Bıylǵy jyldyń basynda О́zbekstan Respýblıkasy (RU) bank sektory 32 oıynshydan qúryldy, onyń 13-i memlekettiń qatysýymen. О́tken jyly elde eki jańa bank - TBC (Tbılısı iskerı ortalyǵynan) jáne Anorbank ashyldy. Birinshisi - grýzındik TBC qarjy tobynyń múshesi jáne saıtta kórsetilgendeı «aımaqtaǵy sıfrlyq qarjylyq qyzmetterdiń úzdik jetkizýshisi bolýǵa» nıetti. Ekinshisi jergilikti kásipkerlerge tıesili jáne tek onlaın formatta jumys isteıdi. Salystyrý úshin: Qazaqstanda ótken jyly EDB sany 27-den 26-ǵa deıin azaıdy.
Jyl sońynda ózbekstandyq jeti banktiń 15 trıllıon sýmnan astam aktıvteri boldy (1 qańtardaǵy Ortalyq banktiń baǵamy boıynsha 1,43 mıllıard dollar - 1 dollar úshin 10 477 sým) jáne olardyń barlyǵy memleketke tıesili. Iri jeke bank (Hamkor) aktıvteri boıynsha 10,5 trıllıon sým kórsetkishimen 8-shi oryndy ıelendi. О́tken jyl О́zbekstan Respýblıkasynyń memlekettiń sektorǵa qatysýyn tómendetý jónindegi strategııalyq maqsatyna yqpal ete almady: júıeniń jalpy aktıvterindegi jeke bankterdiń úlesi 15,6-dan 15,1% -ǵa deıin tómendedi
Jyl sońynda ózbekstandyq jeti banktiń 15 trıllıon sýmdan astam aktıvteri boldy (1 qańtardaǵy Ortalyq banktiń baǵamy boıynsha 1,43 mıllıard dollar - 1 dollar úshin 10 477 sým) jáne olardyń barlyǵy memleketke tıesili. Iri jeke bank (Hamkor) aktıvteri boıynsha 10,5 trıllıon sým kórsetkishimen 8-shi oryndy ıelendi. О́tken jyl О́zbekstan Respýblıkasynyń memlekettiń sektorǵa qatysýyn tómendetý jónindegi strategııalyq maqsatyna yqpal ete almady: júıeniń jalpy aktıvterindegi jeke bankterdiń úlesi 15,6-dan 15,1% -ǵa deıin tómendedi. Bul málimetter О́zbekstannyń Ortalyq bank saıtynda jarııalanǵan.
Jalpy, sektor aktıvteri bir jyl ishinde 34% -ǵa ósip, 35 mıllıard dollardy qurady (yńǵaıly bolý úshin biz keıde dollar ekvıvalentin qoldanamyz). Salystyrý úshin: Qazaqstanda ekinshi deńgeıli bankterdiń aktıvteri 16,3% ósip, valıýta túrinde 74 mıllıard dollarǵa jetti. Eki eldiń ulttyq valıýtalary 1 jyl ishinde 10 paıyzǵa álsiredi.
El bıligi sektorda «ekonomıkalyq qaıta qurýlar men qoǵamnyń qajettilikterine sáıkes damýyna kedergi bolatyn birqatar júıelik problemalar» bar ekenin moıyndady. Basty problema - bul memlekettiń ústemdigi, al basqalardyń barlyǵy derlik osydan shyǵady. Strategııada atap kórsetilgendeı, táýelsizdik kezeńinde О́zbekstandaǵy bankter belgili bir maqsattar men mindetter úshin quryldy jáne arzan aqshamen memlekettik kásiporyndar men memlekettik baǵdarlamalardy belsendi qarjylandyrdy. Nátıjesinde, ótken jyldyń ortasyna qaraı jeńildetilgen nesıelerdiń úlesi EDB jalpy qaryz alýshylarynyń 60% -dan astamyn qurady.
Naryqtyq emes stavkalar jaǵdaıyn kóptegen nesıeler valıýta túrinde berilýimen qıyndatady. 2020 jyldyń basynda sektordyń jalpy portfelindegi valıýtalyq nesıelerdiń úlesi 48% -dy qurady. Shetel valıýtasyndaǵy mindettemelerdiń úlesi odan da joǵary (58%), onyń ishinde shetel valıýtasyndaǵy depozıtterdiń úlesi 44% deńgeıinde boldy. Sonymen qatar, qarjylandyrý kezinde bankter memleketke óte táýeldi: jeke bıznes EDB mindettemeleriniń jalpy kóleminiń tek 28% -yn qurady.
