Majarstannyń maqtanyshy

О́tken ǵasyrdyń qyrqynshy jáne elýinshi jyldary teńdessiz ónerimen tórtkúl dúnıeni tamsandyryp, talaılarǵa tańdaı qaqtyrǵan aıtýly bylǵary qolǵap sheberi jaıynda biz beker áńgimelep otyrǵan joqpyz. Álemdik boks tarıhynda óshpes iz qaldyrǵan dańqty Laslo Papp osydan dál 17 jyl buryn, dál osy kúni, ıaǵnı 2003 jyldyń 16 qazanynda 78 jasqa qaraǵan shaǵynda baqılyq bolǵan edi.

Mıllıondaǵan adamnyń ómirin jalmaǵan II Dúnıejúzilik soǵys endi ǵana aıaqtalyp, kúlli álem jurtshylyǵy áli de eńsesin kóterip, esin jııa almaı jatqan tusta Laslo Papptyń esimi shartarapqa tarady. 1948 jyly London Olım­pıa­dasynda 72,6 kılo salmaq dárejesinde baq synaǵan 22 jastaǵy Býdapeshttiń týmasy alǵash ret altyn medaldi ıelendi. Tumandy Albıon elinde bes kezdesý ótkizgen ol sonyń úsheýinde qarsylastaryn nokaýtqa jiberdi. 

1952 jyly Helsınkıde 71 kılo salmaqta judyryqtasqan Papp bes básekeniń ekeýin aı­qyn basymdyqpen aıaq­tady. О́ziniń úshinshi Olımpıa­dasyna ol 1956 jyly attan­dy. Melbýrnde alaýy tu­tanǵan ǵalamdyq dodada da Ma­jarstannyń marqasqasyna teń keler eshkim tabylmady. Jar­tylaı fınalda Eýropa chempıony, polshalyq Zbıgnev Petshıkovskııdiń silikpesin shyǵarǵan Laslo aqtyq aıqasta ýaqyt oza kásipqoı bokstyń jar­qyn juldyzyna aı­nalǵan Pýerto-Rı­konyń ókili Hose Torresti úshin­shi raýnd­ta uryp jyq­ty.

Osylaı­sha, La­s­­­lo Papp­tyń esi­mi úsh dúr­kin Olım­­pıada chempıony atan­­ǵan tuń­ǵysh boks­shy re­tinde ta­rıh­ta qaldy. Bir ǵajaby, atalǵan jarys barysynda 13 ret jekpe-jekke shyqqan keıip­­­­kerimiz sonyń teń jartysyna jý­yǵyn nokaýtpen aıaqtaǵan eken. Ol az deseńiz, taǵy my­­nadaı qyzyqty derekti alǵa tar­taıyq: Olımpııa oı­yn­­dary ke­zinde Ma­jarstannyń ókili tek bir raýndta ǵana ese jibergen eken. Mel­býrndegi fınaldyq doda­nyń bastapqy raýndynda Papp Torreske upaı sanymen utyldy. Desek te odan keıin qa­haryna mingen ol Perto-Rıko ókilin esinen tandyrǵanyn biz joǵaryda aıttyq.

Laslonyń odan bólek eki dúrkin Eýropa chempıony degen ataǵy bar. 1949 jyly Osloda jáne 1951 jyly Mılanda ol qarsylas shaq keltirmeı, qart qur­lyqtyń eki birdeı bas júl­desin qanǵyjasyna baılady. Áýesqoı rıngte barlyǵy 319 jekpe-jek ótkizgen Papp 301 ret jeńiske jetip, 55 qarsylasyn sulatyp saldy. 12 márte utylyp, 6 ret teń tústi.

Melbýrn Olımpıadasynda top jarǵannan keıin 30 jastaǵy Laslo Papp kásipqoı rıngte kúsh synasýdy qup kórdi. Sóıtip, onyń esimi sosıalıstik baǵyttaǵy memleketter arasynda osyndaı batyl qadamǵa barǵan tuńǵysh boksshy retinde de tarıhta qaldy. Bul rette de majarstandyq sportshynyń qol jetkizgen tabysy qomaqty. 1962 jyldyń 16 mamyrynda danııalyq Krıs Krıstensendi uryp jyǵyp, Eýropa chempıony atandy. О́ziniń sol altyn belbeýin ol qatarynan alty ret sátti qorǵady. Barlyǵy 29 ret rıngke kóterilgen Laslo 27 márte jeńis toıyn toılady. 15 qarsylasyn nokaýtqa jiberdi. Taǵy eki kezdesýde teń esep tir­keldi. Iаǵnı ol óziniń karerasynda birde-bir ret jeńilgen joq. Biraq álem chempıony ataný baqyty oǵan buıyrmady. О́ıtkeni, 1965 jyly Majarstan bıligi Pappqa kásipqoı bokspen odan ári aınalysýǵa qatań tyıym saldy. 39 jasynda keıipkerimiz bylǵary qolǵabyn shegege ildi.

Sporttyq karerasy aıaqtal­ǵannan keıin Laslo bul saladan alystaǵan joq. 1971-1992 jyldar aralyǵynda atalǵan memlekettiń ulttyq qurama komandasynyń bas bapkeri boldy. Dál sol kez­deri Majarstan boksy ór­leý kezeńin basynan keshirdi. Shaǵyn ǵana elden Olımpııa oıyndarynyń jeńimpazdary, álem jáne qur­lyq chempıondary kóptep shyqty. Sol aralyqta ol «Aýyr qolǵaptar» men «Arystan sekirý­ge daıyn» dep atalatyn eki bir­deı kórkem fılmge túsip, ózin taǵy bir qy­rynan tanytty. Al 2001 jyly Papptyń esimi Halyqaralyq boks dańqy zalyna endi.