Qańtar aıynyń basynda OPEK+ músheleriniń bas qosqany belgili. Kezdesý qorytyndysy boıynsha ishki naryqtyń suranysyn óteý úshin Qazaqstan men Reseıge munaı óndirýdi arttyrýǵa múmkindik berildi. Dálirek aıtsaq, bizdiń el táýligine 10 myń barrel óndirýge ruqsat alsa, Reseı táýligine 65 myń barrel munaıdy artyq óndiretin boldy.
Al OPEK-ke múshe Saýd Arabııasy kerisinshe, erikti túrde munaı óndirýdi qysqartý týraly sheshim qabyldady. Arabtar bekitilgen kvotaǵa qaramastan, aqpan jáne naýryz aılarynda «qara altyn» óndirýdi táýligine 1 mln barrelge azaıtpaq. Dál osy jaǵdaılar munaı baǵasynyń ósýine túrtki boldy. Osylaısha, Brent-tiń baǵasy barreline 50 AQSh dollaryna jetti.
Aqpan aıynda munaı óndirý táýligine 8,1 mln barrelge qysqarmaq. Bul rette OPEK músheleri úshin aqpan aıynda jekelegen kvotalar boıynsha eshqandaı ózgeris engizilmegenin atap ótken jón. Joǵaryda aıtqanymyzdaı, tek Saýd Arabııasy ǵana óndirý kólemin azaıtpaq. Biraq bul kvotaǵa túzetý engizildi degendi bildirmeıdi.
Jalpy, 2020 jyl munaı naryǵy úshin tosyn syılarǵa toly bolsa da, kezeń tabysty órildi. Jyl basynda Brent-tiń baǵasy barreline 64 AQSh dollaryna deıin kóterildi. Sáýirde 18 AQSh dollaryna deıin quldyrap ketti. Bul 1999 jyldyń aqpanynan beri tirkelgen eń tómengi ortasha aılyq baǵa retinde tarıhqa endi.
«Munaı baǵasynyń quldyraýyna jappaı engizilgen karantındik qatań shekteýler men munaıdy tutyný kóleminiń edáýir tómendeýi sebep boldy. Sońǵysy álemdik qorlardyń kúrt ósýine tikeleı baılanysty. Sondaı-aq OPEK+ músheleriniń qysqa merzimde kelissózder júrgizýge nıet bildirmeýi de keri áser etti. Saıası qıturqylyqtardyń da yqpaly bolǵanyn esten shyǵarmaý kerek», deıdi FinReview.info sarapshylary.
Deı turǵanmen, 2020 jyldyń mamyrynan bastap munaı baǵasy birtindep óse bastady. Buǵan shekteý sharalarynyń jeńildetilýi, ekonomıkanyń qalpyna kele bastaýy oń yqpal etti. Sonymen qatar munaıdy tutyný kóleminiń ósýi men óndirýdiń qysqarýy álemdik qorlardyń tómendeýine jol ashty.
Qyrkúıek pen qazanda baǵa taǵy da tómendeı tústi. Bul joly pandemııanyń ekinshi tolqynyna qatysty qalyptasqan teris ahýal tynyshtyqty buzdy. Al jeltoqsan aıyna qaraı Brent-tiń baǵasy barreline 50 AQSh dollaryna deıin ósti. Buǵan álemdik ekonomıkanyń qalpyna kelýine qatysty oń boljamdar men COVID-19 vırýsyna qarsy birneshe vaksınanyń paıda bolýy týraly jaǵymdy jańalyq áser etti. 2021 jyldyń qańtar aıynda Brent-tiń quny barreline 55 AQSh dollaryn qurady. Bul sońǵy toǵyz aıdaǵy eń joǵary kórsetkish ekenin umytpaıyq.
