E. Ashyqbaev naqtylap ótkendeı, ótken jyly Qazaqstannan basqa elderge aqsha aýdarymdary 2019 jylmen salystyrǵanda 20% ósip, 787,7 mlrd. Bul búkil álemdegi úrdis. Halyqaralyq aqsha aýdarymdarynyń ósýi Kovıd-19 pandemııasynyń keıbir elder azamattarynyń ekonomıkalyq belsendiligine áseriniń saldary bolyp tabylady.Engizilgen karantındik sharalarǵa jáne tótenshe jaǵdaıǵa (tótenshe jaǵdaı) baılanysty eńbek mıgranttary óz elderine sırek bara bastady jáne sáıkesinshe aqsha aýdarymdarynyń júıelerin kóbirek qoldana bastady.
«Halyqaralyq aqsha aýdarymdary júıeleri arqyly júzege asyrylǵan tranzaksııalardyń jalpy kóleminiń 99,9% -y jeke tulǵalardyń, onyń ishinde eńbek mıgranttarynyń aqysyz aýdarymdaryna keledi. Operasııa sonymen qatar ár túrli qyzmetterge aqy tóleýge, taýar satyp alýǵa, emdelýge nemese oqýǵa tóleýge az mólsherdegi bir rettik aýdarymdarmen baılanysty boldy» deıdi ol.
2020 jyldyń 12 aıynda halyqaralyq aqsha aýdarymdary júıelerin qoldana otyryp, Qazaqstannan shetelge jiberilgen aqsha aýdarymdarynyń kólemi 787,7 mlrd teńgeni qurady. О́tken jyly eń kóp aqsha alýshylardyń tizimi ózgerissiz qaldy. Kóshbasshylar Reseı (27,1%), Qyrǵyzstan (21,0%), О́zbekstan (19,5%) jáne Túrkııa (17,4%). Bul elderdiń jalpy sanyna 85,1% keledi. 2019 jylmen salystyrǵanda Qyrǵyzstanǵa (+ 90,0%) jáne Túrkııaǵa (+ 46,4%) aqsha aýdarymdarynyń kólemi edáýir ósti.
Qyrǵyzstan týraly aıtar bolsaq, eger naýryz-sáýir aılarynda transfertter mınımaldy deńgeıde bolǵan bolsa (orta eseppen aıyna 1,1 mlrd teńge), onda mamyr-maýsymda, bizdiń elimizde tótenshe jaǵdaı álsiregennen keıin, sandar aıyna 24,6 mıllıard teńgege deıin ósti.
«Túrkııaǵa aýdarylǵan tólemder kóleminiń ulǵaıýyna keletin bolsaq, bul, múmkin, bul eldiń qazaqstandyqtar pandemııa men shekarany jaýyp tastaýy kezinde otanyna oralǵan iri tranzıttik habtardyń biri bolýymen baılanysty. Sonymen birge, esepti kezeńde Qazaqstanǵa shetelden 286,9 mlrd. 2020 jyly aqsha aýdarymdarynyń edáýir kólemi Reseı (25,8%), Ońtústik Koreıa (18,0%), О́zbekstan (13,4%) jáne Qyrǵyzstan (11,7%) sııaqty elderden jiberildi», deıdi E.Ashyqbaev.
Sońǵy 5 jylda aqsha aýdarymdarynyń dınamıkasy ózgerissiz qaldy: bizdiń elden shetelge jiberiletin aqsha kólemi, ádette, basqa elderden kelip túsetin qarajat kóleminen asyp túsedi. Bul negizinen eńbek kóshi-qony jáne azamattardyń, onyń ishinde ekonomıkanyń beıresmı sektorynda (saýda naryqtarynda) jumys isteıtinderdiń kásipkerlik qyzmeti máselelerine qatysty.
Ulttyq Banktiń bastamasymen aqsha aýdarý úshin anonımdik ámııandardy paıdalanýdy shekteıtin zańnamalyq normalar 2020 jyldyń 15 shildesinen bastap ázirlenip, qoldanysqa engizildi. Negizgi maqsat - aqshany jylystatý jáne basqa zańsyz operasııalar úshin elektrondyq ámııandardy paıdalaný múmkindigin joqqa shyǵarý. Qabyldanǵan normalar banktik emes operatorlardyń qyzmetteri úshin aqsha operasııalary boıynsha ishki baqylaý júıesin qalyptastyrýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar, 2020 jyldyń 15 qarashasynan bastap bankterge jáne aqsha aýdarymdarynyń júıesiniń operatorlaryna operasııalardy baqylaý jáne halyqaralyq aqsha aýdarymdaryn jiberýshiler men alýshylar týraly derekterdi esepke alý boıynsha talaptar kúsheıtildi. Bul sharalar halyqaralyq aqsha aýdarymdarynyń aǵymyn baqylaýǵa jáne aqshany jylystatýǵa jáne terrorızmdi qarjylandyrýǵa tıimdi qarsy turýǵa múmkindik beredi.
«Tutastaı alǵanda, jeke tulǵalardyń halyqaralyq aýdarymdaryna qyzmet kórsetýge jáne olardy «kóleńkeli» operasııalar úshin paıdalaný táýekelderin boldyrmaýǵa arnalǵan aqsha aýdarymdary júıeleriniń jumys isteýi máselesi kúrdeli bolyp tabylady, bul retteýshiniń nazaryn kúsheıtedi jáne únemi baqylaýda bolady» dep túıindedi .E. Ashyqbaev.
