Ekonomıka • 28 Qańtar, 2021

Eýrazııalyq damý bankiniń alańynda mańyzdy máseleler talqylandy

40 ret kórsetildi

2013-2019 jyldar aralyǵynda EAEO sheńberindegi esep aıyrysýdaǵy ulttyq valıýtalardyń úlesi 63-ten 74%-ǵa deıin ósti, 2020 jyldyń birinshi jartysynda bul kórsetkish 73% qurady. Bul ósim ishinara Reseıge qarsy sanksııalar aıasynda syrtqy táýekelderdiń artýymen baılanysty, dep jazady Egemen.kz.

Bul týraly EDB saıtynda 2021 jyly búgin  jarııalanǵan «Halyqaralyq esep aıyrysýdaǵy EAEO ulttyq valıýtalarynyń rólin arttyrý» Eýrazııalyq damý bankiniń analıtıkalyq esebinde aıtylǵan. Esep EDB onlaın-platformasynda jarııalanǵannan keıin osy taqyrypta semınar ótkizildi.

Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń statıstıkasy boıynsha EAEO-daǵy ózara saýda boıynsha esep aıyrysýlar 2019 jyldyń aıaǵynda Reseı rýblinde jasalǵan kólemniń 72%, 19% - dollarmen, 7% - eýromen, al 2% - basqa valıýtalar. 2015 jylmen salystyrǵanda jaǵdaı ózgerdi - sol kezde dollar 25% úlesti ıemdendi. Bes jyl ishinde onyń joǵalǵan pozısııalary ulttyq valıýtaǵa aýystyryldy. EDB sarapshylary muny aıtarlyqtaı jetistik, Odaqtyń ıntegrasııalyq saıasatynyń nátıjesi dep sanaıdy.

–Dollarsyzdandyrýdyń basty mindeti - táýekelderdi boldyrmaý, ekinshi maqsat - ulttyq valıýtalardy ınternasıonaldandyrý. Sońǵy birneshe jylda rýbl EAEO-da esep aıyrysý valıýtasy boldy jáne bolyp qalady. Eger 2015 jyly onyń ózara esep aıyrysýdaǵy úlesi 68% -dy qurasa, 2016 jyly 75% -ǵa deıin ósti, – dedi Eýrazııalyq damý banki men Eýrazııalyq turaqtandyrý jáne damý qorynyń bas ekonomısi Eýrazııalyq damý banki men Eýrazııalyq turaqtandyrý jáne damý qorynyń bas ekonomısi Evgenıı Vınokýrov, Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy saýda-sattyqtyń valıýtalyq qurylymynda rýbl 63%, dollar 28% quraıdy. EAEO-dan tys eldermen Qazaqstan esep aıyrysýdy negizinen dollarmen jasaıdy (82%).

Eýrazııalyq turaqtandyrý jáne damý qory jobalar blogynyń makroekonomıkalyq taldaý jáne statıstıka bóliminiń bastyǵy Natalıa Lavrovanyń aıtýynsha, EAEO elderimen saýda-sattyqta teńgeniń aınalymynda ósim bar.

 – Qazaqstannyń Reseımen saýdadaǵy teńgeniń úlesi 2013 jyldan 2019 jylǵa deıin 2-den 5% -ǵa deıin ósti, al 2020 jyldyń birinshi jartysynda qýatty sekiris baıqaldy - 8% -ǵa deıin ósti. Biz osy valıýtany ilgeriletýdegi progressıvti qadamdardy kórip otyrmyz, dep atap ótti Natalıa Lavrova.

EAEO elderindegi  dollarsyzdandyrý prosesi osy ýaqytqa deıin tek ishki saýda deńgeıinde júrýde.

Muny EEK  statıstıkasy rastaıdy.

EAEO-tyń qalǵan elderimen syrtqy saýdadaǵy ulttyq valıýtalardyń úlesi sońǵy jeti jyl ishinde is júzinde ózgerissiz qaldy jáne 23-24% (ımport) jáne 8-9% (eksport) qurady.

