroımen ótesem deımin

Rýhanııat • 07 Mamyr, 2021

Ardagerler azaıyp bara jatyr...

Qazaqstan • 07 Mamyr, 2021

Uqsas jańalyqtar