Shaǵyn jáne orta bıznes – turaqtylyq kepili

Qazaqstanda 1,5 mln-ǵa jýyq adam vaksına aldy

Densaýlyq saqtaý mınıstri Alekseı Soıdyń aıtýynsha, álemde COVID-19 boıynsha syrqattanýshylyq pen ólim-jitim jaǵdaıy áli de kúrdeli. Búginde álemde KVI-diń 153 mln-nan astam jaǵ­daıy tirkelgen, táýligine 600 myńnan astam jaǵdaı tirkelýde. 3 mln-nan astam adam qaıtys boldy, ólim-jitim kórsetkishi –  2,1 %. «Álemdik reıtıngke sáıkes, Qazaq­stan syrqattanýshylyq kórsetkishi boıyn­sha 107-orynda, al ólim kórsetkishi boıynsha 108-orynda tur. Qazaqstanda 4 mamyrdaǵy jaǵdaı boıynsha COVID-19 oń nátıjesimen 330 071 naýqas jáne KVI- nátıjesimen 53 093 jaǵdaı tirkeldi», dedi A.Soı.

Joǵary epıdemııalyq qater aıma­ǵynda 9 aımaq bar: Nur-Sultan, Al­maty, Shymkent qalalary, Aqmola, Batys Qazaqstan, Jambyl, Qaraǵandy, Qyzyl­orda jáne Pavlodar oblystary. О́tken aptada Pavlodar jáne Jambyl oblystary qyzyl aımaqqa ótti. 

Búgingi tańda orta epıdemııalyq qater aımaǵynda 5 óńir bar: Aqtóbe, Aty­raý, Shyǵys Qazaqstan, Almaty, Mań­ǵystaý oblystary. 3 óńir «jasyl» aı­maqta. Olar – Qostanaı, Túrkistan, Sol­tústik Qazaqstan oblystary.

Sońǵy úsh apta ishinde syrqat­ta­ný­shylyq dınamıkasy is júzinde bir deńgeıde saqtalyp otyr. О́tken aptada syrqat­ta­nýshylyqtyń 2%-ǵa tómendegeni baıqa­lady, ólim-jitim kórsetkishi ótken apta deńgeıinde saqtalyp otyr. Bıyl 4 ma­myrdaǵy jaǵdaı boıynsha respýb­lıkada ınfeksııalyq oryndar­dyń júktemesi 42% (15 517 tósektik oryn), reanı­masııalyq tósektik oryndar­dyń júktemesi 28%-dy (962 tósektik oryn) quraıdy. Infeksııalyq tósektik oryn­dardyń joǵary júktemesi Nur-Sultan qalasynda – 60%, Almaty qalasynda – 57%, Qyzylorda oblysynda – 59%, Alma­ty oblysynda – 56%, reanımasııalyq tósektik oryndardyń joǵary júktemesi Nur-Sultan qalasynda jáne Batys Qazaqstan oblysynda 62%, Almaty qalasynda – 52%.

Búgingi tańda Qazaqstanda vaksınalaý úshin úsh vaksına qoljetimdi. Bul Spýtnık V, QazVac jáne Hayat-Vax vaksınalary. Shamamen 1,5 mln adam nemese vaksınalaýǵa jatatyn halyqtyń 15%-y egildi. Vaksına alý qarqyny ár azamattyń týystary men jaqyndarynyń densaýlyǵyna qamqorlyq tanytýdaǵy sanaly kózqarasyna baılanysty.

