Sýrette: «Qyz Jibek» kórkem fılminde «Gákkýdi» kadr syrtynda oryndaǵan ánshi Múnıra Ijanova bas rólderdi somdaǵan Quman Tastanbekov pen Merýert О́tekeshovanyń ortasynda.
Bulbuldyń únindeı syńǵyrlaǵan daýsy bar ánshiniń aty-jóni – Múnıra Ijanova. Kindik qany Abaı men Shákárim, Muhtar Áýezovteı qaıtalanbas zańǵarlar qanattanǵan Semeı óńirinde tamdy. Osyndaǵy Sýyqtóbe aýylynda balalyǵy ótken ol aǵasy Ǵaripjan Mataıbaevty ózine ustaz tutty. Qazaqtyń dástúrli ánderin oryndaǵan, keıinnen nasıhattaýdan jalyqpaǵan aǵasynyń daýsy erek edi. Aǵasy án salǵanda qazaq ónerin Parıj tórinde tanytqan biregeı ánshi Ámire Qashaýbaevty tyńdaǵandaı kúı keshetin.
Ulttyq óner dese isher asyn jerge qoıatyn aǵasyna eliktegen Múnıra da bes jasynan án aıtýǵa talpyndy. Aldymen aýyldastarynyń aldynda syzyltyp án shyrqady. Kekili jelbiregen balǵyn ónerpazdyń alǵashqy qadamyna rızashylyqpen qol soqqan aýyldastary ony «ánshi qyz» dep atady. Bul oǵan qanat bitirip, ánshilikke túpkilikti bet burýǵa áser etti. Sóıtip on segiz jasynda Semeıdegi M.Tólebaev atyndaǵy mýzyka ýchılıshesiniń tabaldyryǵyn ımene attady. Ýchılıshede oqyǵan ótken tórt jylyn tekke ótkizbeı, jeke án oryndaýǵa mashyqtandy.
– Qazaq ánderiniń ıirimi tereń ǵoı. Shynymdy aıtsam, qazaq ánderine ǵashyq boldym. Uıyqtap jatsam da án shyrqap turǵandaı kúıge enemin. Sondyqtan bilimimdi jetildirý úshin 1964 jyly konservatorııaǵa oqýǵa túsýdi oıladym, – deıdi Múnıra Ijanova. – Alaıda bul armanym oryndalǵan joq. Oǵan qurbym ekeýmizdiń Almatynyń kóshelerin aralap júrip, qyzyǵýshylyqpen jegen balmuzdaqtyń kesiri tıdi. Bir túnde tamaǵyma tas turǵandaı, isinip ketti. Dárigerler án aıtýǵa tyıym saldy. Sol sebepten, konservatorııaǵa oqýǵa túse almadym.
Júregi názik bolsa da qaısarlyǵy bar qyz «Almatyda joǵary bilim alamyn» degen maqsatynan bas tartpaı, Qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtynda jeke án oryndaýdyń tylsymyna boılady. Buǵan qosa, dırıjerliktiń qupııasyn meńgerdi. Instıtýtta oqı júrip, Jambyl atyndaǵy qazaq memlekettik fılarmonııasynda jumys istedi. Fılarmonııada akademııalyq kapella horynyń solısi retinde án shyrqady.
Túrli baıqaýlarda baq synady. Sonyń biri – joǵary oqý oryndary stýdentteriniń óner baıqaýy. Múnıra Ijanova bul baıqaýǵa 1965 jyly qatysyp, «Aq shaǵala» ánin oryndady. Sol baıqaýda stýdentterdiń ónerin syrttaı baqylaýǵa kompozıtor Nurǵısa Tilendıev te qatysypty. El ishinde eleýsiz júrgen ónerli jastardyń tanylǵanyn qalaıtyn kompozıtor syńǵyrlaǵan daýsy bar qyzdy umytpaǵan sekildi.
– Almaty – ónerdiń ordasy. Sol kezde ónerge bet burǵan jannyń bári ásem qalada qalǵandy jón kóretin edi. Mende de astanada qalsam-aý degen oı boldy. Qolyma dıplom alar sátte ustazdarym oqytýshy bolýǵa usynys aıtyp, ınstıtýttaǵy jumysym bastaldy. Burynǵydaı emes, bos ýaqyt bola bermeıdi. Sondaı kúnderdiń birinde ınstıtýtqa kompozıtor Nurǵısa Tilendıev pen «Qyz Jibektiń» rejısseri Sultan Qojyqovtyń kelgenin estidik, deıdi sol kúnderdi oı eleginen ótkizgen Múnıra Ijanova. – Qazaqtyń biregeı tulǵalarymen kezdesýdiń ózi ǵanıbet qoı. Olar meniń daýsymdy tyńdaýǵa kelipti. «Aq shaǵala» ánin oryndaǵan sen emes pe ediń? Basqa qandaı ánderdi oryndap júrsiń?» dedi Nurǵısa aǵaı. О́zi roıalmen «Jan jarym», «Jan sáýlem», «Aq shaǵala», «Júregim meniń» sekildi 15-ke jýyq shyǵarmanyń sazyn oınady. Men sol ánderdi oryndap berdim. Keıin «Qazaqfılm» kınostýdııasyna shaqyrdy. Stýdııaǵa kirgen kezde Bıbigúl Tólegenova «Gákkýdi» shyrqap turdy. Ony Nurǵısa Tilendıev dombyramen súıemeldep otyrdy.
Múnırany kórgen kompozıtor «Osy ándi oryndaı alasyń ba?» depti. Qazaq ónerine ólsheýsiz eńbek sińirgen Nurǵısa Tilendıev sol sátte qazaqtyń taǵy bir qyzynyń ónerdegi jolyn ashqysy kelgen shyǵar. Kompozıtor men rejısser «Qyz Jibektegi» «Gákkýdi» oryndaýǵa Múnıra Ijanovany tańdaýǵa sheshim qabyldapty. Kóńilin tolqytqan súıinshi jańalyqty Nurǵısa Tilendıevtiń ózi jetkizipti.
– Bul 1969 jyl edi. «Qyz Jibek» kınosy sátti túsirildi. Keshki mezgilde daýys jazýǵa shaqyrady. Sondaı kúnderdiń birinde erekshe qurmet tutatyn aǵaıdyń biri «Jibekjan, aınalaıyn, orkestrdiń aldyńǵy qatarynda otyrǵan jigit seni unatyp júr» dedi. Syrttaı kórip júrgen jigit. Ol – osy fılmniń mýzykalyq aspaptar orkestrinde prımany tartatyn atyraýlyq Dosqalı degen azamat, – deıdi ómirden ótken jaryna degen saǵynyshyn kóz jasymen bildirgen Múnıra. – Men qaıda barsam, sol jerde Dosqalı júredi. Soǵan áli kúnge tańǵalamyn. Sóıtip buryn gastroldik saparmen jıi tabanym tıgen Atyraýǵa otbasymyzben kóship keldik.
Buǵan sebep – enesiniń uly men kelininiń Atyraýǵa kóship kelýin qalaýy. Mundaı usynysqa Múnıra da qarsylyq bildirmegen. Sóıtip 1975 jyldan beri Atyraýdyń beldi turǵynyna aınaldy. Qazir Múnıra uly Dosymjannan kórgen nemeresimen birge ótken ár kúnin baqytqa balap otyr.
Atyraý oblysy
