NURSULTAN NAZARBAEVTYŃ AQ NIETTI ARMANY — ÁLEMNEN IаDROLYQ TAJALDY ALASTAÝ

Medıa-forým delegattary Qazaqstan basshysynyń bastamalary men usynystaryna tolyq qoldaý bildirdi Alan KASAEV, Reseı, “Ja­ńalyqtar” aqparat agenttigi­niń TMD jáne Baltyq elderi bas dırek­sııa­synyń dırek­tory: – Buǵan deıingi barlyq fo­rým­darda bolǵam. Jalpy Reseı ta­rapynan da, bizdiń agenttik tara­pynan da bul jıynǵa degen qyzyǵýshylyq óte úlken. Eń aldy­­men, osy medıa-forýmdaǵy Nazarbaev myr­za­nyń sózin bóle-jara aıtar edim. Sizderdiń Pre­zı­dentterińiz úshin bıylǵy jyl shynynda da erekshe jyl. Sebebi, Qazaqstannyń EQYU-daǵy tór­a­ǵalyǵy bastaldy. Jaqynda ǵana Vashıngtonda ótken ıadrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıtte batyl bastamalarymen álemdik iltıpatqa ilindi. Sonymen birge Qazaqstan Prezıdenti bıyl óziniń 70 jyldyq mereıtoıyn atap ótpekshi. Osy atalǵandardyń bári mereılenetin jaılar. Al endi medıa-forým ádettegishe, qaı jaǵynan alǵanda da tamasha uıymdastyrylǵan. Nursultan Nazarbaev búgingi sózinde Qazaq­stan­nyń Eýropadaǵy jáne búkil álemdegi alatyn or­nyn dál aıqyndap berdi. EQYU sammıti bola­tyn­dyǵy jónindegi habardy jurttyń bári oń baǵalap, razy sezimmen qarsy aldy. Bul týraly parasatty oılaıtyn adamdar kópten beri aıtyp júrgen bolatyn. Búgingi medıa-forým talqylaýlarynan da kútetinimiz az emes. Pikirtalasqa salynǵan máse­le­ler de salmaqty. Iran taqyryby óte kókeıkesti. Máselen, meni Keden odaǵy qurylýyna baıla­nys­ty taqyryp óte-móte qyzyqtyrady. Bul jaıynda Qazaqstanda ártúrli pikirler bar ekendigin de bilemin. Keden odaǵynyń negizgi qaǵıdattary qalaı júzege asary, álbette, eshkimdi beıjaı qaldyr­maı­dy. Bálkim, osy forýmda aıtylatyn oılar bizge neǵurlym durys, baıyptyraq baǵytqa túsýge kó­mektesetin shyǵar. Kennet KRÝShEL, AQSh, “Media Assets Partners” kompa­nııa­synyń prezıdenti: – Bul forýmǵa 2006 jyldan beri qatysyp kelemin. Mundaı jıyndardy ótkizip turý álemniń ár tarabyndaǵy jýrnalıster úshin óte mańyzdy. Bul tájirıbe almasýdyń tamasha mektebi. Mun­da ózińdi tolǵandyrǵan suraqty batyl qoıyp, soǵan naqty jaýap alýǵa bolady. Qazaqstan álemdik ekonomıkada ózine laıyqty ornyn ala bilgen el. Sondyqtan, kórshilerine de yqpal ete alady. Qyrǵyzstandaǵy jaǵdaıdy saýyqtyrýǵa naqty septigin tıgizýge múmkindigi sol sebepten de mol. Barak Obamanyń shaqyrýymen Vashıngtonda ótken ıadrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıtke Nursultan Nazar­baevtyń tabysty qatysýy Qazaqstannyń bul má­selede álemdegi ortalyq tulǵalardyń biri ekendigin dúnıe júzine pash etip berdi. Osyǵan qaraǵanda Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyq tańdaýy sizdiń elge túsýi tegin