Osy bir jáıtti qaǵaz betine túsirmes buryn kóp oılandym. Eki oılylyq meni birazǵa deıin mazalap júrdi. Olaı bolatynynyń da óz sebebi bar. Shyndyqty aıtsań, ol kádimgi ashy bolyp shyǵady.
Bul ashylyqtyń dámin, shyny kerek, qasyńdaǵy tanys adamdaryń qatty sezinýi múmkin. Oqıǵanyń negizgi jelisi solarmen tikeleı baılanysty bolǵandyqtan, keıde taıaqtyń bir ushy solarǵa baryp tıedi-aý dep oılaısyń. Taǵy bir jaǵynan dosyń bolmasa da, tanysyń bolǵany úshin solardyń istegen qylyqtaryna qarap uıalasyń. Sonymen, qoǵamdaǵy osyndaı keleńsiz jáıtterdi jurtshylyqqa jyltyraǵannyń bári altyn emes qaǵıdaty retinde taǵy da bir ret eskerte keteıin degen maqsatpen, qolyma qalam aldym... 2010 jyldy batystyń kúntizbesi boıynsha qarsy alǵanymyzǵa kóp bola qoımaǵan ýaqyt edi. Jyl saıynǵy osyndaı kezde, jańa jyl óte salysymen bir dos qyzymnyń týǵan kúnin toılaý kádimgi dástúrge aınalǵan bolatyn. Onyń týǵan kúni qańtardyń 5-i. Mine, jyl saıynǵy osy dástúr qurbymnyń taǵy da dastarqan jaıýyna túrtki boldy. Endi qysqasha qurbym týraly aıta keteıin. Dospyz degenimizben, ekeýmiz qurdas emespiz. Ol menen tórt jas úlken, kezinde bir aýlada oınap, birge ósken bolatynbyz. Tanystyǵymyz sodan bastalǵan. Keıin, ol oqýǵa ketip, ony támamdaǵannan keıin Astanaǵa qaıtyp oralyp, óz kásibi boıynsha jumysqa ornalasty. Bizdiń úıimiz basqa jaqqa kóship, bir-birimizdi biraz ýaqyt joǵaltyp ta alǵan edik. Alaıda, kóp uzamaı HHI ǵasyrdaǵy jańa aqparattyq baılanys quraly – Internet arqyly bir-birimizdi qaıtadan taýyp alǵan bolatynbyz. Minekı, sol burynǵy dostyǵymyzdyń qaıta jalǵasqanyna úsh jyldyń júzi bolyp qaldy. Osy jerde aıta ketetin bir jáıt, qurbym názik jandy bolǵanyna qaramastan, áskerı oqýǵa túsken edi. Sodan búginde osy salada jumys atqarady, ıaǵnı ishki ister qyzmetkeri. Sóıtip, týǵan kúnniń daıyndyǵy bastaldy. Qaıda, qalaı ótkizemin degen suraqtyń da sheshimi tabyldy. Baǵasy onsha qymbat bolmasa da, aýany jaqsy bir dámhanada ótkizetin boldy. Dos-jaran, qurby-qurdas, qyzmettesteri degenderdiń bári bolmasa da kópshiligi týǵan kúnine shaqyryldy. Qatelespesem, bas-aıaǵy onshaqty adam. Týǵan kúnge shaqyrylǵandardyń bári tolyq keldi-aý degendi bildirgen bolar, týǵan kún ıesi dastarqanǵa jaqyndaý kerektigin ymdap bildirdi. Sóıtip, ústel basynda tanymaıtyn jastar bir-birimen tanysty, bilmeıtinder bilisti. Qarap otyrsam, dos degenniń kóbisi óziniń áriptesteri, qyzmettesteri eken. Eń jaqyn qurbysy– men, taǵy eki názik jandy áriptesinen basqasynyń bári er azamattar boldy. Osylaısha siz-biz degendeı tanys-bilistik, yrdý-dyrdý kúlki, “júrekjardy” quttyqtaýlar dastarqan basyn aınalyp shyqty. Jastardyń basqosýy degen qyzyq