Jastardyń «Aqıqat» saıası pikirtalas klýby. Nurtileý Imanǵalıuly uıymdastyrǵan tamasha habar edi

Men muny jastar redak­sııa­synyń basshylyǵyna Nurtileý Iman­ǵalıulynyń kelýimen tike­leı baılanys­tyra qaraımyn. О́ıt­keni dál sol kezeńde jastar baǵdarlamasynyń maqsaty qazaq ultyn eseńgiretken asharshylyq, saıası qýǵyn-súrgindi jańasha kózqaraspen baǵalap, zerdelep kórsetý, ulttyń rýhyn kóterýge atsalysý, tarıh shyndyǵyn qalpyna keltirýge úles qosyp, jastardy ulttyq bulaqtan sýsyndatý boldy. Munda tarıh aqtańdaqtarynyń sebebi qarastyryldy, shyndyq ashyna aıtyldy. Áýeli Jeltoqsan kóterilisine qatysty arnaıy habar uıymdastyrýǵa batyl qadam jasalyp, Halyqaralyq adam quqyǵyn qorǵaý uıymynyń, áskerıler men quqyq qorǵaý organdarynyń ókilderi shaqyrylyp, áli kórsetile qoımaǵan beıne kórinister ekranǵa shyǵaryldy. Keńes Odaǵynyń túkpir-túkpirinen Al­matydaǵy halyqtyń tolqýyn basyp-janshý úshin ákelingen arnaıy ás­kerdiń arasynda bolyp, «nagradtalǵan» qyrǵyzstandyq azamat Máskeýdiń saıa­satymen kelispegendikten, sol marapa­tynan bas tartyp, ony «Aqıqat» habaryna ji­beripti. Muny biz sol habarymyzda kór­settik.

Demokratııaǵa aıaq basqan al­­ǵash­­­qy jyldary osy jastar baǵ­dar­­lama­syndaǵy habarlardyń biri «Aqıqat» saıası pikirtalas klýby boldy. Jurt saıası sózder, túkke turmaıtyn jınalystar men talas-tartystan góri bilim beretin, adamdy oılaý men qa­jetti qorytyndylar jasaýǵa baýlı­tyn habarlardy unatyp, kútetin. «Qaryz ben Paryz», «Aqıqat» ushtala tereńdeı tússe degen televızııa salasy mamandarynyń pikiri «Aqıqattyń» da «Paryz ben Qaryz», «Júrekten qozǵaıyq» tárizdi salıqaly habardyń biri bolǵandyǵyn dáleldese kerek. Keıin Saǵat Áshimbaevtyń qoldaýymen «Júrekten qozǵaıyq» pen «Aqıqat» baǵdarlamalarynyń basyn qosý arqyly eki urpaq ókilderiniń arasyndaǵy sabaq­tastyqtyń kórinisi retinde bir­lesken otyrys ótkizilgenin bireý bilse, bireý bile bermes. Oǵan A.Sársenbaev, U.Sydyqov, Á.Nysanbaev, M.Tátimov qatysty. Men de habarǵa daıyndyq barysynan bastap qatysyp, osy kisilerdiń ortalarynda bolǵanymdy ózimniń qoǵamdyq ómirimniń mańyzdy, mazmundy jáne qımas kezeńi dep esepteımin. «Aqıqat» klýbynyń bir ereksheligi, onda qozǵalǵan máselelerdiń paıda bolýy, shy­ǵýy, onyń sheshilý joly tolyq, jan-jaqty taldanatynynda bolatyn. О́ıtkeni bul habar halyqty mezi qylǵan pikirlerge soqpaı, naqty taldaý men usynystar jasaýdy maqsat tutty. Biz, D.Kóshim, A.Jumadildaev, J.Qýanysháli, Z.Kenjalıev, B.Aıaǵan bárimiz klýbtyń jumysyna turaqty túrde qatysqandardyń arasynda boldyq. Klýbtyń árbir otyrysy belgili bir taqyrypqa arnalatyn. Ol aldyn ala ózara oılastyrylyp, ony daıyndap ótkizýdi aramyzdan bir adam óz jaýapkershiligine alatyn. Osy otyrystarǵa E.Asqarov, N.Fokına, H.Qojahmetov sııaqty belgili tulǵa­larmen qatar elimizdiń basqa da kóptegen tanymal azamattary qatysyp, óz pikirlerimen bólisip, tushymdy oılaryn ortaǵa salyp otyrdy. Bul habardyń rejıs­seri Lázzat Sapaqova boldy, al operatory marqum Rýbık Iаhın edi.

