Aımaqtar • 10 Maýsym, 2021

Alma baǵyn baptaǵan, jemis-jıdek saqtaǵan

124 ret kórsetildi

Otandyq taýar óndirýshiler oljaly bolatyn kún de alys emes. Jalpy, aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy irgeli jobalardy qarjylandyrý jáne taǵy basqa da memlekettik qoldaý sharalaryna nazar aýdarylyp keledi. 

Azyq-túlik qaýipsizdigi kez kelgen memlekettiń kún tártibinen túspeıtin máselesi ekeni anyq. Sondyqtan, agroónerkásip keshenin damytý baǵytyndaǵy túrli baǵdarlamalardyń jospardaǵydaı oryndalýy óte mańyzdy. Olaı bolmaǵanda bar tabysymyzdy ımporttalǵan taýarǵa jumsap, bótenniń bótegesin toltyramyz.

Qazaqstanda «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» salalaryn damytýǵa erekshe kóńil bólinip keledi. Bul – kúndelikti qoldanatyn taýarlar men qyzmetter. Olardyń qatarynda toqyma ónimderi men jıhaz, azyq-túlik ónimderi óndirisi jáne basqa da taýar túrleri bar. Atalǵan baǵytty damytýdyń qajettiligi týraly Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Cyndarly qoǵamdyq dıalog – Qazaqstannyń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi» dep atalatyn halyqqa arnaǵan Joldaýynda atap ótken bolatyn.

«Qarapaıym zattar ekonomıkasyn» damytýdaǵy maqsat – halyqtyń qajettilikterin qanaǵattandyrý, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń ımportyn almastyrý úshin básekege qabiletti óndiris oryndaryn qurý jáne otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaý. Baǵdarlama aıasyndaǵy agroónerkásip keshenin damytý mehanızmderin odan ary iske asyrý úshin iri ınvestısııalyq jobalardy «Báıterek» ulttyq basqarýshy holdınginiń Agrarlyq nesıe korporasııasy qarjylandyryp keledi.

«Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasy aıasynda bıyl Almaty oblysynda alma baǵyn ósirý men jemis-kókónis ónimderin tońazytyp, qatyrý baǵytyndaǵy eki joba iske qosyldy.

Máselen, Almaty oblysy Eńbekshiqazaq aýdanyndaǵy  «Fresh Land» JShS-i  Agrarlyq nesıe korporasııasynan 1,3 mlrd teńge nesıe alyp, alma baǵyn gúldendirgen. Seriktestik dırektory Batyrjan Álibaev 2014 jyldan beri baý-baqsha egýmen aınalysady. Osyǵan deıin bul salada mol tájirıbe jınaǵan kásipker úlken jobany qolǵa alypty. Qazir 20 adamdy turaqty jumyspen qamtyp otyr. Alma aǵashtar ósip-jetilgende júz shaqty adamǵa jumys beretin bolady.

– 2020 jyly 46,8 gektar aýmaqqa Italııadan ákelingen alma aǵashynyń kóshetterin otyrǵyzdyq. Onyń ishinde Red Delıshes, Golden Delıshes, Gala, Fýdjı sııaqty alma suryptary bar. Joba jylyna 2,5 myń tonna daıyn ónim alýǵa eseptelgen. Bul alma aǵashtary tórt jyldan keıin ǵana tolyq kólemde ónim beredi. Jobany iske asyrý úshin Agrarlyq nesıe korporasııasynan 1,3 mlrd teńge nesıe aldym. «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasy arqyly alǵandyqtan nesıeniń jyldyq paıyzdyq mólsherlemesi 5% jáne eki jylǵa deıingi jeńildik kezeńi qarastyrylǵan. Bul qazirgi naryqta biz sııaqty kásipkerler úshin óte úlken jeńildik. Ekinshi deńgeıli bankter mundaı tómen paıyzben nesıe bermeıdi. Memleket osylaı qoldap otyrsa, barlyq sala jyldam damıdy degen oıdamyn, – deıdi Batyrjan Álibaev.

Alma baǵynda tamshylatyp sýarý ádisin qoldanady. Jabdyqtardy Izraılden ákelgen. Bul jańa júıe sýdy únemdeýge jáne tyńaıtqyshty tıimdi paıdalanýǵa arnalǵan kórinedi. Osyndaı tıimdi tehnologııany paıdalanyp, jobasyn jolǵa qoıǵan kásipker ónimin syrtyq naryqqa shyǵarýdy da josparlap qoıypty.

– Bıyl az da bolsa alǵashqy ónimdi alamyz. Kelesi jyly ónim sany arta túsedi, tórt jyldan keıin tolyqqandy ónim alamyz dep otyrmyz, ıaǵnı bir gektardan 50 tonnaǵa deıin alma alýymyz kerek. Biz ekken aǵash sorttary ónimdi mol beredi. Jobamyz eksportqa baǵyttalǵandyqtan bul almalar syrtqy naryqta úlken suranysqa ıe, – deıdi «Fresh Land» JShS dırektory.

Memlekettiń qoldaýyna ıe bolǵan sharýashylyqtyń biri – «FROSCO» JShS. Bul mekeme Agrarlyq nesıe korporasııasy arqyly 2,1 mlrd teńge nesıe alyp, kókónis pen jemis-jıdekterdi óńdep, keıin daıyn ónimdi tońazytyp, qatyratyn keshen salyp jatyr. Sharýashylyq basshysy Erik Musaǵulov mundaı keshen elimizde buryn-sońdy salynbaǵanyn aıtady.