qoı. Dastarqanǵa jaıǵasyp, biraz ǵana ýaqyt ótkennen keıin ıreleńdep bıleýge asyǵady. Ústel basynda jalǵyz men qaldym. Sol kúni azdap mazasyzdanǵandyqtan bolar, ondaı kóńil kóterýge zaýqym soqpady. Qurbymnyń kóńilin aýlap, qazir sál ǵana otyramyn da, úıge qaıtamyn dep oılap otyrǵan bolatynmyn. Mýzyka birinen keıin biri qoıyla berdi. Bılegen jastardyń da óz ústelderine qaıtatyn túrleri joq. Býyn-býyndary qataıyńqyrap qalǵan, az qımyldasa entigip shyǵa keletin, jaı kúnderi sportpen múldem shuǵyldanbaıtyn keıbireýler jantaıyp ústeldi jaǵalata óz oryndaryna jaıǵasyp otyra bastady. Tap bir otyrǵan jurt óz áńgimelerin esh qınalmastan bastasyn degendeı, “Tansepoldy” óz bıligine alyp otyrǵan DJ atalyp ketken, mýzyka áýenderin aýystyratyn jas jigit te osy kezde yrbyń-jyrbyń etetin áýendi emes, qulaqqa jańaǵylardan áldeqaıda jaǵymdy, áýen jyldamdyǵy aqyryndaý bir mýzykany qoıdy. Yrǵaǵy báseńdeý áýen qoıylǵan sátte adamdar da bir-birimen qoltyqtasyp, vals bıleýge kiristi. Al ústel basynda otyrǵan jurttar bolsa, ózekterin órtep júrgen qyzý áńgimeniń basyn qyltıtýdyń amalyna kóshti. Osy sátte, baǵanadan beri terlep-tepship kelgen qurbymnyń eki qyzmetker áriptesi sharshaǵan bolý kerek, óz oryndaryna jaıǵasty. Dastarqan basyna qoıylǵan “júz gramdy” sylqıtty da yrjalań-yrjalań etken eki jigit bir-birin qushaqtap, kópten beri aıta almaı júrgen áńgimelerin ortaǵa saldy. Iship alǵan adam jetistirip ne aıtar deısiń dep basynda mán bere qoımap edim. Alaıda, aýyzdarynan shyqqan sózder shynymen de jaıbaraqat otyrǵan adamdy eleń ete túsirip jatsa, onda áńgimeniń negizgi ózegi seni tyńdaýshy retinde qyzyqtyrǵandyǵynyń belgisi. Sol dastarqanǵa qyzmettik kıimderimen kelmegendikten, olardyń áskerı shenderin bilmedim. Suraıyn dep edim, taǵy yńǵaısyzdandym. Endi álgi eki jas polısııa jigittiń áńgimesinen úzindi keltireıin: “Baýyrym, myna zaman ne bolyp ketti. Bizdiń qolymyzdan shynymen de eshnárse kelmeı me sonda. Myna aty bar da zaty joq, ústinde eshbir keremet deıtin sheni joq kıimdi kúnige segiz saǵat boıy súıreleýden sharshadym. Kúnige jumysta qurdaı jorǵalaısyń. Eshkim senimen sanaspaıdy. Osy qurǵyr shenimdi amaldap bir satyǵa joǵarylatsam armanym bolmas edi. Kezinde álgi kókemizdiń arqasynda osy jumysqa ilinip edik. Endi birdeńe qylyp “eńbekti aqtaýymyz” kerek qoı. Qazir sheniń bolmasa, qyzdar da qaramaıtyn boldy. О́mir ózi ne bolyp ketti? Meniń áskerı shenimniń joǵarylaýyna sen, baýyrym retinde, bir kómegińdi jasa. Keıin sáti túsip jatsa saǵan men kómekteseıin. Qalaı?” Ekinshisiniń ne dep jaýap qaıtaratynyn kúttim. Kóp uzamaı ekinshi jigit bir qarqyldap kúlip aldy da, bylaı dedi: “Iá, Mákejan! Kúnkóris