Vedomstvo ókili elimizdegi 45 energııa óndirýshi uıymnyń 37-sinde shekti tarıf mólsheri ósetinin aıtty. Alǵashqyda tarıf 36% deńgeıinde ulǵaıady dep boljanǵan. Dese de jarty jyl ishinde berilgen ótinimderge taldaý júrgizilip, talqylaýlardyń nátıjesinde onyń quny eki esege tómendetildi dedi mınıstrdiń orynbasary.
«Qazaqstandaǵy energetıkalyq nysandardyń basym bóligi XX ǵasyrdyń 60-70-shi jyldary paıdalanýǵa berilgen edi. 2020 jyldyń qorytyndysyna sáıkes, respýblıkalyq energetıkalyq aktıvterdiń tozýy 53%-dy qurap otyr. Sáıkesinshe, generasııa sektoryndaǵy negizgi shyǵyndar olardy jumys jaǵdaıynda ustap turýǵa baǵyttalyp, kóptegen stansadaǵy kiris mólsheri naqty shyǵyndardan tómen boldy. Elektr stansalarynda júrgizilip jatqan jóndeý jumystarynyń sapasy alańdaýshylyqty týdyryp otyr. Bul birinshi kezekte qarajattyń jetkiliksizdigimen baılanysty. О́kinishke qaraı shekti tarıfte qarastyrylǵan jóndeý jumystaryna jumsalatyn shyǵyn mólsheri qajettilikterdi tolyq qamtymaıdy», dedi Q.Rahymov.
Quzyrly organnyń málimetine súıensek, jańǵyrmaly energııa kózderi óndiretin elektr energııasyn mindetti satyp alý kólemi de byltyrǵy kezeńmen salystyrǵanda 68%-ǵa, sondaı-aq balama energetıkaǵa jumsalatyn shyǵyndar 49%-ǵa ósti. Sol sekildi aılyq eseptik kórsetkishtiń ósýine baılanysty bıýdjetke tólenetin mindetti tólemder shyǵyndarynyń artýy men elimizge ımporttalatyn jabdyqtar boıynsha baǵanyń ósýi de baǵa saıasatyna áser etse kerek.
«Tolyq qarjylandyrýdyń joqtyǵynan óndiristik apattar men tehnologııalyq olqylyqtardyń óskeni baıqalady. Byltyr Qazaqstannyń birtutas elektr energetıkalyq júıesinde 4 458 tehnologııalyq buzýshylyqqa jol berildi. Ár iri tehnologııalyq buzýshylyq – bul Qazaqstannyń búkil energetıkalyq júıesine qaýip týdyrady. Elektr stansalaryndaǵy shekti tarıfterdi ýaqtyly túzetý jańǵyrtýǵa baılanysty jumysty sapaly júzege asyrýǵa, sondaı-aq 2021-2022 jyldardaǵy kúzgi-qysqy maýsymnan sátti ótýge jáne avarııalyq jaǵdaılardy azaıtýǵa arnalǵan jóndeý jumystaryn tolyq kólemde júrgizýge múmkindik beredi», dedi vıse-mınıstr.
2020 jyly Qarajyra keninde kómirdiń baǵasy 8,6%-ǵa, al «Bogatyr kómir» kásipornynda 9,9-ǵa, sol sekildi kóliktik tasymaldaý quny 7%-ǵa qymbattapty.
«Energııa óndirýshi uıymdardyń kómir ken oryndarynyń aldynda shamamen jalpy somasy 2 mlrd teńge jáne gaz óndiretin kásiporyndardyń aldynda 4 mlrd-taı teńge bereshegi bar», dedi Q.Rahymov.
Energetıkter tapshy, jalaqy mardymsyz
Energetıkter aıtqandaı, shekti tarıfterdi ýaqtyly túzetý shamamen 23 myń jumys ornyn saqtaýǵa kómektesedi.
«2016 jyly Qazaqstannyń negizgi elektr stansalarynda óndiristik personaldan 26 myńnan asa adam jumys istegen bolsa, 2020 jyldyń qorytyndysyna sáıkes, óndiris kóleminiń 15%-ǵa óskenine qaramastan olardyń sany 23 myń adamnan asqan joq. Taıaý arada energııa óndirýshi uıymdaryndaǵy basqarý júıesinde bilikti personalǵa jáne olardyń kásibıligin joǵary deńgeıde ustap turýǵa basymdyq beriledi. Ol úshin tıisti baǵdarlamalardy qabyldap, eńbekaqyny josparly túrde ulǵaıtý qajet», dedi Energetıka mınıstriniń orynbasary.