Vaksınany jetkizý josparǵa sáıkes júzege asyrylady, aqpan aıynan bastap sáýir aıynyń sońyna deıin 2,3 mln doza vaksına jetkizildi, bul vaksınalaýǵa jatatyn halyqtyń 20%-yna qoljetimdilikti qamtamasyz etýge múmkindik beredi. «Vaksınalaý qar­qyndy júrip jatqanyn atap ótkim keledi, mysaly, 1 sáýirmen salys­tyrǵanda birinshi jáne ekinshi dozasyn alǵandar táýligine 12 ese, ıaǵnı táýligine 11 myńnan 135 myń adamǵa deıin ósti. Bul rette 11 myń medısına qyzmetkeri, 1 myńnan astam stasıonarlyq egý pýnktteri jáne 400 jyljymaly pýnkt jumyldyryldy. Vaksınalaý pýnktteri 2 aýysymda saǵat 24.00-ge deıin jáne demalys kúnderi jumys isteıdi», dedi vedomstvo basshysy. 

Vaksınalaý naýqany bastalǵan sát­ten bastap Qazaqstanda KVI-ge qarsy vak­sı­nanyń 1,8 mln-ǵa jýyq dozasy qol­danyldy. Sonymen qatar óńirlerdiń ákim­deri qazir aýyl turǵyndaryn vaksınalaýǵa nazar aýdarýy qajet, osy maqsatta jyl­jy­maly medısınalyq keshenderdiń múm­k­indikterin barynsha belsendi paıdalaný kerek.

Mınıstrlik áleýmettik-ekonomı­kalyq nysandardyń jumysyn shekteý krı­te­rıılerin qaıta qarady, onyń ishinde ashyq aspan astynda qyzmet etetin nysandar úshin, sporttyq is-sharalar ótkizýde, bala­lardy saýyq­tyrý uıymdarynyń qyz­metinde ýaqyt boıynsha birqatar shek­teý­lerdi alyp tastaý,  jeńildikter berý bar.

A.Soıdyń aıtýynsha, KVI-ǵa qar­sy vaksınalanǵandar sanynyń birtin­dep artýyna jáne Bas memlekettik sanıtarlyq dárigeriniń qaýlysyna baılanysty KVI-ǵa qarsy vaksınalaýdyń tolyq kýrsynan ótken adamdar úshin birqatar shekteýler alynyp tastaldy. Sonymen COVID-19-ǵa qarsy vaksınalaýdyń tolyq kýrsynan ótken jaǵdaıda aýrýhanaǵa jatqyzýdyń kez kelgen túrinde, uıymdasqan ujymdarǵa barǵanda, vahta jumysshylaryna, demalystan, issapardan keıin medısınalyq qyzmetkerlerge, aýyryp qalýyna baılanysty jumys ornynda bolmaǵan kezde, medısınalyq JOO-lar men kol­ledj­derdiń stýdentterine jáne t.b. PTR testi qajet emes. COVID-19 rastalǵan jaǵ­daıda olarmen baılanysta bolǵandar oqshaýlanbaıdy, biraq medısınalyq baqylaýmen qamtamasyz etiledi; keńse uıymdarynyń qyz­met­kerleri qashyqtan jumys isteý formatyna aýyspaıdy.

Sondaı-aq 26 sáýirden «Ashyq» baǵdarlamasy barlyq óńirde qoldanyla bastady, oǵan 3 myńǵa jýyq qatysýshy, 650 myń paıdalanýshy tirkeldi, shamamen 900 KVI naýqas jáne olarmen baılanysta bolǵan 700 tulǵa anyqtaldy. «Kún saıyn táýligine 400 myńǵa deıin jaǵdaı tirkelip otyrǵan Úndistandaǵy koronavırýs ınfeksııasy boıynsha epıdemııalyq jaǵdaıdyń nasharlaýyn eskere otyryp, Úndistan aýmaǵynda taralǵan shtamnyń ákelinýiniń aldyn alý boıynsha qosymsha sharalar qabyldandy. Máselen, Qazaqstan Respýblıkasyna kelgen jáne sońǵy 14 kún ishinde Úndistanǵa barǵan adam­dar PTR ádisimen COVID-19-ǵa anyq­tamasynyń jáne COVID-19-ǵa qarsy vaksınalanýyna qaramastan, 14 kúnge úıde oqshaýlanýy (úı karantıni) tıis», dep túıindedi A.Soı. 