emes. Bul tańdaýdyń ábden durys bolǵandyǵyn Qazaqstan Prezıdenti qazir álemdik qoǵamdastyq aldynda naqty qadamdarmen, syndarly ári sarab­dal saıasatpen dáleldeýde. Onyń Vashıngtonǵa je­misti sapary, ıadrolyq qarýsyzdanýǵa baılanysty búgingi aıtqan oı-tujyrymdary osyny kórsetedi. Adrıan MIRON, Rýmynııa­nyń Qazaqstan­daǵy elshiliginiń birinshi hatshysy: – Men medıa-forýmǵa osy­men ekinshi ret qatysyp otyr­myn. Menińshe, óte qyzǵylyqty jıyn. Osy zamandyq tolǵamdy má­seleler jóninde árqıly pikir­talastar bolyp jatyr. Bıylǵy jyldyń erekshe mándi másele­si­niń biri – Qazaqstannyń EQYU tóraǵalyǵyna saılanýy desek, bul mindetti sizderdiń elińiz baı­saldylyqpen ilkimdi atqarýda. Qazaqstan Prezı­dentiniń búgingi sózi keýdesi bıik eldiń atynan aıtylyp, óte asqaq estildi. Alǵa qoıylyp otyrǵan nysanaly maqsattardyń asa zor ekendigi baıqaldy. EQYU aıasynda Qazaqstannyń qatysýymen birqatar kúrdeli mindetterdiń óz sheshimin taba­tynyna degen senim zor. Mysaly, Aýǵan túıtkili kóp jyldardan beri álem jurtshylyǵynyń nazarynda. Al Qazaqstannyń osy Aýǵan máselesine degen kózqarasy óte jańashyl rýhpen sıpattalady. Aýǵanstanǵa qatysty eń alǵash ret áskerı kúsh kirgizý turǵysynda emes, kerisinshe, oǵan ınves­tısııa salý, gýmanıtarlyq kómek kórsetý máselesi kóterildi. Osynda aýǵandyqtar úshin kýrstar ashý jóninde sheshim qabyldaǵan Qazaqstannyń ıdeıasy da tamasha emes pe. Bul óte mańyzdy. Sebebi, jas­tar bilim alsa, qatelikterdi jibermeýge, óz ómir­lerin durys arnaǵa salýǵa úırenedi ǵoı. Esirtkige, lań­kestikke qarsy kúrestegi Qazaqstan tuǵyr­namasy qurmetke laıyq. Osy rette Prezıdent Nazarbaevtyń sózi men isi árqashan bir jerden shyǵady. EQYU aıasynda Sammıt ótkizý ıdeıasy da Eýropa qoǵamdastyǵynyń kóńilinen shyqty. Eýropanyń kóptegen elderi Qazaqstan bastamasyn qoldap otyrǵandyǵy belgili. Menińshe, osy rette Qazaqstan kóshbasshysynyń sińirgen eńbegi men róli orasan zor ǵoı dep oılaımyn. Meniń elim Rýmynııa qazaqstandyq bastamany basynan bastap qoldap, atqarylǵan isterdi oń baǵalap keledi. Ramız MEShEDIGASANLY, Túr­kııa, “Tıýrkel”, “Otan” gazet­te­riniń jáne eýrazııalyq “Altyn kópir” jýrnalynyń bas redaktory: – Eýrazııalyq medıa-forýmda ǵana emes, biz Nazarbaev myr­za­nyń sóılegen sózderine ár ýa­qyt­ta zor mán berip, qadaǵalap otyramyz. Mysaly, ótken jyly Ázirbaıjandaǵy Nahıchevan qalasynda túrki tildes elder basshylarynyń sammıti boldy. Sondaǵy sózin de zor yqylaspen tyń­daǵanbyz. Onyń EQYU tóraǵalyǵyna kiri­ser­degi úndeýin Astanada estigen bolatynmyn. Biz Nur­sultan aǵany túrki áleminde únemi ózimizdiń kósh bastaýshymyz dep esepteımiz. Ol bizdiń bári­mizge, túrki tildes halyqtarǵa árqa­shan óte paı­daly, uzaq merzimdi