«Aktıvter men passıvterdiń joǵary dollarlanýy, iri kompanııalar men ekonomıkanyń jekelegen sektorlaryndaǵy nesıeler men depozıtterdiń shoǵyrlanýy (10 iri qaryz alýshynyń úlesine memlekettik bankter beretin nesıelerdiń jalpy kóleminiń 36% -y tıesili) bankter shetel valıýtasyna ushyraıdy jáne nesıelik táýekelder, sondaı-aq ótimdilik táýekeli », - dep kórsetilgen strategııada.
Osy jerde eki jyl buryn S&P Global Ratings sarapshylarynyń RU bank júıesin baǵalaýyn eske túsirý oryndy.
«Ondaǵy ústem jaǵdaıdy memlekettik bankter ıelenedi (aktıvterdiń 84% derlik), júıede baǵyttalǵan nesıeleýdiń úlken úlesi bar, bul básekelestikti shekteıdi jáne jeke bankterdiń nesıelik qabiletine keri áser etedi. Sonymen qatar, úkimet memlekettik bankterdiń kóp bóligin ekonomıkanyń mańyzdy salalaryn qoldaý úshin paıdalanady, bul osy qarjy ınstıtýttarynyń marjasyna qysym jasaıdy», - dep atap ótti agenttik taldaýshylary 2019 jyldyń naýryzynda.
Reformanyń mańyzdy elementi retinde iri memlekettik bankterdi jekeshelendirý ataldy. Strategııa ony eki kezeńde júzege asyrýdy uıǵarady: 2022 jylǵa deıingi ınstıtýsıonaldyq transformasııa (nemese transformasııa) jáne keıinnen strategııalyq ınvestorlarǵa básekege qabiletti satý. Transformasııa degenimiz korporatıvtik basqarýdy jetildirý, banktik qyzmetterdiń sapasyn arttyrý jáne spektrin keńeıtý, zamanaýı aqparattyq tehnologııalardy engizý jáne adamı resýrstardy damytý. Shamasy, bılik ne qazirgi formasynda memlekettik bankter ınvestorlar úshin eshqandaı qyzyǵýshylyq týdyrmaıdy, ne memleket usynylǵan baǵaǵa qyzyǵýshylyq tanytpaıdy dep sanady.
Transformasııany tıimdi etý úshin strategııa halyqaralyq banktermen (mysaly, EQDB, HQK, Azııa damý banki) jáne konsaltıngtik kompanııalarmen «bankterdiń qarjylyq jaǵdaıyna tereń taldaý júrgizý, bar problemalardy anyqtaý» jáne yntymaqtastyq joldaryn qarastyrady. olardy joıý. Qujatta atap kórsetilgendeı, syrtqy seriktesterdiń qatysýy «korporatıvti basqarý, bıznes-model jáne operasııalar salasyndaǵy zamanaýı sheshimderdi usyný turǵysynan negizdelgen. Sonymen qatar, olardyń qatysýy áleýetti ınvestorlar úshin jaǵymdy belgi bolyp tabylady
«О́zbekstan halqy aıtarlyqtaı jas: azamattardyń shamamen 90% -y eńbekke jaramdy nemese áli oǵan jetpegen, bul jumys kúshiniń ósýine baılanysty ekonomıkalyq ósýge múmkindikter týǵyzady», - dep atap ótti S&P sarapshylary.
Úsh iri banktegi memlekettiń qatysýyn saqtaý týraly sheshim qabyldandy. Ulttyq Bank (eldegi eń iri bank) júıelik mańyzdy mártebege ıe boldy jáne «naryqtyq negizde» strategııalyq kásiporyndarǵa jáne ınvestısııalyq jobalarǵa qyzmet kórsetýge baǵyttalady. Agrobank (aktıvter boıynsha 5-shi) jáne Mıkrokredıtbank (9-shy) arqyly, olardyń keń fılıaldyq jelisin eskere otyryp, memleket jeke bankter úshin tıimdi emes aımaqtardaǵy, onyń ishinde shalǵaıdaǵy shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýǵa nıetti. jumys isteý.
Transformasııa prosesiniń qanshalyqty tez júrip jatqanyn syrtynan baǵalaý qıyn; bankterdiń saıttarynda aqparat az. Mysaly, О́zpromstroıbank ınvestısııalyq qarjylandyrý bankinen óz klıentteri úshin ámbebap bankke aınalýdy «eń joǵary strategııalyq aspekt» dep atady.
Banktiń 2020 jylǵa arnalǵan press-relızinde transformasııa sheńberinde korporatıvti basqarý jáne táýekelderdi basqarý júıeleri jetildirilgeni, klıentterge baǵyttalǵan jańa uıymdyq qurylym engizilgeni jáne beseýdi jeńildetýge múmkindik beretin avto-baldyq júıe iske qosylǵany aıtylady.
