Rýhanııat • 27 Aqpan, 2021

Qoja Ahmet Iаsaýı shejiresiniń bir úlgisi men móri tabyldy

173 ret kórsetildi

QR Mádenıet jáne sport mınıstrligi, «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıi uıymdastyrǵan «Iаsaýı izimen» ǵylymı-ekspedısııasy aıasynda О́zbekstan Respýblıkasynyń Namangan qalasynan Túrki áleminde ıslam dininiń keń taralýyna erekshe lep berip, sopylyq negizderiniń dánin ekken áıgili Qoja Ahmet Iаsaýı shejiresiniń bir nusqasy men ıslam álemine áıgili on bir shaıyqtyń esimi jazylǵan mór tabyldy.

Ahmet Iаsaýıdiń tarıhyna qatysty qundy muralar  turatyn Iаsaýıdiń urpaǵy, ǵulama ǵalym Sharıfhýjaev Ibrahımjan qajynyń qolynda saqtalǵan. 98 jastaǵy Ibrahımjan aqsaqal Túrkistan qalasynyń týmasy. Ahmet Iаsaýı kesenesiniń janynda ómir súripti. Dinı senimderge qarsy ateıstik kózqaras dendegen kezeńde Túrkistan qalasynan da kóptegen taqýa jandar qýdalaýǵa túsip, kitaptary órtelip, qıyn kezeńderdi bastan ótkeredi. Bul zobalań Ahmet Iаsaýı urpaqtaryna qatty soqqy bolǵan. Sol sebepti ákesinen erte aırylǵan Ikramjan qarııa 10 jasynda anasy ekeýi bas saýǵalap Namanganǵa tyǵylypty.

«Ata-balalarynan urpaqtan-urpaqqa jetken Nasabnama men mórdi saqtap qalý úshin Namangan jerinde de kóp qıyndyqtar kórdik», dep eske aldy qarııa. 

«Ákem Túrkistanda jerlendi. Al anam Namanganda jatyr. Bizge bul jaqta da ońaı bolǵan joq. Atadan-balaǵa mura bop kele jatqan amanatty saqtap qalý anam ekeýmizdiń basty paryzymyz boldy. Qarańǵy sátterde jasyrynyp júrip, aryq-atyzdar men eleýsiz jerlerge kómdik. Jer astynda kóp jatqandyqtan Nasabnamanyń keıbir jerleriniń boıaýy ózgerip, shirı bastady. Kózimniń tirisinde bul amanatty babam jatqan jerge tabystaýdy armandap júrgen edim», deıdi Ibrahımjan qajy.

Namangannan tabylǵan Nasabnama nusqasy shaǵataı tilinde jazylǵan. Uzyndyǵy- 2,5 metr. Muranyń qaı ǵasyrǵa jatatyny ázirge belgisiz. Aldaǵy ýaqytta «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıi tarapynan Nasabnama da jazylǵan derekterge qatysty tolyqqandy ǵylymı-zertteý jumystary júrgiziletin bolady.

Namangan ǵana emes búkil respýblıka jurtynyń qurmetine bólengen ǵulama ǵalym Ibrahımjan aqsaqaldyń segiz ul, úsh qyzynan taraǵan urpaq úlken áýletke aınalǵan.

«Ul-qyzdarym Qoja Ahmet Iаsaýı urpaqtarynan bolǵandyǵyn qýanyshpen aıtady. Úlken ulym dinı ilimdi meńgerip, zertteý jumystary boıynsha meniń jolymdy jalǵastyrdy», deıdi qarııa.

Ikramjan qajy óz úıiniń bir bólmesinen Qoja Ahmet Iаsaýı men Túrkistanǵa arnap shaǵyn murajaı ashypty. Murajaıǵa Iаsaýıdiń shejiresine qatysty Nasabnamanyń kóshirmesi men mórin jáne Túrkistanǵa qatysty sýretter men kitaptar qoıǵan.

Aıta keteıik, Elbasy - Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar:rýhanı jańǵyrý», «Uly Dalanyń jeti qyry» baǵdarlamalyq maqalalary aıasynda Qoja Ahmet Iаsaýıge qatysty derekter men muralardy jan-jaqty zertteý, izdeý, urpaqqa amanattaý maqsatynda qolǵa alynǵan «Iаsaýı izimen» ǵylymı-ekspedısııalyq jobasy Tashkent qalasynda jalǵasady.

Sońǵy jańalyqtar

ShQO-da mal urylary ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 11:00

Uqsas jańalyqtar