Bul jobany 2018 jyly qolǵa aldyq. Bıyl barlyq qurylys-montajdaý jumystaryn aıaqtaımyz. Qazir keshenniń ishine jabdyqtardy ornatý jumystary júrgizilip jatyr. Bul jerde eń mańyzdysy tońazytqysh jabdyqtaryn ornatý, qazir sony ornatyp jatyrmyz. Ondaǵy temperatýra  -25 gradýs bolady jáne kókónis pen jıdekterdi qatyramyz. О́nimdiligi saǵatyna úsh tonnaǵa deıin jetedi, ıaǵnı bir aıda 800-1000 tonnaǵa deıin ónim óńdeı alamyz. Keshen tamyz aılarynda iske qosylady, dep josparlap otyrmyz, – deıdi Erik Musaǵulov.

Oǵan qosa bul keshende qatyrylǵan ónimdi saqtaý qoımasy jasaqtalady. Ol 400 tonnaǵa eseptelgen.  Fermerdiń ózi 200 gektarǵa kókónis pen jemis ekken. Ol jerden 4-4,5 myń tonna ónim jınalady dep boljap otyr. Onyń ishinde túrli-tústi qyryqqabat, brokkolı, baklajan, burysh jáne taǵy basqalary bar.  О́nimderdi osy keshende óńdep, keıin eksportqa shyǵarmaq. О́nimniń 80%-y eksportqa jiberiledi eken. Ásirese, ónim eksporty Reseı naryǵyna baǵyttalǵanyn aıtady. О́ıtkeni onda daıyn ónimge degen suranys joǵary kórinedi. Sonymen qatar, joba aıasynda jylyjaı salynyp, kóshetter egiledi. Kásiporyn aýyl sharashylyǵy tehnıkasy men qural-jabdyqtarda da Agrarlyq nesıe korporasııasy arqyly alǵan. Aldaǵy ýaqytta bul kásiporyn 200-ge jýyq adamdy jumyspen qamtymaq.

– О́nimdi óńdeý kesheninde 40-50 adamdy turaqty jumyspen qamtımyz. Al shıkizat bazasynda 60 adam bolady. Odan bólek, maýsymdyq baý-baqsha egý men baptaýǵa 100 adam aldyq, – deıdi ferma basshysy.  2019-2021 jyldar aralyǵynda korporasııa 1476 aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshige 71,4 mlrd teńge nesıe bergen. Agroónerkásip keshenin damytý baǵdarlamasy aıasynda irgeli ınvestısııalyq jobalardy qarjylandyrý kólemi de ulǵaıyp keledi.

– Osy aralyqta korporasııa alma baǵyn ósirý boıynsha barlyǵy 22 mlrd teńge kólemindegi 23 jobany qarjylandyrdy. Kókónis pen jemis-jıdekti saqtaý baǵytynda eki jylda 21 joba qarjylandyryldy, onyń jalpy somasy 8,9 mlrd teńgeni qurady, – deıdi Agrarlyq nesıe korporasııasynyń Marketıng jáne PR qyzmetiniń basshysy Rýslan Eskendir.

«Qarapaıym zattar ekonomıkasyn» damytý — bul ishki naryqty otandyq taýarlarmen molyqtyrý, ıaǵnı ımportty almastyrý basty ustanym. Budan bólek, óńdeý ónerkásibiniń básekege qabilettiligin arttyrý úshin memlekettik qoldaý sharalaryn kúsheıtý. Onyń ishinde tómen paıyzben jeńildetilgen nesıe berý, shyǵyndaryn sýbsıdııalaý, ónimderin eksportqa shyǵarýǵa kómektesý sııaqty qoldaýlar bar. О́zimizdiń kásipkerlerge barynsha qoldaý kórsetsek qana dúken sórelerin otandyq taýarlarmen toltyra alamyz. Importqa ıek artyp, ózge eldiń kásipkerleriniń qaltasyn qalyńdatqandy toqtatatyn ýaqyt jetti. Álemdegi alpaýyt memleketterdiń ózin eseńgiretken pandemııa sózden iske kóshý kerektigin ańǵartty. Elimizdiń agroónerkásip keshenin damytý isi júıeli túrde júzege asyrylyp jatqanyn baıqaımyz. Oǵan joǵaryda keltirgen eki mysal dálel bola alady.

Sońǵy jańalyqtar

Brent markaly munaı baǵasy ósti

Ekonomıka • Búgin, 09:19

Almatydaǵy alyp mýral

Aımaqtar • Búgin, 09:15

Seısenbige arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:09

Týrnırdiń shırek fınalyna shyqty

Tennıs • Búgin, 09:07

Fransııadan da jeńildi

Hokkeı • Búgin, 09:05

«Astana opera» – álem nazarynda

Teatr • Búgin, 09:00

Álkeıdi áli zertteý qajet

Aımaqtar • Búgin, 08:55

Ulttyq ulanda boldy

Qazaqstan • Búgin, 08:52

Kıprdan kelgen kúmis pen qola

Bilim • Búgin, 08:50

Ǵalymdar muǵalimderge keńes berdi

Ǵylym • Búgin, 08:48

Balalarǵa ekzoskelet áperedi

Medısına • Búgin, 08:43

El damýynyń bolashaǵyna arnaldy

Qazaqstan • Búgin, 08:36

Uqsas jańalyqtar