Á.H. Marǵulan atyndaǵy Arheologııa ınstıtýtynyń mamandary ótken jyldyń tamyz aıynda Tasqopa eldimekeninen eki shaqyrym qashyqtyqtaǵy úlken qorǵanǵa qazba jumystaryn júrgizýdi bastap, eki aıdan soń 5 metr 70 sm tereńdikten ejelgi dáýirdiń tonalmaǵan qymbat obasyn tapty. Arheologtar taıpa kósemi jerlengen oryn bolýy múmkin degen boljam aıtty. О́ıtkeni múrdeden altyndalǵan beldik, dýlyǵanyń qaldyǵy, túrli japsyrmalar men áshekeı buıymdarynyń synyqtary tabyldy. Mamandar bizdiń zamanymyzǵa deıingi Ú ǵasyrdyń obasy degen joramal jasady. Qazba jumystary kezinde osy qorǵannyń betki qabattaryndaǵy obanyń erte zamanda tonaýshylyqqa ushyraǵany anyqtaldy. Al, altyn adam qorǵannyń tereń qabattarynda kómilgendikten ǵana ejelgi zamannyń tonaýshylarynynń kózine túspeı, búlinbeı saqtalǵan. Osylaısha, bıiktete úıilgen bir qorǵanda birneshe dáýir adamdary jerlengen eken. Soǵan qaraǵanda qazirde elsiz dalalyqta jıi ushyrasatyn bıik tóbeshikter túrinde saqtalǵan qorǵandar óz zamanynda ǵuryp-joralǵylar ótkizetin qasıetti oryndar bolǵan sııaqty.
Baýyrjan Baıtanaev Tasqopadaǵy qorǵannan tabylǵan qundy dúnıelerdi UǴA eki akademıgi, 4 ǵylym doktory men 7 ǵylym kandıdaty zertteýge alyp, obadan tabylǵan jaýynger buıymdaryn restavrasııalaý aldaǵy jyldyń kókteminde aıaqtalatynyn aıtty.
Batyrlar jyrynda aıtylatyn «bes qarýy belinde» degen sózdiń túpki máni tereńde, bastaýyn ejelgi sarmat zamanynan alady. Tarıhta sarmat jaýyngeriniń bes qarýyn asynyp júretini jazylǵan. Al, Tasqopadaǵy obadan bes qarýdyń biri ǵana tabyldy. Ol –ushy synǵan, shirip ketken qylyshtyń qaldyǵy. Ekinshi jaǵynan, altyn japsyrmalarynyń kóptep tabylýyna qaraǵanda, áıel jerlenýi de múmkin degen boljam bar. О́ıtkeni, ejelgi sarmat áıelderi soǵysý ónerin tamasha meńgergen, ári taıpanyń bıligin qolynda ustap, sharýashylyqty jaqsy júrgizgen. О́ıtkeni, sol zamannyń erleri kóbinese jaldamaly ásker retinde Rım men Vızantııaǵa deıin eki dońǵalaqty arbasymen joryqqa attanyp ketkende, úı-jaıdy basqarý, mal sharýashylyǵyn júrgizý, jaıylymdar tabý, saýda isimen áıelder aınalysqan. Bul dáýirde qul saýdasy da qatty qyzǵan eken.
Tasqopa jaýynger sarmat taıpalarynyń joryq joly ne meken etken turaǵy bolýy da múmkin. Tarıhtan belgili, baı sarmat taıpalary b.z.b. II ǵasyrdan bastap iri saıası odaqqa birigip, Ońtústik Oral, Edil boıyna, Qazaqstannyń batys aýmaǵyna, Tobyl men Dýnaı aýmaǵyna deıin shashyraı ornalasqan. Olar b.z. IV ǵ. ǵundardan jeńilip, batysqa qaraı qonys aýdarady. Sarmattardyń saıası odaǵynyń batys toby Soltústik Kavkaz, Soltústik Qara teńiz jaǵalaýy elderinde bıligin júrgizdi. Bular áýelgide ırantildes bolǵanymen, keıin ejelgi túrki tiline aýysqan. Olardan qalǵan eskertkishter Qyrym men Soltústik Kavkazda osy kúni de kezdesedi. Jaýynger sarmattardyń týysy–massaget taıpalary. Sondaı-aq sarmattardyń quramynda roksolan, alan, aors, sıraq taıpalary da bolǵan. Kóbinese áskerı joryqtar, soǵys ónerine mashyqtanǵan sarmattardyń izinen ǵundar ókshelep júrip, aqyry tarıh sahnasynan ketirip tyndy.