aqyl-keńes berip, úlgili nası­hat aıtady. О́ıtkeni, túrki tildes el­derdiń birigýi, saıyp kelgende, Nazarbaevtyń ıdeıa­sy bolyp tabylady. Ol tipti Nahıchevan qalasynda sóılegen sózinde shyn mánisinde birigýimiz kerek­tigin, bir jeńnen qol, bir jaǵadan bas shyǵarýymyz kerek­ti­gin ádemi aıtty. Qalaı birigýdiń jolyn da kór­se­tip, túrki tildes elderdiń akademııasyn qurýdy usyndy. Mamyr aıynda bolatyn Túrkııa Pre­zıdenti Abdýlla Gúldiń Qazaqstanǵa sapary al­dynda bul bizdi óte-móte qýanyshqa bóleıdi. Osy kezde Astanada túrki tildes halyqtar akademııasy ashyl­maqshy. Mine, osynaý uly oqıǵanyń basta­ma­shysy Nursultan Nazarbaev bolyp otyr­ǵan­dyǵyn sizdermen birge biz de maqtanysh etemiz. Mysaly, medıa-forýmǵa men ózim orynbasarym Ha­kıma hanymmen birge jyl saıyn qatysyp júrmin. Burynǵyǵa qaraǵanda sapalyq turǵydaǵy ózgeristeri óte kóp, mazmuny baıı túsken. Munyń ózin biz Qazaqstan árqashan dostyqqa, óńirdegi tatýlyq pen kelisimge umtylady dep baǵalaımyz. Tek qana óńirdegi tatýlyq emes, qazir Qazaqstan EQYU tóraǵasy retinde búkil Ortalyq Azııa aımaǵynda tynyshtyq bolýyn qalaıdy jáne osy oraıdaǵy is-áreketter men úderisterdi úılestirip rettestiredi. Minekı, Nursultan Ábishulynyń búgingi sózine zer salsaq, ol Qyrǵyzstandaǵy jaǵdaıǵa qandaı ádil baǵa berdi. Memleket basshysynyń qashanda halyqpen birge ómir súrý kerektigin, halyqtan ajyramaýy qajettigin aıtty. Áleýmettik jarylystar bolmaý úshin eldegi baqýattylyqty eskerip otyrý kerek. Olaı bolsa, ol kisiniń búgingi sózi eldegi tynyshtyqty saqtap, turaqtylyqty qalpyna keltirý jóninde qyrǵyz halqyna tastaǵan úndeý sııaqty bolyp kórindi maǵan. Alda 70 jasqa tolǵaly otyrǵan asa qadirmendi Nursultan Ábishulyna zor densaýlyq, Qazaqstannyń gúldene berýin tileımin. Hakıma HALILOVA, Túrkııa, “Tıýrkel”, “Otan” gazetteri jáne eýrazııalyq “Altyn kópir” jýrnaly bas redaktorynyń orynbasary: – Halyqaralyq jýrnalıst retinde biz Ortalyq Azııa óńirinde jıi bolyp turamyz. Osy kezde bizdi Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń alysty bol­jaıtyn, kóregen saıasaty tańdandyrmaı qoı­maıdy. Munda álemde eshqandaı balamasy joq Qa­zaqstan halqy Assambleıasy qurylǵan. Munyń ózi basqa memleketterge úlgi-ónege bolyp, olardy tó­zimdilikke, tolerantty­lyqqa, parasattylyqqa, etnos­aralyq dostyq pen kelisimge úıretýi tıis. Osy­nyń arqasynda ejelgi qazaq jerinde beıbit­shilik pen tynyshtyq, bereke men birlik uıa salǵan. Adamdar bir-birine árdaıym qurmetpen qaraıdy, bir-biriniń ádet-ǵuryp, salt-dástúrlerin syılaıdy. Bizge Qazaqstanda 130-dan astam ártúrli ulttar ókil­deri turatyndyǵy belgili. Olardy Nursultan Nazarbaevtyń ultaralyq saıasaty, parasatty mem­lekettik