N.Imanǵalıuly habarǵa ózi tikeleı qatyspasa da, ol onyń rýhanı shabyttandyrýshysy boldy. Ol – tereń bilimdi, ashyq, adal, shyndyqty kózge aıtatyn adam bolatyn. Arqaly azamattyń sózi oqtaı edi. Habardy daıyndaý barysynda, tipti odan keıingi pikiralysýlarda eldegi qoǵamdyq úderister men kún­delikti ahýalǵa qatysty basqa da kóp­tegen máseleler talqyǵa túsetin. Nurekeń habarǵa shyǵarylatyn má­selelerdi talqylaýǵa qosylyp, bizdi tikeleı efırdiń qyr-syryna, tele­jýrnalıstıkanyń ádis-tásilderine nazar aýdarý men onyń qıyndyqtaryn eńserýge, ózimizdi erkin ustaýǵa úıretip, aqyl-keńesterin berip otyrýshy edi. О́z tájirıbesimen de bólisetin-di. Birde ol óz habaryna ónertapqysh-ǵalymdy shaqyrady. Efırdiń aldynda kelgen qonaq ónertabysyn onyń maketi negizinde táptishtep turyp aıtyp beredi. Al habar bastalǵanda Nurekeńniń alǵashqy kirispe bir-eki suraǵyna «ıá-joq» dep qana qysqa qaıyryp otyryp alady. Sol kezde N.Imanǵalıuly tikeleı efırdi úzbes úshin kóp oılanbastan, ortada turǵan maketti kórsetip: «Myna jeri qalaı, durys pa ózi?» degeni sol-aq eken, aldynda otyrǵan stýdııa qonaǵy múdirissiz saıraı jónelipti.   

Áli esimde, men Qazaqstan tarıhynyń aqtańdaqtaryna qatysty taqyrypty daıyndap, ótkizdim. Onda asharshylyq, saıası quǵyn-súrgin, ult máselesi jáne taǵy da basqa ózekti de ótkir ta­qy­ryp­tar kóterilgen edi. Klýbtyń kelesi otyrystarynyń birinde men G.Kol­bınniń til saıasatyna baılanys­ty ustanymyn áshkerelep, onyń eki­júzdi saıasat júrgizip otyrǵandyǵyn tikeleı efırde ashyq aıtqanym bar. Osy jáne basqa da «qatty ketken» jerimiz ótip ketken bolar, jaz aıynda Kolbınniń kómekshileriniń biri qalada qalǵan Lázzat Sapaqova men Asqar Jumadildaevty taýyp alyp, suraqtyń astyna alǵan kórinedi. Aqyrynda, jańaǵy kelgen «kómekshiniń» túısigi bar adam bolsa kerek, «kókelerińe kóp tıise bermeseńdershi» dep, kete barypty. Jazǵy demalysqa shyǵyp, Almatydan aýylǵa ketip qalǵan biz úshin Lázzattyń «taıaq» jep, júreginiń qysylǵany aıtpasa da túsinikti bolar.

Belgili jas aqyn Erik Asqarov Jezqazǵan oblysynda saılaýǵa túsip, aýdandyq partııa komıteti tarapynan kedergilerge tap bolǵanyn ashyp salǵannan keıin, bizdiń partııaǵa qa­tysty taqyrybymyz «partııaǵa komsomol arqyly ótý mindetti me?» degen ataýmen gazetterdegi telearnanyń baǵ­darlamasyna jarııalanyp, habardyń ózi tikeleı efırden alynyp tastalypty. Biz bárimiz bir aýyzdan buǵan qarsy bolyp, atqarýshy dırektor bilem, R.Ju­mabaev degen kisiniń kabınetine shaqyrylyp, qyzý pikir alysýdan keıin baǵdarlamamyzben birjolata qoshtasyp shyqtyq. Biz úshin «Aqıqat» saıası klýby úlken ómir mek­tebi boldy. Onyń jumysyna belsene atsalysqandardyń barlyǵy áleýmettený tájirıbesin jınaqtap, qoǵamdyq-saıası ysylý jolynan ótti. Lebi jaqyndap kele jatqan táýelsizdikti ishki jan dú­nıelerimen, búkil bolmysymen sanaly túrde túı­siktenýge úırenip, ol úshin ter tógip, qyzmet etýge, ony qabyldaýǵa óz­derin  daıyndaǵandaı boldy. Biz Azat­tyqtyń aq tańyn asyǵa kúttik, onyń keshikpeı ata­tynyna kámil sendik.

