Elimizdegi balyq sharýashylyǵynyń jaǵdaıy eshqandaı syn kótermeıdi. Sońǵy 25 jylda balyq aýlaý kólemi úsh esege jýyq, 100 myń tonnadan 36 myń tonnaǵa deıin azaıyp ketti. 2012 jyldyń qorytyndysy boıynsha qoldan ósirilgen taýarly balyq ónimderi 1 myń tonnaǵa da jetpeıdi. Qazirgi ýaqytta respýblıkamyzda balyq ónimderin tutyný jan basyna shaqqanda jylyna, taǵamtaný ınstıtýty usynyp otyrǵan 14,6 kg. mólsheriniń ornyna, 5,2 kg. bolyp otyr. Salanyń qanaǵattanǵysyz jaǵdaıyna búgingi kúni elimizde balyq sharýashylyǵy salasyn damytýdyń uzaq merzimdi salalyq baǵdarlamasy bolmaýy keri áserin tıgizýde.
Elimizdegi balyq sharýashylyǵynyń jaǵdaıy eshqandaı syn kótermeıdi. Sońǵy 25 jylda balyq aýlaý kólemi úsh esege jýyq, 100 myń tonnadan 36 myń tonnaǵa deıin azaıyp ketti. 2012 jyldyń qorytyndysy boıynsha qoldan ósirilgen taýarly balyq ónimderi 1 myń tonnaǵa da jetpeıdi. Qazirgi ýaqytta respýblıkamyzda balyq ónimderin tutyný jan basyna shaqqanda jylyna, taǵamtaný ınstıtýty usynyp otyrǵan 14,6 kg. mólsheriniń ornyna, 5,2 kg. bolyp otyr. Salanyń qanaǵattanǵysyz jaǵdaıyna búgingi kúni elimizde balyq sharýashylyǵy salasyn damytýdyń uzaq merzimdi salalyq baǵdarlamasy bolmaýy keri áserin tıgizýde.
Qazaqstan Prezıdentiniń 2013 jylǵy 30 mamyrdaǵy №577 Jarlyǵymen Qazaqstan Respýblıkasynyń «Jasyl ekonomıkaǵa» ótý tujyrymdamasy bekitildi. Úkimettiń 2013 jylǵy 6 tamyzdaǵy №750 qaýlysymen «Jasyl ekonomıkaǵa» ótý tujyrymdamasyn iske asyrý boıynsha is-sharalar jospary bekitildi, onda Balyq sharýashylyǵyn damytýdyń 2020 jylǵa deıingi baǵdarlamasyn ázirleý kózdelgen. Bul baǵdarlamada salany basqarý júıesiniń tıimdiligin arttyrý negizinde balyq sharýashylyǵyn damytý, normatıvtik quqyqtyq bazany jetildirý, balyq resýrstaryn qorǵaý jáne molaıtý, ǵylymı jáne óndiristik kadrlardy daıyndaý boıynsha sharalar kózdelý qajet. Sonymen qatar, balyq ósirý kesheni kásiporyndarynyń óndiristik qýattaryn eń baǵaly, az jáne joıylyp ketý qaýpi tóngen balyq túrlerin ósirýge baǵyttaı otyryp qaıta jańǵyrtýdy josparlaý kerek.
Sóıtip, baǵdarlama balyq sharýashylyǵyn uzaq merzimge satylap damytýdyń baǵyt-baǵdar anyqtaýy aıqyndaýy tıis. Sondyqtan da sapaly jáne halyqaralyq tájirıbege negizdelgen baǵdarlama ázirleý úshin maqsatty túrde belgili bir mólsherde bıýdjetten qarajat bólinýi qajet dep esepteımiz. Budan basqa, 8 oblysaralyq basseındik balyq sharýashylyǵy ınspeksııalaryn qarjylandyrý, ásirese, janar-jaǵarmaı satyp alýǵa, aýmaqtyq ınspeksııalardy materıaldyq-tehnıkalyq jaraqtandyrýǵa bólinetin qarjy jetkiliksiz ekenin atap kórsetemiz. Bir ǵana mysal, sońǵy úsh jyl boıy aýmaqtyq ınspeksııalardy janar-jaǵarmaımen qamtamasyz etý janar-jaǵarmaıǵa degen suranystyń tek 20 paıyzyn ǵana ótep keledi. Búgingi kúni aýmaqtyq ınspeksııalardyń negizgi quraldarǵa degen qajettiligi 2 mlrd. teńgeden asyp otyr, onyń ishinde, tek 2 teńiz kemesin satyp alýdyń ózine ǵana 1,4 mlrd. teńge kerek eken, ol qarjyny 2015 jylǵa belgileý qajet.
Úkimet osy máselelerdi qaperge ala otyryp, balyq sharýashylyǵy salasyna tómendegi mólsherde qarjy bólý múmkindigin qarastyrý jóninde tıisti memlekettik organdarǵa tapsyrma berse, utarymyz kúmánsiz:
1). 2020 jylǵa deıingi balyq sharýashylyǵyn damytý baǵdarlamasyn ázirleý úshin – 200,0 mln. teńge.
2). Aýmaqtyq ınspeksııalardy janar-jaǵarmaımen qamtamasyz etýge 2014-2016 jyldarǵa – 544,1 mln. teńge.
3). Aýmaqtyq ınspeksııalardy materıaldyq-tehnıkalyq jaraqtandyrýǵa 2014-2016 jyldarǵa – 2142,9 mln. teńge.
Sársenbaı EŃSEGENOV,
Senat depýtaty.