saıasaty dostastyryp, baýyrlastyryp, birik­tirip otyr. Basqa elderde de osyndaı jaǵdaı bolsa eken deımin. Árıne, túrki álemine kiretin Qyr­ǵyzstanda osy kúnderde keleńsiz jaǵdaı­lar­dyń oryn alýy ókinishti. Osynaý qıyn kúnderde Nursultan Nazarbaevtyń óz halqynyń, óz eliniń ǵana emes, týysqan qyrǵyz eliniń bolashaǵyna da alańdaýy, olarǵa kómek qolyn sozýy súısindiredi. Demek, ol kisiniń túrki áleminiń kósh bastaýshysy atanýy tegin bolmasa kerek. Aelıta JUMAEVA, Reseı, “arba.ru” ınternet-basy­lymynyń bas redaktory: – Men Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń sózin zor yqylaspen tyńdadym. Ol ádettegisinshe halyqty tolǵandyryp otyrǵan óte ózekti ári kókeıkesti máselelerdi qozǵady. Men, álbette, mundaı sarabdal Prezıdentti maqtan tutýǵa haqylymyn. О́ıtkeni, ózim qazir Reseı azamatshasy bolsam da, Almatyda týyp ósken qazaq qyzymyn. Árbir joly osy medıa-forým kelgende, Elbasy­nyń sózin tyńdaýǵa qushtar sezimmen asyǵa­ty­nymdy baıqaımyn. Reseıde turǵanymnan meniń qazaq qanym, qazaqy rýhym ózgermeıdi. Syrt pishinim de sol qalpynda qalady. Al Qazaqstan Prezıdentiniń sózderi men úshin árqashan aqyldy, ári tartymdy bolyp shyǵady. Onyń álemdegi ár jaǵdaıǵa baıypty baǵa beretin sózderi maǵan unaıdy. Búgin ol Qyrǵyzstanǵa baılanysty jaqsy oı-tolǵamdar aıtty. Onda bolǵan jaǵdaılar búkil Ortalyq Azııa úshin sabaq bolýy tıis sııaqty. Ondaı jaǵdaıdy boldyrmas úshin Nursultan Nazarbaev óte durys jón-joba siltedi. Výgar MUSTAFAEV, Ázir­baıjan, “ARA” aqparattyq agenttiginiń redaktory: – Forýmdy, óziniń aýqym-sı­patyn, aldyna qoıǵan maqsatyn eskere kelgende, tek oń turǵydan ǵana baǵalaımyn. Ol ár eldiń, Azııa men Eýropanyń jýrnalıs­te­rin jaqyndastyrady, dos­tas­tyrady, biriktiredi. 37 eldiń BAQ ókilderiniń jyl saıyn basyn qosyp otyrý ońaı sharýa emes. Munda jańa baılanystar ornatyp, tájirıbe almasamyz. Bálkim, birlesken jańa jobalardyń negizin salamyz. Al endi Nursultan Nazarbaevtyń osynda sóılegen sózine keletin bol­saq, ásirese qarýsyzdanýǵa, álemniń ıadrolyq áleýe­tin báseńdetip azaıtýǵa baılanysty tustary óte nazar aýdararlyq boldy. Memleket basshysy atap kórsetkendeı, Qazaqstan óziniń Semeıdegi ıadrolyq polıgonyn óz erkimen japqan birinshi el bolǵandyǵy da biz úshin ǵanıbet. Bul óte mańyzdy, álemniń basqa elderi úshin oı salatyn, úlgi kórsetetin qadam. Árqashan beıbitshilikti qalaıtyn meniń elim Ázirbaıjan da mundaı oń nıetti basynan bastap qoldap kele jatqandyǵyna óz ba­sym qýanamyn. Keleshekte Nursultan Nazarbaev­tyń aq nıetti arman-maqsaty oryndalyp, álem ıadrolyq tajaldy júgendep, alastaýǵa qol jetkizedi dep úmittenemin. Biraq osy baǵyttaǵy is-áreketter birjaqty bolmaı, bul bastamany, ıaǵnı