Eske salaıyq, Dúnıejúzilik Saýda Uıymyna kirý kezinde Qazaqstan buryn qabyldaǵan mindettemelerge sáıkes sheteldik bankter Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda fılıaldaryn asha alady. Mundaı norma Memleket basshysy 2 qańtarda qol qoıǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ekonomıkalyq ósimdi qalpyna keltirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańda qarastyrylǵan.
«DSU qaǵıdattary men erejelerine sáıkes sheteldik fılıaldy ashqan eldegi qarjy ınstıtýttaryna qoldanylatyn barlyq normatıvtik talaptar sheteldik qarjy uıymdarynyń fılıaldaryna qoldanylýy kerek. Osy qaǵıdalardy basshylyqqa ala otyryp, agenttik Qazaqstan Respýblıkasynyń rezıdenti bolyp tabylatyn bankti ashýdyń qoldanystaǵy prosedýrasyna uqsas, ıaǵnı «bir ótinish» qaǵıdaty boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda rezıdent emes bankterdiń fılıaldaryn ashý tártibin ázirledi, - dedi Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi banktik retteý departamenti dırektorynyń orynbasary Baqytbek Rysymbetov.
«Bir ótinish» qaǵıdaty - bul bir ótinish negizinde kórsetiletin birneshe memlekettik qyzmetterdi biriktirýdi kózdeıtin memlekettik qyzmet kórsetý nysany.
Sheteldik bank ótinish negizinde kelesi memlekettik qyzmetterdi ala alady:
- Qazaqstan Respýblıkasynyń rezıdent emes bankiniń fılıalyn ashýǵa ruqsat berý;
- Qazaqstan Respýblıkasynyń beırezıdent bankiniń fılıalyn eseptik tirkeý;
- Qazaqstan Respýblıkasynyń rezıdent emes banki fılıalynyń basshylaryn taǵaıyndaýǵa (saılaýǵa) kelisim berý;
Qazaqstan Respýblıkasynyń banktik zańnamasynda kózdelgen banktik jáne ózge de operasııalardy júrgizýge lısenzııa berý.
«Shetel bankteriniń iri qarjy ınstıtýttary qazaqstandyq naryqqa shyǵady dep kútilýde. Bul elge tikeleı sheteldik ınvestısııalardy tartýǵa kómektesedi, bank naryǵyndaǵy básekelestikti kúsheıtedi jáne jalpy qarjy sektorynyń jáne jalpy Qazaqstan ekonomıkasynyń damýyna oń áser etedi. Sheteldik bankter men sheteldik kapıtaldy qazaqstandyq qarjy naryǵyna tartý sııaqty fakt onyń tartymdylyǵyn rastaıdy jáne onyń ósýin tezdetedi », - dep qorytyndylady Baqytbek Rysymbetov.
«Moody's halyqaralyq reıtıng agenttigi sarapshylary sheteldik bankterdiń Qazaqstannyń qarjy naryǵyna keledi dep úmittene qoımaıtynyn aıtqan bolatyn. Olardyń túsiniginde Qazaqstannyń qarjy segmenti Reseı men Qytaı oıynshylary úshin ǵana qyzyqty.
–Sońǵy 10 jylda sheteldik bankter tipti qazaqstandyq naryqtan ketip qaldy. 16 jeltoqsannan bastap sheteldik bankterdiń elde fılıaldaryn ashýǵa ruqsat etilýi sheteldik qarjy ınstıtýttarynyń naryqqa qaıta kirýge degen umtylysyna aıtarlyqtaı áser etpeıdi. Munyń birneshe sebebi bar. Osylaısha, sońǵy 10 jylda Qazaqstannyń IJО́ qurylymyndaǵy nesıelendirý úlesi tómendep ketti. Nesıelendirýdi qajetsinetin salalar kóbeıdi. Sheteldik bankterde mundaı qarajat árdaıym bola bermeıdi », - dedi Moody’s reıtıng agenttiginiń qazaqstandyq bank sektory boıynsha jetekshi taldaýshysy Semen Isakov onlaın-konferensııada.
Qazaqstannyń qarjy sektory sońǵy onshaqty jylda biraz ózgeristerdi bastan keshti. Bankter iriktelip, júıe qurýshy degen uǵymdar paıda boldy.
2020 jyl da bank sektoryna biraz ózgerister alyp keldi. Bul bank sektorynda sektordyń jaýapkershiligin ózine alǵan nemese belgili bir baǵyt boıynsha básekege tótep bere alatyn bankterdiń paıda bolýynyń alǵyshartyn qalyptastyrdy. Biraq osy segmenttiń ókilderi elge sheteldik bankter birinen keıin biri tizilip keledi nemese ishki naryqqa enýge kezekke turady dep úmittenip qalýǵa bolmaıtynyn eskertip otyr. Sol sebepti qazaqstandyq bankterge birer jylǵa deıin sheteldikter keledi dep alańdamaýǵa bolady eken.
«Biz aldaǵy birer jylda naryqtyń osy segmentinde tek reseılik nemese qytaılyq banktermen ǵana básekelese alamyz. Qazir Eýrazııalyq odaq týraly kelisiminiń aıasynda Qazaqstan bankteri odaqqa múshe elderde, sáıkesinshe, Reseı, Belarýs bankteri Qazaqstanda fılıaldaryn asha alady.Qazir Qazaqstanda 14 sheteldik bank jumys isteıdi, onyń ishinde Reseı, Túrkııa elderiniń bankteri bar. Eýrazııalyq odaq elderi arasynan, tek Reseıden basqa elderdiń bankteri kelgen joq. Árıne, koronavırýs bankterdiń birigý jáne birigý prosesterin kúsheıtedi. ATF bank-tiń Jısan Bank-ti satyp alý týraly kelisim osyny rastaıdy », - deıdi sarapshy.
Eske salaıyq, 2020 jyldyń 16 jeltoqsanynan bastap sheteldik bankter Qazaqstanda óz fılıaldaryn asha alady. Tıisti jarlyqqa 2020 jylǵy 21 qyrkúıekte Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Madına Ábilqasymova qol qoıdy.
Qaýlyda Qazaqstanda rezıdent emes banktiń fılıalyn ashýǵa ruqsat berý tártibin anyqtaıtyn erejeler kórsetilgen. Erejeler rezıdent emes ıslam bankteriniń fılıaldaryna da qoldanylady.
Qazaqstanda fılıal ashý úshin rezıdent emes bank ýákiletti organǵa belgili bir qujattar paketin usynýy kerek. Eger barlyq qajetti qujattar usynylmaǵan bolsa, ýákiletti organ ótinishti odan ári qaraýdan dáleldi bas tartýdy 10 jumys kúni ishinde jiberedi. Erejede rezıdent emes banktiń Qazaqstanda fılıal ashýǵa ruqsat berýden bas tartý jaǵdaılary da kórsetilgen.
