Teatr • 12 Qarasha, 2020

Jeltorańǵy týraly ańyz

90 ret kórsetildi

Jaqynda «Astana Balet» teatrynda «100 jańa esim» jobasynyń jeńimpazy, horeograf Anvara Sadyqova qoıǵan «Jeltorańǵy týraly ańyz» bir aktili baletiniń premerasy ótti. Qazaq óneriniń sańlaqtary – kompozıtor Qýat Shildebaev jáne lıbretto avtory Baqyt Qaıyrbekovpen birlese otyryp baletmeıster mazmuny tereń horeografııalyq týyndyny dúnıege ákeldi.

– Bul balette biz aǵash beınesi arqyly halqymyzdyń ór rýhy men qaıraty jaıly oı órbitemiz. Adamdardyń tabıǵatqa zııan keltirýi, adam men tabıǵat arasyn­daǵy qaıshylyq negizgi másele retinde kóteriledi, ıaǵnı qoıylymnyń ózegi osy negizde tarqatylady. Bizdiń maqsatymyz – adam men qorshaǵan orta arasyndaǵy úılesimdilikti tabý. Aıtýly balet Qýat Shildebaevtyń mýzykasyn tyńdaǵan kez­degi ózimniń ishki tolqynysymnyń kórinisi – ulttyq, sonymen birge zamanaýı, qazirgi kórermenge túsinikti sezim ıirim­deri, – deıdi horeograf.

Balettegi oqıǵa qazaq dalasynda ta­myr jaıǵan ǵajaıyp aǵashtyń tó­ńi­reginde órbıdi. Qum kóshkinine tótep bergen Torańǵy qataıyp, tamyry tereń boılaıdy. Biraq kútpegen jerden otyn­shylar kelip, aǵashty shappaqshy bol­ǵanda, bir bozbala Torańǵyny qorǵap qalady. Al aǵashtyń jeltorańǵy atalatyn sebebi – jelsiz kúnde de onyń butaq­tary terbelip turady eken.

Spektaklde kóterilgen negizgi ıdeıa – basyna bult úıirilgen tustaǵy halyqtyń asqaq rýhyn sýretteý. Osy kúsh-qýat To­rańǵy beınesimen órilgen. Sonymen bir­ge qoıýshy-horeograf adamzatqa or­taq ózekti máselelerdi de qozǵaıdy, ol – tabıǵat pen adamdar arasyndaǵy konflıkt. Sahnada ol qatygez taıtalasqa ula­sady. Sóıtip adamdardyń tabıǵatqa oılanbastan, qasaqana qol salýynyń zalalyn aıqyn kórsetedi.

– Buryn barlyq adam, ásirese, biz­diń qazaq halqy aınaladaǵy tirshilik ataýlynyń jany bar dep senetin. Sol sebepti tabıǵatty aıalaıtyn. Mekıen da­lada kók ataýly az bolǵandyqtan, ár aǵash kıeli sanalatyn. Dalada aǵashty kór­seńiz, bul jaqsylyqqa balanatyn. Onyń saıasynda tynyǵýǵa bolady, oǵan qustar uıa salady. Munyń bári – bizdiń paıymymyz jete bermeıtin sulýlyqtyń kórinisi. Ony aıalap, oǵan qorǵan bolý kerek, – deıdi lıbretto avtory Baqyt Qaıyrbekov.

Torańǵy partııasyn «Astana Balet» teatrynyń jetekshi solısteri Ańsaǵan Kóbentaı men Ásel Janǵasqaeva oryndap shyqty. Bozbala partııasyn Farhad Bórıev pen Súndet Sultanov, al názik te asqaq Torańǵy janyn Dılara Shomaeva men Darına Qaırasheva somdady.