– Baǵanyń qalyptasýyna hám ózgerýine áser etetin faktorlar kóp. Biz ony kelesideı úsh topqa bóldik: irgeli, alypsatarlyq jáne geosaıası. Irgeli faktorǵa munaı óndirý jáne tutyný, ekonomıkalyq damý jáne ósim, jınaqtalǵan qorlar jatady. О́ndirý men tutyný qatynasynda tepe-teńdik saqtalýy kerek. Suranystyń usynystan asyp ketpeýi mańyzdy. О́ıtkeni bul – munaı baǵasyn tómenge tartatyn teris sıgnal. Munaıdyń jınaqtalǵan qorlarynyń ındıkatoryn eskerý qajet. Sebebi ol óndirý men óndiristiń ara qatynasyn teńestire alady. Ekonomıkalyq damý men ósý – tutyný kóleminiń artýyna yqpal etetin negizgi faktorlar. Ekonomıkanyń ósý qarqyny neǵurlym joǵary bolsa, munaı óndirý soǵurlym tez ósedi. Tıisinshe tutyný kólemi de joǵarylaıdy. 2021 jyly munaı baǵasynyń ósýiniń basty faktory retinde ekonomıkanyń qalpyna kelýin, jahandyq ishki jalpy ónimniń ósýin jáne adamdardyń ádepki tutyný tásilderine oralýyn aıtýǵa bolady, – deıdi FinReview.info sarapshylary.
Munaı taýar bırjalarynda satylatyndyqtan, oǵan qor naryǵyndaǵy ahýal da áser etedi. Ony alypsatarlyq faktorlar dep qarastyrǵan durys. Mundaǵy jaǵdaı ınvestorlardyń yqpalyna qaraı qalyptasady. Investorlardyń qor naryqtaryndaǵy boljamy munaı baǵasynyń ósýine yqpal etýi múmkin nemese kerisinshe jaǵdaı oryn alýy da yqtımal.
– Geosaıası faktorda baǵany boljaý múmkin emes. Máselen, qazir OPEK+ uıymyna múshe jáne múshe emes memleketter arasynda jedel sheshýdi qajet etetin máseleler jınaqtalyp qaldy. 2020 jyldyń sáýirinde elder kvota boıynsha uzaq ýaqyt boıy kelisimge kele almaǵany esimizde. Bir jaǵynan biz Reseıdiń munaı óndiretin elder arasyndaǵy yqpalynyń ósip, al kerisinshe OPEK áseriniń tómendep kele jatqanyn baıqap otyrmyz. Ekinshi jaǵynan, taqtatas munaıy tarapynan da qaýiptiń bary bilinýde. Bul naryqqa turaqsyzdyq ákelýi ábden múmkin, – delingen FinReview.info zertteýinde.
2020 jyly Brent-tiń ortasha baǵasy barreline 42 AQSh dollaryn qurady. Sondyqtan sarapshylar bıylǵy baǵa 45-50 AQSh dollary aıasynda qubylady dep boljam jasaýda. Boljam halyqty vaksınalaýdyń jyldamdyǵyna jáne odan keıingi tutynýshylyq jaǵdaıdyń ózgerýine baılanysty bolmaq. Álemde halyqty jappaı vaksınalaý bastalǵany belgili. Bul prosess alty aıdan bir jylǵa deıin sozylýy múmkin.
– Munaı baǵasy belgili bir dárejede boljamdardan turady. Eger ekonomıka tez qalpyna kelmese, munaı baǵasy 5-10 paıyzǵa túzetilýi múmkin. Táýekelderdiń joǵarylyǵy AQSh-taǵy taqtatas munaıynyń ónerkásibine tikeleı baılanysty. Sońǵy málimetter boıynsha taqtatas munaıynyń kiristiligi 46 dollardan 52 dollarǵa deıin ózgerýi yqtımal. Eger Brent baǵasy kóterile bastasa jáne ol 55-60 dollar kólemindegi turaqty deńgeıge jetse, AQSh taqtatas munaıyn burǵylaý qondyrǵylarynyń sanyn kóbeıtedi. Taqtatas munaıyn óndirý OPEK+ uıymynyń naryqty qoldaýǵa baǵyttalǵan kúsh-jigerine de kedergi keltirýi yqtımal, – deıdi FinReview.info sarapshylary.
Qoryta aıtqanda, AQSh-tyń taqtatas munaıyn óndirýdi qalpyna keltirýi baǵa turaqtylyǵyna úlken qaýip tóndiredi. Eger bir jyl ishinde barreldiń baǵasy 55-65 AQSh dollary aralyǵynda qubylsa, onda AQSh-ta taqtatas munaıyn óndirý jandanýy múmkin. Bul jaǵdaı «qara altyn» baǵasyn 35-45 dollar deńgeıine deıin tómendetýi yqtımal. Qazaqstan mundaı ssenarıılerdiń bárine daıyn. О́ıtkeni 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan bıýdjette munaı barreliniń baǵasy 35 dollar deńgeıinde belgilengen.
