Eńbekmıniniń basshysy óz sóziniń basynda Zań jobasy Múgedektigi bar adamdardyń quqyqtaryn qamtamasyz etý jáne ómir súrý sapasyn jaqsartý jónindegi 2025 jylǵa deıingi ulttyq jospardy oryndaý sheńberinde ázirlengenin atap ótti. Qujat Parlament Májilisi men Senatynyń jumys toptary músheleriniń, Úkimet janyndaǵy múgedektigi bar adamdar máseleleri jónindegi úılestirý keńesiniń, sondaı-aq jurtshylyq pen sarapshylar qaýymdastyǵynyń usynystaryna negizdeldi.
Zań jobasy 75 zańnamalyq aktige, onyń ishinde 10 kodekske ózgerister men tolyqtyrýlar engizýdi kózdeıdi.
«Zań jobasy: BUU Múgedektigi bar adamdardyń quqyqtary týraly konvensııasynyń zańnamadaǵy kemsitýshilik termınderdi joıý jónindegi normalaryn ımplementasııalaý; múgedektigi bar adamdardy áleýmettik qorǵaýdy jetildirý; múgedektigi bar adamdardy jumysqa ornalastyrýdy yntalandyrý jáne olardyń ekonomıkalyq belsendiligi úshin múmkindikter jasaý; tabysy az otbasylardy kepildendirilgen áleýmettik toptamamen qamtamasyz etý, áleýmettik qyzmetter portaly arqyly arnaýly áleýmettik qyzmetter men ınvataksı alýǵa qujattar resimdeý (2023 jyldan bastap) maqsatynda ázirlendi. Sondaı-aq, qujat «eńbek ardageri» sanatyn keńeıtýdi jáne eńbek qyzmetin qaıta bastaǵan jaǵdaıda bala bir jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimine baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólemniń kepildi deńgeıin belgileýdi kózdeıdi», – dep habarlady Serik Shápkenov.
Zań jobasynda mynadaı jańalyqtar bar.
Birinshi. Múgedektiktiń sebebine qaramastan I toptaǵy múgedektigi bar adamdarǵa kútim jasaıtyn adamdarǵa járdemaqy engizý. Osy járdemaqymen 24 myńǵa jýyq adam qamtylatyn bolady.
Ekinshi. 7 jastan 16 jasqa deıingi balalardy múgedektik toptary boıynsha bólý usynylady jáne olarǵa járdemaqylardyń mólsheri ulǵaıý jaǵyna qaraı qaıta qaralatyn bolady. Shara 31 myńnan astam adamdy qamtıdy.
«Bul norma Reseı Federasııasynyń zańnamasy boıynsha múgedektigi boıynsha zeınetaqy alatyn Baıqońyrda turatyn múgedektigi bar balalarǵa arnaıy memlekettik járdemaqy mólsherine, al Qazaqstan zańnamasy boıynsha arnaıy memlekettik járdemaqy mólsherine de oń áser etedi», – dep atap ótti mınıstr.
Úshinshi. Múgedektigi boıynsha jáne asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha járdemaqylardy bir mezgilde alý quqyǵyn berý. Bul asyraýshysynan aıyrylǵan jáne quramynda múgedektigi bar balalary bar otbasylardyń tabys deńgeıin arttyrýǵa múmkindik beredi. Shara 2 myńǵa jýyq múgedektigi bar balaǵa qatysty bolady.
Tórtinshi. Halyqaralyq tájirıbeni eskere otyryp (Japonııa, Germanııa, Fransııa) múgedektigi bar adamdardy jumysqa ornalastyrý jónindegi kvotany oryndaýdyń balamasy retinde 2023 jyldan bastap jumys berýshiler úshin ótemaqy jarnalaryn engizý usynylady.
«Jınaqtalǵan qarajat jumyspen qamtýǵa járdemdesýge: arnaıy jumys oryndaryn quratyn jumys berýshilerdiń shyǵyndaryn sýbsıdııalaýǵa; múgedektigi bar adamdardy jumysqa ornalastyrý úshin qajetti daǵdylarǵa oqytýdy uıymdastyrýǵa; áleýetti jumys berýshilerde múgedek adamdardyń aqy tólenetin taǵylymdamalaryn uıymdastyrýǵa baǵyttalatyn bolady», – dep túsindirdi Serik Shápkenov.
Besinshi. Eńbek jaraqatynan nemese kásiptik aýrýdan múgedek bolǵan adamdardyń aldynda jumys berýshi óz mindettemelerin oryndaı almaǵan jaǵdaıda olarǵa memleket esebinen tehnıkalyq ońaltý quraldarymen qamtamasyz etý túrinde áleýmettik qoldaý kórsetý usynylady.
Altynshy. Múgedektigi bar balalardy tárbıelep otyrǵan otbasylardyń kámelettik jasqa tolǵannan keıin jáne bala I jáne II toptaǵy múgedek mártebesine kóshkennen keıin de memlekettik qordan turǵyn úı alǵanǵa deıin esepte turý quqyǵy saqtalatyn bolady. Bul norma 20 myńnan astam otbasyna kezektilikti saqtaýǵa múmkindik beredi.
Jetinshi. Eńbek qyzmetin qaıta bastaǵan jaǵdaıda, bala 1 jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimine baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólem somasynyń kepildik berilgen deńgeıin (respýblıkalyq bıýdjetten 1 jasqa deıingi bala kútimi boıynsha osyndaı aı saıynǵy memlekettik járdemaqy deńgeıinde) belgileý.
Segizinshi. Múgedektigi bar balany kútý kezeńin 18 jasqa deıin uzartý, buryn múgedektigi bar balany kútý kezeńi 16 jasqa deıin eskerildi. Bul norma múgedektigi bar balalardyń jas toptarynyń ózgerýine baılanysty engiziledi. Ol jasyna baılanysty zeınetaqy tólemderi men bazalyq zeınetaqy taǵaıyndaýǵa oń áserin tıgizedi.
«Jalpy, Zań jobasynda baıandalǵan normalar múgedekterdi áleýmettik qoldaý, ataýly áleýmettik kómek jáne zeınetaqymen qamsyzdandyrý máselelerin qosa alǵanda, memleket tarapynan bazalyq áleýmettik kepildikterdi qamtamasyz etýdiń ózekti máselelerin kórsetedi. Zań jobasyn qabyldaý bıýdjet qarajatyn qosymsha bólýdi qajet etpeıdi, shyǵyn normalary 2021 – 2023 jyldarǵa 55,4 mlrd teńge kóleminde bólingen qarajat sheńberinde iske asyrylatyn bolady», – dep túıindedi Serik Shápkenov.