Nursultan Nazarbaevtyń bastamasyn álemniń barlyq ıadrolyq derjavalary qoldaýy kerek dep bilemin. Bul arada Irannyń ıadrolyq saıasaty men antıırandyq saıasattyń da arajigin ajyratyp alý kerek sııaqty. Valerıı RÝZIN, Reseı, Eýrazııalyq televızııa jáne radıo akademııasynyń vıse-prezıdenti, akademık: – Eýrazııalyq medıa-forýmǵa men osymen toǵyzynshy ret qatysyp otyrmyn. Búkil álemmen birge Qazaqstan da bastan keship otyrǵan kúrdeli ári qıyn jaǵdaılarǵa qaramastan, jıyn bıyl da sátimen ótip jatyr. Ár kezdegideı, uıymdastyrý deńgeıi joǵary, mazmuny baı. Bul Qazaqstan memleketiniń qadir-qasıetin, úlken áleýetin, sarabdal saıasatyn kórsetedi. Men Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń osy basqosýdaǵy sózin tyńdap otyryp zor áserge bólendim. Onyń strategııalyq turǵydan alysty boljap kóre bilýi, aqyn sózimen aıtqanda, ýaqyt shańy kómip tastaǵan, ýaqyt jaýyp tastaǵan nárseni kórýi qaıran qaldyrady. Shyn máninde de, ol halyqaralyq deńgeıde kóterip otyrǵan ıadrolyq qarýsyzdaný problemasy ǵalamat almaǵaıypta búkil álemdi qaýip-qater tyǵyryǵyna tireıtin problema bolyp tabylady. Ol qaýipti jaǵdaı árbir qazaqstandyqtyń ómirine áser etip, zardap shektirýi múmkin. Solaı bolǵandyqtan da, osy problemalar­dy Prezıdent Nazarbaevtyń kóre bilip, maq­satkerlikpen sheshýge umtylýy onyń saıası kóre­gendigin, alystan boljamdaıtyn oılaý júıesindegi keń paıymdylyǵyn aıǵaqtaıdy. Prezıdenttiń óz sózinde basqa baǵyttar boıynsha bergen baǵalary da nazar aýdararlyq. Qazaqstannyń ishki saıasaty­na, onyń damýyna, daǵdarysqa qarsy baǵdarlamaǵa qatysty oı-paıymdary da asa qundy bolyp kó­rindi. Osy turǵydan kelgende Qazaqstan halqyna, onyń kóshbasshysyna qarjy daǵ­darysynyń qalǵan qıyndyqtaryn sátimen eńserip, damýdyń dańǵyl jolymen alǵa basa berýine shyn júrekten tilek­testigimdi bildiremin. Al medıa-forýmnyń jyldaǵy sııaqty, bıyl da álemdik saıasattyń kókeıkesti máselelerin talqylap, paıdaly oı qorytaryna kúmánim joq. Álemniń jetekshi jýrnalısteri Almatyǵa naq sol úshin jınaldy emes pe. О́zderine osyndaı múmkindik týǵyzǵany úshin Prezıdent Nursultan Nazarbaevqa olar da árkez myń san alǵysyn aıtyp otyrady dep oılaımyn. Oleg KISELEV, Sankt-Peterbýrg, Reseı Medısına akademııasynyń akademıgi: – Búgingi forýmda úreı indeti, ıaǵnı qus, shoshqa tumaýy degen atpen belgili problemalar talqylanýda. Men kópten beri Qazaqstan men Reseıde birdeı osy máselemen aınalysyp kelemin. Eldiń mazasyn alatyn, ábigerge túsirip, tynyshtyǵyn ketiretin osynaý jaǵdaıdyń, onyń álemdik buqaralyq aqparatta kórsetilý jaıy forýmda talqylanýy ábden durys. Al endi forýmnyń ózine keletin bolsaq, onda búgingi eń úlken áser qaldyrǵan