Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Abdan – halyqtan jınalatyn ejelgi salyq túri. «Syban-Raptan basyp alyp, bodanyna qaratqan qazaq, qyrǵyzdan qytaı ımperatoryna abdan tólep turýǵa mindetti edi» (J.Turlybaı)
Adarǵy – úlken ıne, ıaǵnı teben túri. «Kók kebisin kóktep ótti adarǵy» (Q.Shańǵytbaev).
Ajan – saqshy, aıdaýyl. «Ajannyń qolyna tapsyryp túrmege jóneltti». (S.Sharıpov)
Azada – júrisi jaıly jylqy. «Júristi, ózi sulý azada atpen, baraıyn kópshil bolsań, júz jigitpen...». (B.Qalıev)
Azbar – mal bordaqylaýǵa arnap, qarańǵylap jasaǵan oryn. «Qyrǵaýyldaı qyzyl nar, alshańdaǵan asaýlar, azbarda turyp jem jegen, aıaǵyn ásem sermegen» (Qashaǵan aqyn).
Azbenish – nápaqa, dátke qýat. «Onyń aldanysh, azbenishi – oraza ashary». (J.Aımaýytov)
Aıǵyrjap – úlken aryq. «Sýarma egistikpen kún kórgen eldiń aıǵyrjap jasaýdan bastap, egindi oryp, jınap alǵansha qolynan ketpeni túspeıdi» (Ǵ.Mustafın).
Aımaýyt – bolattan shynjyrlap soqqan saýyt. «Aımaýyttyń shynjyr tory denege batpaý úshin ishinen kıiz kebenek kıedi» (QSE).
Aqaba – eginge jiberiletin sýdyń aryqtan asyp tógilgen artyǵy. «Sý laı batpaqty atyzdarda aqabalanyp, artqy atyzdar tyńaıtqyshtan qur qalady» (Y.Jaqaev).
Aqburǵy – tutqynnyń moınyna kıgizetin aǵash buǵaý. «Aqburǵy moınymyzǵa sonda saldy, sherikter temir úıge alyp bardy» («Arqalyq batyr» jyry).
Aqtashy – Shyńǵys han kezinde orda jylqysyn baptaýshy adam. «Shýl qaým tatar ahtashy bekiligi tórt kazık edi» (Qadyrǵalı Jalaırı).
Alagúlik – túıe túliginiń aýrýy. «Jeli tolǵan túıeńdi, jan shesheke, alagúlik áketsin dedi Qozy» («Qozy Kórpesh-Baıan sulý» jyry).
Alaqanshyq – birde údep, birde saıabyrlap soǵatyn qarly boran. «Bir sátke boran alaqanshyqtanyp edi, tań bilingen kez eken, aıaz shıraı túsipti» (Z.Aqyshov).
Bodaýhan TOQANULY,
etnograf
