Olaı bolýy zańdy da. О́ıtkeni Gaetano Donısettıdiń «Don Paskýale» operasynyń premerasy osy jyldyń sáýir aıynan bastap juldyzdy sátin uzaq kútti. Alaıda álemdi jaılaǵan indet óner áleminiń biraz josparyn buzdy. Soǵan qaramastan sahnadaǵy jarqyn sátteriniń báz baıaǵy qalpyna qaıta oralatynyna rııasyz sengen ártister tilegi qabyl bolyp, ótken demalys kúnderi «Astana Opera» sahnasynda ıtalııalyq kompozıtor G.Donısettı qııalyna arqaý bolǵan «Don Paskýale» operasynyń premerasy ótti.
Spektakldiń qoıýshy dırıjeri – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Abzal Muhıtdın, qoıýshy rejısseri – Natalıa Kagadıı. Ssenograf ári kostıýmder boıynsha sýretshi – Manana Gýnıa, qoıylymnyń kórkemdik jetekshisi – Alla Sımonıshvılı. Bas hormeıster – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Erjan Dáýitov.
«Men kúlip júremin, biraq meniń janymda jasandy qýanyshtyń astaryna jasyrǵan qaıǵym bar ekendigi ózgege emes, saǵan málim» – dep kompozıtor syr aqtarady «Don Paskýale» shyǵarmasyn jazardan biraz ýaqyt buryn týysqanyna joldaǵan hatynda. Sirá, operanyń basty tetigi, ózegi de osynda jatsa kerek. О́ıtkeni «Don Paskýaleniń» janry avtor tarapynan komedııa dep anyqtalǵanymen, tabıǵaty kúlkili drama, ıaǵnı opera-býffaǵa kóbirek jaqyn.
Aıtýly opera danyshpan Donısettıdiń áıgili «Lıýchııa dı Lammermýr» jáne «Mahabbat sýsyny» (aıtpaqshy, atalǵan opera da «Astana Operanyń» segizinshi maýsymynda usynylmaq) operalarynan keıingi tanymaldylyǵy boıynsha úshinshi týyndy bolýynan bólek, minsiz opera-býffanyń jarqyn úlgisi. Munda osy janrǵa tıesiliniń bári de jınaqtalǵan: qyzyqty sıýjet, sapaly ázil, kıim aýystyrýlarmen baılanysty kúldirgi jaıttar jáne komedııa del arte túrindegi keıipkerler bar.
Kompozıtor operany is júzinde eki ǵasyr buryn jazǵanymen, shyǵarmashylyq ujym bas keıipker Don Paskýale men birbetkeı Norınanyń sátsiz nekelesýi týraly sıýjetti XX ǵasyrǵa aýystyrypty. Sóıtip, Don Paskýale (Evgenıı Chaınıkov) qarııadan orta jastaǵy áserli er adamǵa aınaldy.
– Donısettıdiń paıymy boıynsha, operanyń sıýjeti egde jastaǵy aýqatty myrzanyń jas qyzǵa úılený týraly sheshimin mazaq etýge úndeıdi. Qaı kezde bolmasyn, mundaı nıet – ábden qalypty qubylys. Biraq bizdiń Don Paskýale – qarapaıym qaýsaǵan shal emes, egde tartsa da adam qyzyǵarlyq, kúsh-qýaty tasyǵan boıdaq azamat. Bizdegi Don Paskýale – qymbat qonaqúıdiń ıesi, ómirinde ne kerektiń bári bar, tolyqqandy ári dáýletti kásipker. Sondyqtan da onyń jas ta sulý áıelge úılenýge qaýqary bar. Degenmen men ony óz qalaǵanyna qol jetkize almaıtyn jaǵdaıǵa ákelip tiredim. Munyń sebebi onyń qart bolýynda emes, másele – mahabbat úshtigi men onyń yqpaldy jaǵdaıdan da kúshtirek sebepteriniń bolýynda, – dep túsindirdi bul sheshiminiń syryn operanyń qoıýshy rejısseri Natalıa Kagadıı.
Spektakldiń bezendirilýine arqaý bolǵan ART NOUVEAU (art-nývo) nemese modern stıli dekadanstyń náziktigin basa kórsetip tur. Pishinniń talǵampazdyǵy, materıaldardyń eklektıkasy, túster gammasy sán-saltanat pen mamyrajaılyq ahýalyn týyndatady. Negizgi oqıǵa Don Paskýale da Kornetoǵa tıesili rımdik qonaqúıde ótedi. Iаǵnı bir sózben aıtqanda, alǵashqy bólim barynsha batyl jasalǵan Don Paskýaleniń jatyn bólmesinen bastalady. Sondyqtan da bul qoıylymdy kórý úshin jas shekteýleri bar. Eki bólimde de ázil, jasandylyq, utqyr qylyqtar, al sońǵysynda, ıaǵnı ekinshi bóliminde túńilý men áshkereleý basym.
