Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «EQ»
Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimetteri boıynsha, shamamen ár 10-pasıent COVID-19 ınfeksııasynyń alǵashqy belgileri baıqalǵan soń 19 aptadan keıin ózin nashar sezinedi. Osy kórsetkishterdi eskere otyryp, DDU Eýropalyq bıýrosy aımaqta Covid-19-dan keıin asqynýy bar pasıentter kóbeıedi dep otyr. «Sozylmaly COVID» densaýlyq saqtaý júıesiniń barlyq komponentine aıtarlyqtaı keri áser etedi, sondyqtan medısına júıesin nyǵaıtý qajet.
DDU málimetteri boıynsha, kóptegen adam aýrýhanaǵa jatýǵa muqtaj bolmasa da ınfeksııadan keıin densaýlyǵynyń qalpyna kelýi qıyn jáne kóbinese birneshe apta nemese aıǵa sozylatyn fýnksıonaldyq buzylýlardan zardap shegedi. Keıbir jaǵdaıda pasıentterden odan da uzaq jáne aýyr fýnksıonaldyq buzylý baıqalady.
– Pasıentter Covid-19 nemese «sozylmaly COVID-tan» keıingi asqynýlar dep ataıtyn bul jańa patologııalyq jaǵdaı áli de shekteýli. Alaıda, biz bul týraly aqparat jınaýdamyz. Bul jıyn – aımaqtaǵy COVID-19-dan keıingi asqynýlarǵa arnalǵan alǵashqy shara. Ol ári qaraıǵy birlesken is-qımyldarǵa negiz bolady», dedi DDU Eýropalyq óńirlik bıýrosynyń dırektory doktor Hans Klýge.
Álem jurtshylyǵymen birge Qazaqstan da jańa koronavırýs ınfeksııasyna alǵash ret tap boldy. Infeksııanyń aldyn alý jáne indetti anyqtaý maqsatynda álemdik tájirıbeni, halyqaralyq uıymdardyń usynymdaryn jáne respýblıkanyń zańnamasyn eskere otyryp, epıdemııaǵa qarsy is-sharalar qabyldandy jáne júrgiziledi.
KVI pandemııasy densaýlyq saqtaý salasynyń mamandaryna jedel dıagnostıka men emdeýge ǵana emes, sonymen qatar pasıentterdi dınamıkalyq baqylaý men ońaltý sharalaryn qamtıtyn sapaly medısınalyq kómek kórsetýge baılanysty mindetter qoıdy.
Postkovıdtik asqynýlardyń aldyn alý maqsatynda klınıkalyq hattamaǵa sáıkes stasıonar deńgeıinde pron-pozısııany, vıbroakýstıkalyq massaj jáne tynys alý gımnastıkasyn paıdalana otyryp, erte ońaltý júrgiziledi, sondaı-aq qajet bolǵan jaǵdaıda psıhologııalyq qoldaý kórsetý úshin psıhologter, psıhoterapevtter tartylady.
Ambýlatorııalyq kezeńde medısınalyq ońaltý boıynsha 2 jáne 3 kezeńderdiń klınıkalyq hattamasy sheńberinde ońaltý is-sharalary kórsetiledi, komorbıdti fony bar pasıentter úshin beıindi mamandardyń dınamıkalyq baqylaýy uıymdastyrylady.
«Búgingi tańda densaýlyq saqtaý júıesinde 49 ońaltý ortalyǵy bar, onyń 3-i – respýblıkalyq balalar ortalyǵy, 46-sy – óńirlik deńgeıde. 567 medısınalyq uıymda ońaltý kómegi kórsetiledi, onyń ishinde memlekettik uıymdar – 268, jeke menshik uıymdar – 74», dedi A.Ǵınııat.
«Aýrýdyń aǵymyna, nátıjesine jáne saldaryna áser etetin faktorlar keshenin zertteý, sondaı-aq LongCovid jáne postkovıdtik sındromyn ýaqtyly anyqtaý men emdeý úshin 2020 jyldyń jeltoqsanynda Ulttyq ǵylymı kardıologııalyq ortalyq jáne Respýblıkalyq dıagnostıkalyq ortalyq bazasynda postkovıdtik ortalyq ashyldy», dedi Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri.
3 aı ishinde ortalyqta 412 pasıent, onyń ishinde Covid-19 koronavırýs ınfeksııasynan keıin 312 eresek adam jáne 100 bala tekserildi. Qanatqaqty jobanyń qorytyndysy boıynsha eresekter arasynda (18 jastan asqan pasıentter) postkovıdti sındromnyń negizgi kórinisteri ımmýn tapshylyǵy – 92%, kognıtıvti buzylýlar – 60%, ókpeniń jeldetý fýnksııasynyń buzylýy – 16,6%, bronhoektazdar jáne býllezdi ózgerister – 12,8%, aterosklerozdyń údeýi – 3,2%, arterııalyq gıpertenzııa alǵash ret dıagnoz qoıylǵan – 6,1%, buryn júrgizilgen gıpotenzıvti terapııaǵa rezıstentti arterııalyq gıpertenzııa – 43,27%. 1 jastan asqan balalar arasynda: ımmýn tapshylyǵy – 78%, qursaq qýysy aǵzalarynyń patologııasy – 55%, gepatomegalııa – 4%, ót qabynyń deformasııalanǵan qabynýy – 45%, pankreatıttiń órshýi – 6% jáne basqalary, búırek patologııasy – 13%, endokrındik patologııa – 22%, kórý aǵzalarynyń patologııasy – 26%.
A.Ǵınııat habarlaǵandaı, pasıentterdi tekserý nátıjesi boıynsha medısınalyq uıymdarda sozylmaly KVI saldaryn anyqtaý, baǵalaý jáne basqarý kezeńderin, sondaı-aq sozylmaly KVI jáne postkovıdti sındromy bar pasıentter úshin ózin-ózi baqylaý boıynsha usynymdardy qamtıtyn ádistemelik usynymdar ázirlendi. Qazir atalǵan tájirıbeni respýblıka boıynsha engizý jumystary júrgizilýde.
