Qazaqstanda bes partııadan basqa baqylaý júrgizgen 25-ke jýyq qoǵamdyq uıym boldy.
Saıasattanýshy Marat Shıbutov elimizde ótken saılaý týraly óz pikirin aıtty. Shıbutov bul kútilgen nátıje ekenin atap ótti.
«Respýblıka boıynsha úsh partııanyń ótetini kútilgen nátıje. О́ıtkeni seniń Parlamentte, máslıhattarda depýtattaryń bolǵan kezde, sen jumys isteısiń, áldeqaıda tanymalsyń jáne t. s. «Aýylda» bir ǵana senator, birneshe depýtat bar, sondyqtan kólemi boıynsha ekinshi bıýdjetke qaramastan, olar ázirshe úshinshi orynǵa ıe boldy. Ázirge olar deńgeıge jetpeı tur. Biraq ótken jolǵy saılaýmen salystyrǵanda, 2016 jyly olarda tek 2% bolǵan, sol kezge qaraǵanda olar aıtarlyqtaı ósti. 2,5 esege dep sanańyz. «Birlik» kóp jumys istemedi, ol óli partııa boldy. Oǵan rebrendıngti qosyńyz. Adamdar «Adal» degenniń ne ekenin bilip, tanyp úlgermedi. Bizde ádette avanstar bergendi unatpaıdy… Sondyqtan «Adaldyń» ázirge qolynan kelmedi. Eger olar jarty jyl buryn rebrendıng jasasa, múmkin olar daýys jınaı alar edi», – dedi saıasattanýshy.
Onyń aıtýynsha, Qazaqstanda kóppartııalyqqa, pikir plıýralızmine jáne órkenıetti qalypty básekelestikke jalpy trend qalyptasty, sondaı-aq, ol Almatydaǵy saılaýǵa túsinikteme berdi.
«Bári bir-biriniń nátıjesin moıyndaıdy, óz isine adal boldy. Saılaýdyń tynysh ótýine atsalysty. Biz kúni boıy jappaı zańbuzýshylyqty kórgen joqpyz. Men halyqaralyq baqylaýshylardyń da, bizdiń baqylaýshylarymyzdyń da baǵalaýy óte durys dep aıtar edim. Saılaý ádil ótkizildi», – dedi Marat Shıbutov.
Onyń aıtýynsha, baqylaýshylardyń sany óte kóp. Qazaqstanda bes partııadan basqa baqylaý júrgizgen 25-ke jýyq qoǵamdyq uıym boldy. Is júzinde barlyq ýchaskelerdi baqylaýshylar qamtydy.
Qazaqstannyń isker áıelder qaýymdastyǵy tóraǵasynyń orynbasary Gúlchohra Mahmetova QR Parlamenti Májilisi men máslıhattary depýtattarynyń saılaýy qalaı ótkeni týraly pikirin bólisti.
«Jalpy, bul saılaý, eń aldymen, bizdiń elimiz úshin óte mańyzdy boldy. Sebebi Memleket basshysy partııalyq tizimge jastar men áıelderdiń kem degende 30%-yn qosýǵa bastama kóterdi. Qazaqstannyń áıel kúshteri alıansy saıası kóshbasshylyq mektebin qurdy, onda elimizdiń barlyq óńirlerinen kelgen áıelder oqýdan ótti jáne kandıdat retinde úlken, joǵary saıası saýattylyqty kórsetti.
Eń mańyzdy aıyrmashylyq jáne áıel urany – jumsaq kúsh qoldaný. Jumsaq kúsh – bul mahabbat, qamqorlyq, jaýapkershilik, uqyptylyq, saqtyq, sonymen birge, balalar, otbasy, áıelderdi qorǵaý, balalarǵa bilim berý úshin jaqsy ómir súrý maqsatynyń aıqyn belgilenýi. Áıelder usynatyn barlyq nárseni memleket qoldaıdy», – dedi Mahmetova.
Baýyrjan Mustafın saılaý ýchaskelerinde barlyq sanıtarlyq normalar saqtalǵanyn atap ótti.
Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy, saıasattanýshy Baýyrjan Mustafın QR Parlamenti Májilisi men barlyq deńgeıdegi máslıhat depýtattaryn saılaýǵa qatysty pikirimen bólisti.
«Saılaý tynysh jaǵdaıda ótti dep aıtýǵa bolady. Biz saılaýda qandaı da bir zańbuzýshylyq baıqamadyq. Búkil respýblıka boıynsha bizde 10 myńnan astam saılaý ýchaskeleri jáne sheteldegi elshilikter men konsýldyqtarda 50 ýchaske jumys istedi. Bizdiń sheteldegi otandastarymyz saılaýǵa belsendi qatysty. Árıne, bul 2019 jylǵy prezıdenttik saılaýǵa qaraǵanda birshama azyraq. Biraq, tutastaı alǵanda, bul 2016 jylǵy parlamenttik saılaýmen shamalas boldy.
Qazaqstandyqtar úshin keıbir tosynsyı bar, birinshi kezekte, máslıhatqa saılaý endi majorıtarlyq júıe boıynsha emes, proporsıonaldy júıe boıynsha ótetinin aıtýǵa bolady», – dedi saıasattanýshy.
Ol barlyq saılaý ýchaskelerinde sanıtarlyq normalar saqtalǵanyn da atap ótti.
«Epıdemıologııalyq jaǵdaı saılaýshylardyń kelýine qatty áser etti dep aıta almaımyn. Men barǵan barlyq saılaý ýchaskelerinde sanıtarlyq normalar saqtaldy. Sannormalar boıynsha shaǵym bolǵan joq», – dep qosty Mustafın.
Saıasattanýshy Ortalyq saılaý komıssııasy partııalar men baqylaýshylardyń suraqtaryna jedel jaýap berdi dep málimdedi.
«Partııalarda, baqylaýshylarda OSK-ǵa qatysty belgili bir suraqtar boldy. Biraq saılaý komıssııasy jedel áreket etti dep aıta alamyn. Saılaý kompanııasy men búgingi saılaý barysynda týyndaǵan barlyq máseleler sheshildi dep oılaımyn», – dep túıindedi ol.