–Iá, dollarsyzdandyrý júrip jatqanymen, ol baıaý júrýde. Bul EAEO kómirsýtegi shıkizatynyń aıyrbas taýarlary elderinen eksportynyń joǵary úlesimen baılanysty jáne olar úshin esep aıyrysý tek dollarmen júzege asyrylady. Odaqtan úshinshi elderge otyn-energetıkalyq keshen taýarlarynyń eksporty tómendeı bastaǵan kezde amerıkandyq valıýtadaǵy saýda operasııalarynyń kólemi tómendeıdi», dep túsindirdi esep avtorlarynyń biri Natalıa Lavrova.

Statıstıka EAEO taýarlaryn búkil álemge eksporttaý kezinde mıneraldy otyn 64%, ónerkásip taýarlary - 10%, hımııalyq zattar - 5%, tamaq ónimderi - 4% quraıtyndyǵyn kórsetedi.

Evgenıı Vınokýrovtyń pikirinshe, ulttyq valıýtalardyń rólin kúsheıtýdiń negizgi tásilderiniń biri – EAEO elderiniń eksporttyq qurylymyn ártaraptandyrý qajettiligi. Jalpy sebettegi munaı men gazdyń úlesi neǵurlym az bolsa, soǵurlym saýda qatynastarynyń qatysýshylary esep aıyrysý kezinde seriktesteriniń ulttyq valıýtalaryn qoldanýǵa beıim bolady.

Esepti talqylaý kezinde avtorlar EAEO-da biryńǵaı valıýta qurý týraly suraqqa jaýap berdi.

Evgenıı Vınokýrov EDB men Eýrazııalyq turaqtandyrý jáne damý qory júrgizgen zertteýler negizinde osy uıymdardyń sarapshylary «shartty eýrazııalyq nemese altynnyń engizilýi JIО́ dınamıkasyna keri áserin tıgizedi dep tujyrymdady.

– Bolashaqta bul taqyryp birneshe mańyzdy ekonomıkalyq faktorlar iske asyrylǵan kezde (ishki turaqtylyqty jaqsartý, saýdany qurý, ózara ınvestısııalaý, valıýta naryqtaryn birizdendirý, aqsha-nesıe saıasatynyń tásilderin úılestirý jáne basqalary). Aldaǵy onjyldyqta bul másele kún tártibinen túspeıdi, –  dep atap ótti ol.

Sońǵy jyldary Qazaqstan men Qyrǵyzstan arasyndaǵy saýda-sattyqqa qyzmet kórsetýdegi teńgeniń úlesi 19%-ǵa deıin ósti.

– Aımaqtyq saýdada qazaqstandyq teńge belsendi qoldanylady. Sońǵy jyldary onyń Qyrǵyzstanmen saýda-sattyqqa qyzmet kórsetýdegi úlesi 19 paıyzǵa deıin, al Reseımen saýdada ekiden bes paıyzǵa deıin ósti. Biz teńgeniń aımaqtyq saýdaǵa qyzmet kórsetýdegi róliniń ósýiniń odan ári áleýetin kóremiz, ásirese О́zbekstanmen saýdanyń artýymen, deıdi Evgenıı Vınokýrov.

Ol sońǵy jeti jylda Eýrazııalyq Odaq elderiniń ózara saýdasyna qyzmet kórsetýdegi ulttyq valıýtalardyń úlesi 63%-dan 73%-ǵa deıin óskenin atap ótti.

Buǵan deıin Qyrǵyzstan eksport pen ımport týraly derekterdi on ese tómendetedi dep habarlanǵan bolatyn. Olardyń aqparatyna sáıkes, 2019 jyldyń toǵyz aıynda Qazaqstanǵa eksport 18 mıllıard teńgeni qurady, al Qazaqstan boıynsha - 186 mıllıard teńge.

Sońǵy jańalyqtar

Aq úıdiń alǵashqy meımany

Álem • Búgin, 12:15

ShQO-da mal urylary ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 11:00

Uqsas jańalyqtar