Halyqty vaksınalaý qarqynyn arttyrý qajet 

Máseleni Úkimet basshysy Asqar Mamın qorytyndylady. Onyń aıtýyn­sha, qazirgi tańda aýrý ósiminiń turaq­taný úrdisi baıqalady. Vırýstyń repro­dýktıvti ındeksi azdap tómendep, 0,98 qurady. Aýrýhana tósekteriniń júkte­lýi 42%, reanımasııalyq tósektik oryn­dar­dyń júktelýi 28% quraıdy. 9 óńir «qyzyl aımaqta» tur: Nur-Sultan, Alma­ty jáne Shymkent qalalary, Batys Qa­zaq­stan, Aqmola, Qaraǵandy, Qyzylorda, Pav­lodar jáne Jambyl oblystary. О́ńir­lerge 2,3 mln-nan astam vaksına jet­kizildi. 1,5 mln-ǵa jýyq adam vaksı­nanyń birinshi komponentin jáne 350 myń adam ekinshi komponentin aldy. Bul vaksınalaýǵa jatatyn halyqtyń 15%-y. Qoımalarda vaksınalardyń jet­kilikti qory bar. «Vaksınalaýdyń osy qarqynyn tómendetpeı, ony tek ósirý kerek. Halyqtyń koronavırýsqa qarsy vaksınaǵa qajettiligin barynsha qam­tamasyz etip, pandemııa deńgeıin tómen­detý úshin barlyq sharalar iske asyrylýda. Aýyl turǵyndaryna vaksına salýǵa erekshe nazar aýdarý kerek», dedi A.Mamın.

Premer-Mınıstr vaksına alǵandar sanynyń artýyna qaramastan, azamattar belgilengen sanıtarlyq normalardy ári qaraı da qatań saqtaýy tıis ekenin atap ótti. Úkimet basshysy Densaýlyq saqtaý mınıstrligine ákimdiktermen birlesip, kóshpeli vaksınalaý pýnktterin qoldanýdy keńeıte otyryp, aýyl turǵyndaryn barynsha vaksınalaýdy qamtamasyz etýdi tapsyrdy. «Mamyrda 2 mln-nan astam adamdy vaksınamen qamtamasyz etý jospary oryndalýy tıis. Áleýmettik-ekonomıkalyq obektilerdiń jumysyn shekteýdiń jańa krıterıılerin, sondaı-aq vaksına alǵandarǵa jeńildikterdi engizýdi baqylaý kerek. Bul, ásirese, qyzmet kór­setý salasynda bıznesti jandandyrýǵa múm­kindik beredi», dedi A.Mamın.

Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıs­tr­­ligine Densaýlyq saqtaý mınıstr­ligimen, ákimdiktermen birlesip, vaksınalaý, Qazaq­standa qoldanylatyn barlyq vaksı­nalardyń qaýipsizdigi, olardy tańdaý múmkindigi, sondaı-aq shekteý sharalary týraly túsindirý jumystaryn arttyrý tapsyryldy.

24 myńnan astam kásipkerlik sýbektisine nesıe beriledi  

Úkimet otyrysynda shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý sharalary qa­raldy. Ulttyq ekonomıka mınıstri Áset Erǵa­lıev, «Atameken» UKP tór­aǵasy Abylaı Myrzahmetov, «Da­mý» kásipkerlikti damytý qorynyń bas­qar­ma tóraǵasy Gaýhar Bóribaeva baıandama jasady.

Ulttyq ekonomıka mınıstri Á.Erǵa­lıevtiń aıtýynsha, pandemııa jáne jalǵasyp jatqan shekteýler jaǵdaıynda kásipkerler qyzmeti úshin shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý erekshe ózektilikke ıe bolyp otyr. «2020 jyldyń 3 toqsanynda ekonomıkadaǵy shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesi 30,5%-ǵa jetti. Shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerimen 2020 jyly 32,7 trln teńgege ónim shyǵaryldy. Osy jyl­dyń 1 qańtarynda ShOB-ta jumyspen qam­tyl­ǵandardyń sany 3,4 mln adamdy qu­rady», dedi Ulttyq ekonomıka mınıstri. 