Sahna sýretshisi ıtalııalyq Manana Gýnıanyń dekorasııalary men kostıýmderi kórermen nazaryn á degennen jaýlap aldy. Transformer-dekorasııalar – ssenograftyń zor eńbegi. Al poetıkalyq vıtrajdar kórermender úshin tartymdy syı bolǵany anyq. Tutas qabyrǵany alatyn úlken terezeler sahnada ózinshe ǵalamat bir álem túzgen. Dekorasııalardyń transformasııasy záýlim qonaqúıdiń kúndelikti ómirin ishten baqylap otyrǵandaı aıryqsha áserge bóleıdi. Al BELLE EPOQUE sońyndaǵy kostıýmder basty keıipkerlerdiń áleýmettik ári psıhologııalyq sıpatyn ashýda úlken ról atqarǵanyn basa aıtýǵa tıispiz. Ásirese bas qaharman Norınanyń (Saltanat Ahmetova) vızýaldy transformasııasy qarqyndy damıdy. Rejısser atap ótkendeı, bul jerde bas keıipker Don Paskýaleniń beınesi jańa qyrynan usynylǵan. Ol kúlki týdyratyn qart emes, egde tartqan «dendı», aqsúıek «arystan» azamat. Onyń kostıýmderi qatań edvardıan stılinde jasalǵan jáne keıipkerdiń syrbaz da symbattylyǵyn ashýda úlken ról atqarady. Iаǵnı kórermen retinde túısingenimiz – mundaǵy árbir ártistiń kostıými – jeke-dara minez-qulyq, ındıvıdýým. Sonysymen de bul opera erekshe, burynǵylarǵa uqsaı bermeıdi.
Qoıylymda bas keıipker Don Paskýale beınesin Evgenıı Chaınıkov keıiptese, onyń seriktesi Norına rólinde Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, «Astana Operanyń» jetekshi solısi Saltanat Ahmetova jarqyraı kórindi. Saltanattyń saraptaýyndaǵy Norına dál kompozıtor túpnusqada sýrettegendeı jalyndy da qý, ótkir de shynaıy minezde músindeldi. Kórermen qaýym shyn máninde sopranonyń tamasha daýysynan lázzat aldy, sondaı-aq onyń vokaldyq sheberlikti meńgerýiniń keremet tehnıkasyna kýá boldy. Jalpy oryndaýshylar quramyn tańdaýda rejısser keıipkerler ereksheligine saı dóp túsken. Bas keıipkerlerden bólek, Ernesto beınesindegi tenor Jan Tápın, doktor Malatesta rólindegi jas ánshi Erjan Saıypov óneri kópshilik kóńiline berik bekidi. Doktor Malatesta Erjan Saıypovtyń debıýti bolǵanymen, jas barıton jarqyn akterlik sheberliginiń arqasynda barlyq vokaldyq qıyndyqtardy ońaı eńserip, partııasyn kásibı joǵary deńgeıde oryndap shyqty.
Gaetano Donısettıdiń mýzykalyq jaýharyn maestro Abzal Muhıtdınniń dırıjerlik etýimen «Astana Opera» orkestri usyndy. Mýzykanttar partıtýranyń árbir nómirin shynaıy injý-marjan retinde asa yjdahattylyqpen oryndap, basty keıipker obrazyn úlken jandylyqpen sıpattady. Hor ártisteri de ózderiniń shyǵarmany tamasha oryndaýymen ári úılesimdi jumystarymen qýantty.
Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýymen «Astana Opera» teatry sahnasynda eki kún qatarynan zor tabyspen ótken ataqty ıtalııalyq kompozıtor operasynyń premerasy osylaısha esten ketpes erekshe kún retinde tarıh qoınaýyna endi. Kórermenniń tolassyz soǵylǵan qoshemetine qarap «Don Paskýale» operasyn talǵampaz qaýym kóńilinen shyqty dep baǵalaýǵa tolyqtaı negiz bar. Sahnasyn saǵynǵan ártister, saf ónerdi ańsaǵan kórermen araǵa jarty jyl ýaqyt salyp, uzaq ýaqyt úzilisten keıin osylaısha shat-shadyman kóńil-kúıde bir-birimen qaıta qaýyshty.