– Qazaq fılosofııasy men mádenıe­tinde áıel zatynyń alar orny erekshe. Ol rýh sekildi, barsha tirshilik ataý­lynyń bastaý bulaǵy. Spektaklde bul Torańǵy beınesi arqyly berilgen. Ol ult­tyq naqyshtaǵy orman nımfasy is­petti, – deıdi teatrdyń jetekshi solısi Dılara Shomaeva.

Spektakldi kórkem bezendirýdi «As­tana Balet» teatrynyń sheberleri júzege asyrdy. Ásem dekorasııa men kostıýmder qazaq bıiniń baı murasy men klassıkalyq bıdi ushtastyrǵan horeograftyń biregeı plastıkalyq tilin ajarlandyra tústi.

– Premerany asyǵa kúttim. Qoıy­lym bıletin aldyn ala satyp­ alyp, osy spektakldi kózimen kórgen ba­qyt­ty jandardyń qatarynan tabyldym. Spektakldegi ár detal óz­ara baı­lanysqan. Úndestik bar. Mýzyka bolsyn, horeografııa bolsyn, dekorasııa nemese beınekórinis bolsyn – bári birimen-biri sátti úndesken. Janyńdy tebirenter sátter qanshama?! Ártister kemeline jetken, óte nanymdy oınap shyqty, – degen oıymen bólisti spek­taklden soń kórermenderdiń biri Nur­gúl Esengeldi.

Oraıy kelgende aıta keteıik, «Astana Balet» ujymy jaqyn kúnderi kórermen nazaryna taǵy bir premera usynady. Ol – jas horeograf, «Astana Balet» teatrynyń jetekshi solısi Aınur Ábil­ǵazına qoıǵan «Trıýmf» bir aktili baleti. Al 14 qarashada talǵampaz kórermen nazaryna Mýkaram Avahrıdiń «Salomeıa» jáne Rıkardo Amaranteniń «Longing» («Qushtarlyq») bir aktili baletteri usynylatyn bolady.

 

Sońǵy jańalyqtar

Elimizde taǵy 4 adamnan koronavırýs anyqtaldy

Koronavırýs • Búgin, 10:41

Ustazdyń aty ólmeıdi

Bilim • Búgin, 10:30

Karapastyń qarqyny kúshti

Sport • Búgin, 10:29

«Kaspıı» kósh bastady

Sport • Búgin, 10:27

Medısınalyq poıyzdar jolǵa shyqty

Medısına • Búgin, 10:17

Tórtinshi orynda qalyp qoıdy

Sport • Búgin, 08:59

«Jas daryn» baıqaýy ótti

Aımaqtar • Búgin, 08:58

Elıtadaǵy ornyn saqtap qaldy

Hokkeı • Búgin, 08:55

«Jasyl» ósim ornyqty damýǵa jeteleıdi

Ekologııa • Búgin, 08:52

Jarqyn beınesi jadymyzdan óshpeıdi

Qazaqstan • Búgin, 08:50

Adaldyq pen shyndyqty shyraq etti

Qazaqstan • Búgin, 08:48

Kóshelerde sý kólkimeýi úshin...

Ǵylym • Búgin, 08:44

Daıyndyq jumystary júrip jatyr

Referendým-2022 • Búgin, 08:35

Jastar jaýapty tańdaý jasaýǵa daıyn

Referendým-2022 • Búgin, 08:30

Bul – ózekti máseleni birlesip sheshý joly

Referendým-2022 • Búgin, 08:28

Halyq pen bıliktiń úılesimi

Referendým-2022 • Búgin, 08:25

Bolashaq zańgerlermen kezdesti

Referendým-2022 • Búgin, 08:18

Erteńge degen senimdi oıatady

Referendým-2022 • Búgin, 08:15

52 elde 65 ýchaskelik komıssııa quryldy

Referendým-2022 • Búgin, 08:10

Uıymdastyrý men ótkizý jumystary pysyqtaldy

Referendým-2022 • Búgin, 08:06

Salyq túsimderi byltyrǵydan joǵary

Ekonomıka • Búgin, 08:00

Uqsas jańalyqtar