Respýblıka aýmaǵyndaǵy jylý jáne elektr energııasyn óndirip, taratatyn kásiporyndardaǵy jalaqy jıyrma jyl ishinde ózgermegen. Salalyq jalaqynyń kórsetkishi jaǵynan elimiz tómengi satyda ornalasqan. Bul týraly Qazaqstandyq energetıkterdiń salalyq kásipodaǵynyń tóraǵasy Orazbek Bekbas aıtty.
Ol otandyq energetıkterdiń eńbekaqysy TMD elderi arasynda ǵana emes, elimizdegi óndiristik kásiporyndar arasynda da tizimniń sońynda kele jatqanyn jetkizdi. Atap aıtqanda, energetıkterdiń eńbekaqysy 6,9%-ǵa tómen.
«Munyń saldarynan qajetti mamandar basqa joǵary aqyly salalarǵa, sondaı-aq kórshi memleketterge de eriksiz kóshedi. Mysaly, «Atyraý Jaryq» AQ-da byltyr 1 311 qyzmetkerdiń 98-i jumystan ketti. Al «Qostanaı Jylý energetıkalyq kompanııasy» kásipornynda 753 adamnyń 156-sy jumystan shyǵaryldy. «SevKazEnergo» uıymynda 1 158 qyzmetkerdiń 191-i kórshi Reseıge jumysqa ketti. Salystyrmaly túrde, energetıkterdiń eńbekaqysy kórshiles memleketterde 21%-ǵa artyq. Mysaly Belarýs Respýblıkasynda bul san 28%-ǵa, Qyrǵyzstanda ortasha eńbekaqy ortasha jalaqydan 44%-ǵa joǵary», dedi O.Bekbas.
О́kinishke qaraı, óndiristegi jazataıym oqıǵalardyń sany da azaımaı tur deıdi salalyq kásipodaq ókilderi. Aıtalyq, 22 jaǵdaıdyń 14-i ólimmen aıaqtalady eken.
«Sala qyzmetkerleriniń aıtýynsha, mundaı jaǵdaı memleket pen retteýshi organdar tarapynan durys kóńil bólmeý saldarynan oryn alyp otyr. О́kinishtisi sol, bizdiń energetıkterge eńbekaqyny kóterý máselesine baılanysty Úkimetke, Parlamentke, Energetıka, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý, Ulttyq ekonomıka mınıstrlikterine birneshe ret jasaǵan ótinishterimiz sheshimin tappady. Bul tyǵyryqtan shyǵýdyń bir joly – energetıkterdiń jalaqysyn óńirlerdegi ortasha deńgeıge deıin bir mezette kóterý, muny tarıf bekitilgen kezde ǵana jasaýǵa bolady», dedi kásipodaq basshysy.
Taǵy bir mysal retinde energetıkalyq mamandyqtarǵa túsetin talapkerler sanynyń azaıýy keltirildi. Sol sebepti kásiporyndar eriksiz zeınetkerlik jastaǵy mamandardy ustaýǵa májbúr. Jas mamandar kásiptiń alǵashqy daǵdylaryn ıgergen soń, joǵary aqyly jumysqa aýysatyn kórinedi.
2020 jyldyń qorytyndysyna sáıkes, elimizde elektr energııasyn tutyný kólemi 107,3 mlrd kılovatt-saǵatty qurap, otandyq elektr stansalary 108 mlrd kVt elektr energııasyn óndirgen. Mınıstrliktiń deregine súıensek, elektr stansalarynyń jalpy belgilengen qýaty qańtarda 23,6 myń megavatty qurady. Bul rette 2020 jylǵy qarashada elektr júktemesiniń jyldyq maksımýmy 15,6 myń megavatty kórsetken edi. О́ndirý qurylymyndaǵy otyn túrleri generasııalaıtyn kózderdiń úlesi kelesideı. Máselen, kómir – 68%, gaz – 20%, sý elektr stansalary – 9% jáne jańǵyrmaly energııa kózderi – 3 %.