Iskerlik ahýaldy jaqsartý boıynsha qabyldanǵan reformalar Qazaqstanǵa 2019 jyly Doing Business reıtınginde 25 orynǵa kóterilýge múmkindik berdi. Bıyl shaǵyn jáne orta bıznesti jeńildikpen nesıelendirý jumystary jalǵasýda. Osy jyldyń birinshi toqsanynda 663 mlrd teńge somasyna 16 myńnan astam joba jeńildetilgen qarjylandyrý aldy. Jyl qorytyndysy boıynsha 2,5 trln teńgege jeńildetilgen nesıemen 47 myńnan astam joba qamtamasyz etiledi.

Ekonomıkanyń zardap shekken sektor­laryndaǵy shaǵyn jáne orta bıznes kre­dıtterin qaıta qarjylandyrý sheńberinde qoldaý kórsetilýde. 2020 jylǵy 15 naýryz ben 2021 jylǵy 15 naýryz aralyǵynda 475 mlrd teńge somasyna 9 myńǵa jýyq jobany qaıta qarjylandyrý úshin sýbsıdııalar berildi. Bıyl atalǵan tizbe 145 ekonomıkalyq qyzmet túrleriniń jalpy jikteýishine keńeıtildi. Keńeıtilgen tizbe boıynsha sýbsıdııalar 132 mlrd teńge kredıttik portfel somasyna 2 myń joba boıynsha tólenedi.

«Bıylǵy jyldyń 1 sáýirinde Mem­leket basshysy ekonomıkanyń zardap shekken sektorlarynda nesıelerdi jeńil­detilgen túrde qaıta qarjylandyrý, merzimin 1 shildege deıin uzartýdy tapsyrdy. Osy jumys aıasynda 93 ekonomıkalyq qyzmet túrleriniń jalpy jikteýishi anyqtaldy. 425,5 mlrd teńge nesıe somasyna 6,7 myńnan astam jobany qamtý josparlanýda», dedi Á.Erǵalıev.

Osy jyldyń 1 toqsanynyń qory­tyndysy boıynsha «Bıznestiń jol kartasy – 2025» jáne «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamalary sheńberinde kredıtterdiń 232 mlrd teńge jalpy somasyna 5 884 joba sýbsıdııalandy, 87 mlrd teńge nesıe somasyna 6 892 joba boıynsha kepildik berildi. Agrarlyq nesıe korporasııasy aıasynda 5,9 mlrd teńge nesıe somasyna 134 jobaǵa qoldaý kórsetildi.

О́tken jyly «Bıznestiń jol kartasy – 2025» baǵdarlamasy aıasynda bıznesti mıkrokredıtteý jańa baǵyty bastaldy. Osy baǵyt sheńberinde aınalym qarajatyna 5 mln-ǵa deıin jáne ınves­tısııalyq maqsattarǵa 20 mln teńgege deıin kredıtter beriledi. Bul rette, 5 mln teńgege deıingi qaryz­dardyń basym bóligi sońǵy qaryz alýshy úshin 6% mólsherleme boıynsha kepil­siz negizde beriledi.

Bıyl jyl qorytyndysy boıynsha atalǵan baǵdarlamalar sheńberinde 24 myńnan astam kásipkerlik sýbektilerin shaǵyn nesıeleýmen qamtý josparlanýda.

Máseleni Úkimet basshysy Asqar Mamın qorytyndylady. «Shaǵyn jáne orta bıznesti damytý – ekonomıkanyń turaq­tylyǵyn qamtamasyz etýdiń mańyz­dy faktorlarynyń biri. Bız­nes­tiń qarqyndy damýyna barynsha qolaıly jaǵdaı jasaý úshin aýqymdy konstrýktıvti jumys júrgizilip jatyr. Sonymen qatar pandemııa óz túzetýlerin engizdi, shekteý­lerden shaǵyn jáne orta bıznes zardap shekti», dedi ol.

