QAZAQSTAN BASTAMASYNA BELSENDI QOLDAÝ

Qytaı taraby jaqynda Joǵary mártebeli Prezıdent N.Nazarbaev­tyń jaryq kórgen “Alyp aýqymdy álem jáne ıadrolyq qaýipsizdik” maqalasyna úlken nazar aýdardy. Muqııat tanysyp shyqqannan soń meniń atalǵan maqalany barlyq álemdi ıadrolyq qaýipten qorǵaýdy damytý úshin onyń aıtarlyqtaı mańyzǵa ıe, salıqaly saıası qujat ekenine kózim jetti. Joǵary mártebeli Prezıdent N.Nazarbaev óziniń maqalasynda ıadrolyq energııany beıbit maqsatta paıdalaný men ıadrolyq qarýdy taratýdyń aldyn alýdaǵy negizgi máseleler jóninde birqatar basta­ma­lar kótergen, sondaı-aq osy maq­sattardy júzege asyrýda qazaq­stan­dyq taraptyń umtylysyn eg­jeı-tegjeıli tarqatqan jáne ıad­rolyq qarýsyz álem qurýdy únemi ustanatynyn atap kórsetken. Bul N.Nazarbaevtyń ózi men qazaqstan­dyq taraptyń ıadrolyq qarýsyz álem qurylysynyń ıdeıasyn jyl­jy­týdaǵy  baǵytty ózgertpeıtinin jáne ıadrolyq taratpaý qaǵıdat­ta­ryn qurmetteýdegi berik pozısııa­syn kezekti ret aıǵaqtap otyr. Biz, álemdik qoǵamdastyq bul qundy bastamalardy muqııat zerdelep, joǵary baǵalaıdy dep senemiz. Biz uzaq ýaqyttan beri Joǵary mártebeli N.Nazarbaev pen qazaq­standyq taraptyń qolǵa alǵan ıadro­lyq qarýsyzdaný jáne ıadro­lyq qarýdy taratpaýdyń halyq­ara­lyq úderisin jyljytý baǵytyn­da­ǵy kúsh-jigerine tántimiz. Qazaq­standyq tarap “Iаdrolyq synaq­tar­ǵa jan-jaqty tyıym salý týraly kelisimniń” erterek kúshine enýi úshin belsendi kúsh salyp keledi. 1991 jyly Prezıdent N.Nazarbaev Semeı polıgonyn jabý týraly Jar­lyqqa qol qoıdy. Qazaqstan­dyq tarap sondaı-aq ózge Ortalyq Azııa elderimen birlesip, 2009 jyldyń naýryzynda kúshine engen “Ortalyq Azııa – ıadrolyq qarýsyz aımaq kelisimin” usynyp, Ortalyq Azııa – ıadrolyq qarýsyz aımaqty qurýǵa belsendi bastamashy boldy. Bul atalǵan aımaqtaǵy qaýipsizdik pen beıbitshilikti damytýǵa, son­daı-aq ıadrolyq qarýdy taratpaý jáne jahandyq ıadrolyq qarýsyz­da­nýdy jyljytý úderisine qomaqty úles bolyp qosyldy. Budan basqa, qazaqstandyq tarap barlyq kezde ıadrolyq energııany beıbit maqsatta paıdalaný, ıadrolyq terrorızmmen kúres, ıadrolyq qaýipsizdikti nyǵaı­tý jáne basqa da kóptegen sala­larda mańyzdy ról atqaryp keledi. Iаdrolyq qarýsyz álem qurýdy sondaı-aq Qytaı da únemi ustanyp, bul úshin qoldan kelgenniń bárin isteýde. Qytaı árqashanda ıadrolyq qarýdy tolyq joıý men tyıym salý pozısııasyn ustanady. Iаdrosyz memleketter men aımaqtarǵa qa­tys­ty ıadrolyq qarýdy qoldanatyn­dyǵymen qorqytpaý, ózine naqty mindettemeler qabyldap, aldyn alý retinde ıadrolyq qarýdy eshqandaı jaǵdaıda da, qaı ýaqytta da paı­da­lanbaý ustanymyn ustaný kerek. Qytaı ıadrolyq qarýsyzdanýǵa qatysty BUU Bas Assambleıasynyń qabyldaǵan qararyn jáne ıadrolyq qarýlanýdy qysqartý baǵytyndaǵy halyqaralyq talpynystardy, so­nyń ishinde BUU   Bas Assam­bleıa­synyń 65-sessııasynda qazaqstan­dyq tarap usynǵan “Antııadrolyq synaqtardyń halyqaralyq kúni” bastamasyn belsendi qoldaıdy. Qytaı taraby jahandyq beıbit­shilik pen qaýipsizdikti tıimdi damy­týda jáne ıadrolyq energııany beı­bit maqsatta paıdalanýdaǵy ha­lyq­aralyq yntymaqtastyqty ny­ǵaı­týda, ıadrolyq taratpaý men ıadro­lyq qarýsyzdanýdyń halyqaralyq úderisterin birlese jyljytýda halyqaralyq qoǵamdastyqpen, sonyń ishinde qazaqstandyq tarappen birge júrýge daıyn. Chen GOPIN, QHR syrtqy ister mınıstriniń kómekshisi.