Efırge shyqqan jylǵa jýyq ýaqytta 13 habar daıyndalyp, «Aqıqatqa» myń­nan astam hat kelipti. Olardyń kóp­­shiligi Jambyl, Shymkent, Semeı, Aqmola, Jezqazǵan, Qaraǵandy oblys­tarynan jáne 60-70 paıyzy aýyldyq jerlerden edi. Olardyń kóbin jas­tar, tek 13 paıyzyn qarııalar jazǵan kórinedi. Bul hat­ty qolmen jazyp, konvertpen poshta ar­qyly jiberetin kez bolǵanyn eskerer bolsaq, ony eleýge turarlyq oqıǵalar qataryna jatqyzýǵa bolady. Ol ýaqytta sózdiń qudireti men telekameraǵa ǵana senim artýshy edik. Onyń ústine bul baǵdarlamalarǵa kezinde tosqaýyl da az bolmaǵanyn sezemin. Alaıda partııa basshylyǵy endi burynǵysha ómir súrýge bolmaıtynyn eskere otyryp, keıbir «erkindikter men bostandyqtarǵa» jol berýge májbúr bolǵany da túsinikti.

N.Imanǵalıuly júrgizgen «Oı^­kók­par» baǵdarlamasynyń ózi osy «bos­tandyqtyń» bir kórinisi edi. Ol sóz saptaý, habardy kópshilik túsinetindeı etip uıymdastyrý, efırge qatysatyn adamdardy tańdaý sheberligimen, halyqtyń dástúrin tereń bilýimen erekshelendi. Jańasha kózqarasqa, úı­renshikti suraqtardan góri tosyn sa­ýaldarǵa búıregi únemi buryp turatyn dıalogtyń qas sheberi Nurtileý suraqty jaýap berýshi adamnyń kópten kútip otyrǵan máselesindeı etip júıeli túrde qoıa biletin edi. Aldymen jeńilinen bas­tap, sodan keıin aýyryna kóshetin. Kózildirik ústinen qyran sııaqty qa­raǵany aldyndaǵy adamdy rentgennen ótkizgen sııaqty, onyń ne oılap, ne qoıyp otyrǵandyǵyn bilip otyratyndaı áser qaldyratyn. Sondyqtan ol kez kelgen adammen erkin pikirlesip, ony ózine baýrap alyp, til tabysa ketetin. Osyndaı adamı jáne kásibı qasıetteriniń arqasynda Nurtileýdiń tek ózine ǵana tán jáne eshkimge uqsamaıtyn jýrnalıstik qoltańbasy men telejýrnalıstıka mektebi qa­lyptasty.

Ol óziniń alǵashqy avtorlyq baǵdar­lamasynda bolsyn, jas­tardyń «Aqıqat» saıası pikirtalas klýbyn uıymdastyrý men odan keıingi barlyq shyǵar­mashylyq jáne qoǵamdyq eńbeginde bolsyn, únemi kási­bı biliktilik pen joǵary jaýap­kershiliktiń ozyq úlgisin kórsete bildi. Osy jumys barysynda Nur­tileý ozyq oıly parasatty azamattar tárbıeleýge, qoǵamdyq oıdy qalyp­tastyrýǵa úlken úles qosty. «Aqıqat» klý­bynyń qu­rylýy Qazaq televızııasyna jańa pi­shin, túr engizip, habardyń mazmuny, taqyryby, ıdeıasy, tili men stıli ózgere bastady. Máselege ǵylymı turǵyda taldaý jasaý, jastardyń boıyna jańa pikirtalas mádenıeti men tájirıbesin sińirý baǵytyndaǵy alǵashqy dánder qunarly topy­raqqa túsip, jemisin bere bastady. Bul iske muryndyq bolyp, qyzyǵýshylyq tanytqandardyń biri hám biregeıi Nurtileý Iman­ǵalıuly bolatyn...

Áttegen-aı, ómir qamshynyń sabyndaı qysqa ma desem, ol tipten qas qaǵymdaı eken-aý... Eger Nurtileý orta­myzda bolsa, búgin biz aramyzda eki jas aıyrmashylyqqa qaramastan, bir aı jáne bir kúnde týǵandyqtan «túıdeı qurdastar retinde» bir-birimizdi qut­tyqtap qaljyńdasyp jatar ma edik...

Japsarbaı QÝANYShEV,

qoǵam qaıratkeri, saıasattanýshy