Rýhanııat • 01 Naýryz, 2021

Jambyl jyly jyrlaıdy

658 ret kórsetildi

Uly dala tórinde jyr alyby Jambyl Jabaevtyń 175 jyldyq mereıtoıyn resmı túrde merekeleý bastaldy

Júz jyl jasaǵan aqyn júrektiń máńgilikke bet burǵan ǵıbratty ǵumyryn ulaǵat tutqan urpaqtary ótken jumada elordadaǵy Q.Qýanyshbaev atyndaǵy akademııalyq qazaq mýzykalyq drama teatrynyń jańa ǵımaratynda tulǵa esimin ulyqtady.

 

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Jarlyǵymen  Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵy aıasynda bıyl Jambyl Jabaevtyń 175 jyldyq mereıtoıyn joǵary dárejede uıymdastyryp, onyń mazmundyq deńgeıin qamtamasyz etý qolǵa alyndy. Osy maqsatta arnaıy memlekettik komıssııa da quryldy. Tulǵa toıyn daıyndaý jáne ótkizý jónindegi 25 aqpan kúni ótken memlekettik komıssııanyń birinshi otyrysynda mereıtoılyq is-sharalardyń jalpy respýblıkalyq jospary bekitildi. Nátıjesinde, komıssııa sheshimimen Jambyl jyly aıasynda búkil el boıynsha 500-den astam áleýmettik-mádenı, aǵartýshylyq, ǵylymı jáne bilim berý jobasy iske asyrylatyn bolady. Budan bólek, aqyn ómirinen fılmder túsirý, óleńderiniń jańa jınaqtaryn shyǵarý, kitap kórmelerin uıymdastyrý, mereıtoılyq moneta, poshta markasyn ázirleý syndy jumystar atqarý kózdelip otyr. Aqyn mereıtoıyna arnalǵan is-sharalar respýblıkamyzdyń barlyq óńirlerinde jáne shetelde jyl boıy ótkiziledi. Bul júıeli jospardyń sózsiz, uly tulǵanyń biregeı murasyn tereń uǵynýǵa, ony zamandastarymyz ben jastarǵa nasıhattaýǵa jáne aqyn shyǵarmalarynyń úlken suranysqa ıe bolýyna yqpal eteri anyq.

Osyǵan oraı, alyp aqynnyń týǵan kúni qarsańynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy, mereıtoıdyń memlekettik komıssııasynyń tóraǵasy Qyrymbek Kósherbaev elordadaǵy Jambyl eskertkishine gúl shoqtaryn qoıyp, Q.Qýanyshbaev atyndaǵy Memlekettik akademııalyq qazaq mýzykalyq drama teatrynda ótken mereıtoılyq jyldyń saltanatty jıynyna qatysyp, aqyn toıyn resmı túrde ashyp berdi. Ǵıbratty keshke, sondaı-aq mádenıet jáne ǵylym qaıratkerlerimen birge Almaty jáne Jambyl oblystarynan kelgen delegasııa ókilderi qatysty.

Merekelik keshtiń qonaqtary jańa teatr foıesinde uıymdastyrylǵan Jambyl Jabaev ádebı-memorıaldyq murajaıynyń ekspozısııasymen tanysty. Jyljymaly kórmeni Almatydan arnaıy bastap kelgen mýzeıdiń qor saqtaýshysy, aqynnyń shóberesi Qarlyǵash Tezekbaeva jyr alybyna tıesili jádigerler  jaıly jalpy maǵlumat berip ótti:

– Mýzeı qorynda jalpy sany 3 278 jádiger bar. Onyń ishindegi 2 566-sy qundy zattar, ıaǵnı atamyzdyń óziniń kıgen kıimderi men tutynǵan zattary. Jádigerler arasynda atanyń kózi tirisinde paıdalanǵan kıim-keshek, bórik, shapandarynan bastap, dombyra, belbeý, aıaq kıim, ydys-aıaq pen jalpy saýsaq taby qalǵan dúnıeleri tolyǵymen toptastyrylyp, sol qalpynda óńi buzylmaı saqtalǵan. Bul jádigerlerdiń aldaǵy ýaqytta da jas urpaq úshin uzaq qyzmet etýi jolynda eńbek ete beremiz, – deıdi asyldyń synyǵy.