oqıǵa Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń sóz sóıleýi boldy. Men úshin osy oraıdaǵy bir jaǵymdy nárse sol, Prezıdent jáne onyń komandasy, halyqtyń ál-aýqatyn kóterýdiń barlyq baǵyttaryndaǵy tizgindi bekem ustap keledi. Osynda kelgen saıyn men bul jaǵdaıdy óz kózimmen kórýdemin. Qazaq­stanǵa jylyna 2-3 retten kelgende, eldegi eko­nomıkalyq qarqyndy ilgerileýdi árbir joly baıqamaı tura almaımyn. Is júzindegi ınvestısııa­lardy, naqtyly ınnovasııalyq damý jobalaryn kórgende solardan Prezıdenttiń jumys qoltań­basyn, eldi basqarý mánerin sezingendeı bolamyn. Men shuǵyldanatyn vaksınalar, preparattar da qaýipsizdikti qamtamasyz etýdiń bir salasy bolyp tabylady. Qazaqstannyń EQYU tóraǵasy retindegi atqaryp otyrǵan jumysyna kóńil tolatyndaı. Biz osy óńirde búkilálemdik densaýlyq saqtaý jaıyn kóterý oraıynda da Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń qoldaýyna, zor qamqorlyǵy men kómegine arqa súıeıtindigimizdi razylyqpen málimdeımin. Men Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy jaǵdaıynda Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń Eýrazııalyq departamenti ashylady dep senemin. Bul Qazaqstan men Reseıdiń bizdiń elder adamdarynyń densaýlyǵyn qorǵaýdaǵy kúsh-jigerin odan ári biriktirýge septeseri anyq. Al bul máseledegi Qazaqstan Prezıdentiniń tuǵyrnamasy jáne aıqyn. Oǵan adamdardyń densaýlyǵy, baqyty men tynyshtyǵy qymbat ekenin álem jurtshylyǵy moıyndap otyr. Vılfrıd ShTAIN, Germanııa-Qazaqstan qoǵamynyń tóraǵasy: – Tamasha sharalardyń biri. Meniń kóterilgen taqyryptarǵa da, forýmnyń uıymdastyrylýy­na da ábden kóńilim tolady. Men Nursultan Nazarbaevtyń Germa­nııa­daǵy túrli kezdesýlerde pikir­le­rin tyńdaǵanmyn. Osy arada shyn júregimmen, kezekti ret Qa­zaqstan Prezıdentiniń durys saıasat júrgizip otyr­ǵanyna áserlendim. Meniń jeke kózqarasym boı­ynsha, Qazaqstan halqy dál osyndaı kóshbasshyny tańdaýymen da kóp jaǵdaıda utyp otyr. Germa­nııa­da da Nursultan Nazarbaev kez kelgen máselede ózi­niń ashyq kózqarasyn bildirip, barlyq taqy­ryptar boıynsha tamasha ustanymy bar ekendigin dáleldegenine tánti bolǵanym bar. Sizderdiń Pre­zı­dentterińiz basqarylatyn demokratııanyń jaq­taý­shysy. Meniń de osy formanyń durystyǵyna kózim jetip keledi. Menińshe, demokratııanyń ózi de barlyq kezde jaqsylyqqa bastaı bermeıdi. Ger­manııada sosıaldyq demokratııa. Ol da barlyq kez­de ıgilik ákelip jatqan joq. Máselen, basqary­la­tyn demokratııany otbasymen salystyrýǵa bo­lady. Onda belgili ıerarhııa bar, ıaǵnı, bir adam otbasynda daralanyp turady da, otbasynda durys tártipti, qarym-qatynasty ornatady. Eger ot­ba­synda árkim oıyna kelgenin isteı beretin bolsa, ne bolmaq? Sondyqtan da