Premer-Mınıstr Úkimet turaqty túrde «Atameken» UKP-men jáne óńirlik kásipkerler keńesterimen birge bıznesti asa tolǵandyratyn máselelerdi jedel qarap, olar boıynsha tıisti sheshimder qabyldaıtynyn atap ótti. Atqarylǵan jumys nátıjesinde qyzmetine shekteý­ler áser etetin ShOB sýbektilerin qoldaýdyń 60-tan astam qosymsha sharalary qarastyrylǵan 2021 jylǵa arnalǵan ekonomıkalyq ósimdi qalpyna keltirý jónindegi keshendi jospar ózektendirildi. Birinshi kezekte bul sharalar birqatar salyqtyq jeńildikter turǵysynan bızneske júktemeni azaıtýǵa jáne salyqtyq ákimshilendirýdi jeńildetýge, jeńildikti qar­jylandyrýǵa qoljetimdilikti keńeı­týge, memlekettik satyp alýǵa qoljetim­dilikti ońaılatýǵa, sondaı-aq kásip­kerlik qyzmetti qaıta retteýge qatysty.

Bıyl ShOB-tyń qarjylandyrýǵa qoljetimdiligin keńeıtý aıasynda shamamen 47 myń jobany qamtı otyryp, 2,5 trln teńgeden astam jeńildikti nesıe beriledi. Kásipkerlikti qoldaý baǵdarlamalary bo­ıynsha bıznes ótinimderin qaraý merzimderin 21-den 5 jumys kúnine deıin qysqartý bo­ıynsha jumys júrgizildi. Sýbsıdııalaý jáne nesıelerdi kepildendirý aıasynda memlekettik qyzmetterdi sıfrlandyrý bıyl 97%-ǵa deıin ulǵaıdy.

2021 jylǵy 1 sáýir men 1 shilde ara­lyǵynda ShOB sýbektileri úshin eńbekaqy tóleý qorynan barlyq salyqtardy tóleý­di keıinge qaldyrý múmkindigi berildi. Bul bızneske shamamen 200 mlrd teńgeni saqtaýǵa múmkindik berdi.

ShOB sýbektileriniń salyqtyq jáne kedendik bereshegin májbúrlep óndirip alý 2021 jylǵy 1 shildege deıin toqtatyldy. Bul bızneske aınalym kapıtaly úshin 279 mlrd teńgeni bosatýǵa kómektesedi.

Ekinshi deńgeıli bankterdegi kredıt­ter boıynsha tólemderdi 2021 jylǵy 1 shildege deıin keıinge qaldyrý jónin­de sharalar qabyldandy. Keıinge qaldy­rylǵan tólemder kólemi 750 mlrd teńgeni quraıdy.

«Bizdiń qazirgi mindetimiz – kásip­ker­lerge bıznesti damytýǵa qoldaý kórsetý. Qabyldanyp jatqan sharalar bıyl ekonomıka ósimi qurylymynda 0,8 paıyzdyq tarmaqqa deıin qalyp­tas­tyrýǵa múmkindik beredi», dedi A.Mamın.

Úkimet basshysy Ekonomıkalyq ósimdi qalpyna keltirý jónindegi ózek­ten­dirilgen keshendi jospardyń ýaq­tyly oryndalýyn, bıznesti salyqtyq yn­talandyrý boıynsha zańnamalyq túzetýler paketin qabyldaýdy jáne 2021 jylǵy 1 maýsymǵa deıin Parlamentte tıisti jumys júrgizýdi tapsyrdy. Memlekettik organdarǵa, ákimdikterge, «Damý» qoryna «Atameken» UKP-men birlesip, bıznestiń barlyq qoldaý túrlerin alý jónindegi ótinimderin qysqa merzimde qaraý mindetteldi.