Qarlyǵash Beıbithanqyzynyń aıtýynsha, aqyn murasy tolyqtaı jınaqtalǵan jyljymaly kórmeni elimizdiń túkpir-túkpirinen shaqyrýshylardyń qatary kóp eken. Bıylǵy mereıtoı aıasynda aıtýly jádigerler jer-jerlerdi aralap, ár oblystyń aýmaǵynda júıeli nasıhattalatyn bolsa, Jambyl jolyn tanyǵysy, bilgisi keletin urpaqqa tamasha taǵylym, ǵumyrlyq ǵıbrat bolary sózsiz.

Merekelik shara odan ári «Jyr alyby – Jambyl» atty teatrlandyrylǵan konserttik baǵdarlamaǵa ulasty. Mazmundy keshti Mádenıet jáne sport mınıstri Aqtoty Raıymqulova aqyn mereıtoıyna arnalǵan baıandamamen ashty. Táýelsizdigimizdiń qalyptasýynyń syndarly kezeńinde Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń halqymyzdyń uly aqyndary Abaı men Jambyldyń 150 jyldyǵyn laıyqty atap ótý týraly sheshim qabyldap, mereıtoılarǵa erekshe mártebe men mańyz bergen shırek ǵasyr burynǵy tarıhı sátti eske salyp ótken mınıstr odan arǵy sózinde bolashaq urpaq úshin rýhanı qazynany saqtaý jáne izgiliktiń san ǵasyrlyq ıdeıalaryn búkil álemge jetkizýdiń úlken jaýapkershiligi ultymyzǵa júktelgenin tilge tıek etti. Aqtoty Raıymqulova qazaq rýhanııatynyń qos alyby Abaı men Jambyldyń ár mereıtoıy memleketimizdiń mártebeli belesteriniń mejesi ekenin atap ótti.

– Jambyl Jabaevtyń bıylǵy mereıtoıynda aıtýly aqynnyń ómiri men shyǵarmashylyǵyn jalpy ult maqtanyshy retinde ǵana qarastyrmaı, jas urpaqtyń tarıhı tanymyn keńeıtip, patrıotızm men otansúıgishtikke tárbıeleýdiń yqpaldy quralyna aınaldyrý mejelenip otyr. Jambyl qudireti, onyń dúnıe dıdaryna jaıylǵan dańqy dala tósindegi dara dástúrdi pash etti. Tek óz tilindegi tuma jyrmen sýsyndap ósken aqynnyń tabıǵı talanty halyq ádebıetin álemdik deńgeıge aspandatty. Bul erekshelikti Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev Jambyldyń 150 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jınalysta sóılegen sózinde: «Jambyl san ǵasyrlyq aqpa-tókpe sýyrypsalma aqyndyq ónerdiń, jyraýlyq dástúrdiń kóshin ilgeri aparyp, osy zamanǵa jetkizgen jáne nebir tarıhı ózgeristerdi sol úrdisten alshaq ketpeı-aq jyrlaı bilgen zańǵar qubylys»  dep aıshyqty da anyq aıtqan. Demek, Jambyl jyry bizdi dalalyq dástúrlerimizdiń jańa zamandarǵa da jaqsy jarasatyn qymbat qasıetterin qadirleýge, qasterleýge úıretetin úlgi. Jambyl poezııasy ótken ǵasyrda da, jańa ǵasyrda da nebir syndardan ótip, erkindik súıgen órshil halqynyń rýhyn kóterýde, ultymyzben birge jasap keledi jáne máńgilik jasaı beredi, – dedi mınıstr.

Aqtoty Rahmetollaqyzy málim etkendeı, tuǵyrly Táýelsizdigimizdiń mereıtoıymen tuspa-tus kelgen tulǵa toıy – taǵylymdy toı. Sondyqtan da bul mazmundy sharanyń negizgi ıdeıasy men muraty, jalpy jyl boıy jumsalatyn barlyq kúsh-jiger «Rýhanı jańǵyrý» jalpyulttyq baǵdarlamasyn odan ári iske asyrý, Uly dalanyń rýhanı murasyn tanymal etý jáne Táýelsizdigimizdiń qasıetti qundylyqtaryn nyǵaıtý jónindegi aýqymdy jumysqa baǵyttalatyn bolady.  