S&P sarapshylary О́zbekstan bankterdiń táýelsiz reıtıngi týraly sońǵy baıandamasynda (2020 jyldyń jeltoqsanynda jarııalanǵan) úkimet bastaǵan banktik reformany «keshendi» dep sıpattady. Esep avtorlary saqtyqpen reforma bankterge kommersııalyq maqsattarǵa qol jetkizýge baǵyttalǵan is-áreketterdi júrgizýge kómektesedi dep jazady.
«Buryn bankter memlekettik kásiporyndarǵa Qaıta qurý jáne damý qorynan nesıe retinde bergen 4 mıllıard dollardan astam qarajatty qorǵa aýdardy
Sonymen qatar, sektordy kapıtaldandyrýdy arttyrý úshin osy qarajatty kapıtalǵa aınaldyrý úshin FRDÝ-dan 1,5 mıllıard dollarǵa jýyq nesıe bankterge aýdaryldy.
Bul sharalar dollarlandyrýdy tómendetýge de kómektesti. Bankterdiń balansyna qatysty osy ózgeristerden basqa, úkimet sýbsıdııalanǵan nesıeler kólemin azaıtýǵa jáne ulttyq valıýtada nesıe berýdi yntalandyrýǵa kómektesetin retteý sharalaryn qabyldady », - delingen habarlamada.
S&P banktik zaemdardyń dollarlanýy (2020 jyldyń qazan aıyndaǵy 49%) 2021 jylǵa deıin 50% shamasynda qalady, sodan keıin banktik reforma nátıjesinde tómendeıdi dep kútedi.
Eki jyl buryn S&P 2019-2020 jyldary О́zbekstanda nesıelendirý jylyna orta eseppen 35-40% ósedi dep boljaǵan, negizinen memlekettik jobalardy iske asyrý esebinen. Bólshek saýda segmentindegi ósim óte tómen deńgeıden keledi, al úı qaryzdary shamaly bolyp qalady, deıdi sarapshylar ál-aýqattyń tómendigi, jetkiliksiz qatań anderraıterıng standarttary jáne zań júıesiniń osaldyǵy EDB úshin óte joǵary nesıelik táýekelge ákelýi múmkin dep eskertti.
Eki jyl buryn S&P 2019-2020 jyldary О́zbekstanda nesıelendirý jylyna orta eseppen 35-40% ósedi dep boljaǵan, negizinen memlekettik jobalardy iske asyrý esebinen. Bólshek saýda segmentindegi ósim óte tómen deńgeıden keledi, al úı qaryzdary shamaly bolyp qalady, degen sarapshylar ál-aýqattyń tómendigi, jetkiliksiz qatań anderraıterıng standarttary jáne zań júıesiniń osaldyǵy EDB úshin óte joǵary nesıelik táýekelge ákelýi múmkin dep eskertti.
О́tken jyldyń sońynda ózbek bankteriniń taza nesıeleri 30,1% -ǵa ósti (О́zbekstannyń Ortalyq bankiniń málimetteri), jalpy nesıe - 30,9%. Nesıedegi NPL úlesi, resmı statıstıkaǵa sáıkes, óte tómen (aǵymdaǵy jyldyń basynda 2,1%). Alaıda naqty kórinis resmıdan ózgeshe bolýy múmkin. Áıtpese, qarjylyq turaqtylyqty jaqsartýdyń sol bóligindegi reformalar strategııasynda «nesıeleýdiń qalypty ósýin qamtamasyz etý jáne nesıelik portfeldiń sapasyn jaqsartý» sııaqty tarmaq joq edi.
О́tken jyldyń sońynda ózbek bankteriniń taza nesıeleri 30,1% -ǵa ósti (О́zbekstannyń Ortalyq bankiniń málimetteri), jalpy nesıe - 30,9%. Nesıedegi NPL úlesi, resmı statıstıkaǵa sáıkes, óte tómen (aǵymdaǵy jyldyń basynda 2,1%). Alaıda naqty kórinis resmıdan ózgeshe bolýy múmkin. Áıtpese, qarjylyq turaqtylyqty jaqsartýdyń sol bóligindegi reformalar strategııasynda «nesıeleýdiń qalypty ósýin qamtamasyz etý jáne nesıelik portfeldiń sapasyn jaqsartý» sııaqty tarmaq joq edi. Sektordyń jalpy taza paıdasyna keletin bolsaq, ótken jyly ol 5,64 trıllıon sýmdy qurady (2019 jylmen salystyrǵanda + 36%), nemese 538 mıllıon dollardy qurady. ótken jyly 550 mıllıard teńge, bul 1,3 mıllıard dollarǵa teń.
Sektordyń jalpy taza paıdasyna keletin bolsaq, ótken jyly ol 5,64 trıllıon sýmdy qurady (2019 jylmen salystyrǵanda + 36%), nemese 538 mıllıon dollardy qurady. ótken jyly 550 mıllıard teńge, bul 1,3 mıllıard dollarǵa teń.