shynymen de qıyndap ketti. Sıyrdyń basyna týǵan kún buzaýdyń da basyna keledi degendeı, men de sol joǵarylaýdyń qamyn oılap júrmin. Áskerı shendi satyp alýǵa bolsa, bolatyn shyǵar. Biraq oǵan da kók qaǵazyń tógilip turý kerek. Onyń bolmasa, qyzmettik órleý jolyn armandamaı-aq qoıǵan abzal. Aqshań bolmasa, onda shynaıy eńbekpen kózge túse bilý kerek. Bir-eki qylmystyń basyn ashyp, kinálilerdi óz qolyńyzben ustap berseńiz, shenińiz de órleıdi, jalaqyńyz da kóbeıe túser edi”, – dep jylmyń qaǵyp, bir kózin syǵyraıtty. “Qazirgi zamanda ne kóp, qylmysker kóp, dep jalǵady ol sózin. Bir-birin tonap jatqan alaıaqtar kóp. Biraq, zamanyna qaraı adamy demekshi, ol báleleriń de qýlasyp ketti qazir. Bir nárseni búldirse, zamanaýı tehnıkanyń kómegimen, tanys-bilistiń kómegimen zym-zııa joq bolyp ketedi. Izderin jasyryp úlgergen ondaılardy taýyp kór, káni. Máseleniń bári osynda jatyr emes pe! Baýyrym, búgingi zamanda bárin qoldan jasap júr. Qoldan jasalmaǵan eshnárse qalmady. Áýeli Qudaıdyń beretin balasyn da bótelkeden shyǵaryp jatyr. Oǵan qaraǵanda bizdiki sińbirip-túkire salatyn ońaı sharýa. Senimen bir nárseni keńeseıin dep edim. “T” atty aýyldyń jigitin sen biledi dep estidim. Sol sekildi jigitterdiń basyn qos ta, jınap bir spektakl uıymdastyr. Qalada ne kóp. Bala-shaǵasy joq, eshbir qorǵany joq kempir men shal kóp. Solardyń bireýin paıdalanaıyq ta men shenimdi kóterip alaıyn. Kánekı, sen meni jaqsylap tyńda. Eger osylaı istesek, saǵan da, maǵan da jaqsy. Jigitterdi jınap bir zeınetkerdiń úıine basyp kirip, sol úıdi tonańdar. Al sen maǵan qaı jerde, qashan, qalaı ekendigin aldyn ala eskertip qoı, jasyryn dabyl qaq. Al men bolsam, sol dabyldy qabyldaıyn da myna jaqtaǵy ózimniń polıseılerimmen ústerinen túsip, qolǵa alaıyn. Jeńil-jelpi urlyq-qarlyqpen ustalǵandardyń jarasy jeńil ǵoı. Keıin yńǵaıy kelip jatsa, bir amalyn taýyp bosata saldyramyz. Onyń ústine ol báleler túrmege otyryp etteri de úırenip qalǵan bolar”. “Baǵanadan beri men de osyny aıtar-aý dep ishimnen oılap edim. Qazirginiń bári osylaı isteıdi ǵoı. Biz túgili, ana sheni bar, taǵy da mansap pen ataqqa toımaı júrgen kókelerimiz de osylaı isteıtin kórinedi. Aı bálem, qolmen ustap, kózben kórmegennen keıin birdeńe dep aıtýdyń ózi qıyn. Sondyqtan zamanyń qalaı aýsa, bórkińdi solaı kı demeýshi me edi. Kóppen kórgen uly toıdy biz de solaı qarsy alaıyq. Eger siz isteımin deseńiz, jigitter daıyn. Barlyǵyn jasaýǵa bolady. Tek keıin umytyp, haıýandyq jasamasańyz bolǵany”, – dedi qabaǵyn kóterip. Ashy da bolsa shyndyqty aıtý kerek degen oımen qolyma qalam alǵan edim. Ári qaraıǵy áreketti árkim ózinshe saralaı jatar. Araı ÚIRENIShBEKQYZY.