Saltanatty is-shara odan ári ultymyzdyń uly jyraýynyń 175 jyldyǵyna arnalǵan merekelik konsertke ulasty. Q.Qýanyshbaev atyndaǵy memlekettik akademııalyq qazaq mýzykalyq drama teatry, Nur-Sultan qalalyq Jastar teatry ujymy men «Astana Opera» memlekettik opera jáne balet teatry sımfonııalyq orkestriniń ártisteri kórermenderge «Jyr alyby – Jambyl» atty teatrlandyrylǵan qoıylym usyndy. Uly aqynnyń baǵa jetpes murasyn, ózindik ereksheligi men darynyn ashyp kórsetetin ádebı-mýzykalyq kompozısııada jyr dúldúliniń ataqty aıtystary men áıgili «Keń baıtaq Qazaqstanym», «Aqyndarǵa arnaý», «Kúláshqa», «Lenıngradtyq órenim!» jáne taǵy da basqa taǵylymdy týyndylary oryndaldy. Ásirese, dástúrli ánshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Aqan Ábdýáli men Jastar teatrynyń akteri Jandáýlet Bataı jan bitirip, sahnada jańasha ómir syılaǵan  Jambyl men Qulmambettiń aıtysy kórermen qoshemetine bólenip, kópshilik kóńilinen oryn aldy. Jambyl rólinde kóringen akter, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Bekjan Turys oıyny, onyń «Lenıngradtyq órenim!» óleńin kemeline keltire jyrlaǵan júrek dirili jınalǵan jurtshylyqty beıjaı qaldyrmady.  

Budan bólek merekelik baǵdarlamada Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq halyq aspaptary orkestriniń, N.Tilendıev atyndaǵy «Otyrar sazy» Akademııalyq folklorlyq-etnografııalyq orkestriniń, Nur-Sultan qalalyq Jastar teatrynyń, «Astana Balet» teatrynyń ártisteri, «Qorqyt» etno-ansambliniń, «Qulansaz» folklorlyq-etnografııalyq ansambliniń, K.Ázirbaev atyndaǵy Jambyl oblystyq fılarmonııasynyń, «Akak» qobyzshylar ansambliniń (Qyrǵyzstan) jeke oryndaýshylary óner kórsetti. Ataqty aqynnyń mereıtoıyna Qazaqstan halqy Assambleıasy etnomádenı birlestikteriniń ártisteri, Nomad balalar horeografııalyq ansambli, «Vaınah» cheshen-ıngýsh halyq ansambli jáne taǵy basqa óner ujymdary men talant ıeleri óz shyǵarmalaryn arnady.

«Jambyl – aqyl-oıdyń alǵyry, ózgege uqsamaıtyn dara, oqshaý bet-beınesimen asa zor qubylys. Onyń bir ózi – ári epık aqyn, ári aıtys aqyny, ári azamattyq áýenniń de aqyny» dep jazady uly sýretker Muhtar Áýezov Jambyl jyrynyń, aqyn tulǵasynyń ǵalamat qasıetteri týraly tereńnen tolǵanyp. Ras, Jambyl jyry, onyń jyraýlyq óneri – ultymyzdyń uly qundylyǵy. Kezinde jyr kemeńgeriniń qyrǵyz halqynyń «Manasyn», ázerbaıjannyń «Kóruǵlysyn», qazaqtyń batyrlar jyryn, onyń ishinde ásirese «Qyz Jibek», «О́tegen batyr», «Suranshy», «Saýryq batyr» týraly dastandarynyń myńdaǵan shýmaǵyn jańylmaı jyrlaǵanyn óz kózimen kórgen kóptegen sheteldik ádebıetshiler muny dala fenomeniniń ǵajaıyp qasıetine teńegen. Kóne jyr «Kóruǵlyny» 15 kesh boıy jyrlaǵanyna kýá bolǵan zııalylar «bul bas emes – halyqtyń arhıv sózi» dep ádil baǵasyn bergendigi de aqyn týraly estelikterde jıi jazylyp, jyr jolbarysynyń  teńdessiz talanty men fenomen bolmysy búginde ańyz bolyp aıtylady.  Júz jyl jyrlap, sońynda ólmes rýhanı mura men ólsheýsiz ulaǵat qaldyrǵan uly tulǵanyń taǵylymdy ómir joly jas urpaq úshin qashanda ǵumyrlyq ǵıbrat, ómirlik ónege. Endeshe, Jambyl jyry, Jambyl jyly jyrlasyn!

Sońǵy jańalyqtar

Dollar qymbattady

Qarjy • Búgin, 10:59

Elordada áýe shary qulady

Oqıǵa • Búgin, 10:37

Qarjy mınıstriniń orynbasary taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 10:24

EQYU Bas hatshysy Qazaqstanǵa keledi

Parlament • Búgin, 09:31

Beısenbige arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:00

Uqsas jańalyqtar