sizderde kópshilik Pre­zı­denttiń saıasatymen kelisedi, durystyǵyn moıyndaıdy. Meniń mundaı pikir aıtýǵa qaqym bar dep oılaımyn. О́ıtkeni, Qazaqstanmen on jyldan beri áriptestik qarym-qatynas jasap kelemin ári eldegi atqarylyp jatqan tirlikterdiń bárinen habardarmyn. Bizdiń qoǵam Qazaqstanǵa túrli baǵytta gýmanıtarlyq kómek kórsetedi. Jasalynyp jatqan jumystar týraly naqty nátıjeli mysaldardy kóptep keltirýge bolady. Forýmda Nazarbaev ıadrolyq qarýsyz álemdi qurý týraly oıyn kezekti ret qozǵady. Bul fo­rým­nyń – ózegi. О́ıtkeni, nıeti qaralar ońaılyqpen qarýdan bas tarta salady dep oılamaımyn. Qarý­syz­dandyrý máselesimen álemniń kúresip kele jat­qanyna kóp boldy. Saıasattaǵy soǵysqumarlarmen adamzat áli de alysa beretin bolady. Zulymdyqty jalǵyz jeńe almaıtynymyzǵa kózimiz jetti. Osy turǵydan alǵanda Nazarbaev barlyq saıası tulǵalarmen tepe-teńdikti, túsinistikti saqtaı otyryp, mámilege kele alatyn myqty saıasatker. Ortalyq Azııa túrli saıası oqıǵalardy bastan keship kele jatqanda, Qazaqstan Prezıdenti osy daý-damaıdy retteýge umtylyp otyr. Búginge tańdaǵy Qazaqstannyń basty jetistigi – munda terrorızmge oryn joq. Bul sizder talqy­laı­tyn taqyryp emes, Qazaqstanǵa tán emes jaǵdaı. Darren MERFI, Ulybrıtanııa Premer-mınıstri keńsesiniń saıası kommýnıkasııalar jó­nin­degi burynǵy arnaýly ke­ńesshisi: – Nursultan Nazarbaevtyń búgin forýmda kótergen másele­leri­men tolyǵymen kelisý kerek. Qa­zaqstan búginde Ortalyq Azııa­daǵy turaqtylyq pen yntymaq­ty­lyqtyń belgisindeı ǵana el emes, onyń negizin de qalap otyr. Qazaqstan álemdik kóshbasshylardyń qataryna enip keledi. О́ıtkeni, qazirgi tańda kóptegen elderdiń prezıdentteri Nazarbaevtyń pikirimen sanasady, qulaq qoıyp tyńdaıdy. Bul – fakt! Jáne Eýrazııa medıa-fo­rýmyna óte kóp elderdiń ókilderi kelip otyr. Qa­zirgi tańda bul eldi qurmetteıtin saıası qaırat­ker­ler, tulǵaly jýrnalıster kóp. Bul da Qazaq­stan­nyń bedeliniń ótimdi ekendigin baıqatady. Iаǵnı, táýelsiz eldiń respektabeldiligi artyp keledi degen sóz. Búgingi forýmda Iran máselesi jan-jaqty talqylandy. Bul máseleni ońtaıly sheshý úshin osyndaı únqatysý kerek ekendigi taǵy da kórindi. Forýmǵa suńǵyla saıasatkerler, álemdegi bedeldi BAQ ókilderi jınaldy. Forýmnyń salmaǵy bar. Al Islandııadaǵy janartaýdyń atqylaýyna baılanysty kele almaı qalǵandar ókinishte bolyp, forýmynyń jaı-japsarynan habardar bolyp otyrǵanyn bilesizder. Hýshan ÁMIRAHMADI, Amerıkan-Iran Keńesiniń prezıdenti, saıasattanýshy (Iran): – Maǵan forýmnyń betalysy unady. Prezıdent Nursultan Nazarbaev eldiń ekonomıkasyn, saıasatyn álemniń ahýalymen óre otyryp, tamasha tarqata otyryp, bastap berdi. Ásirese Prezıdent­tiń memleketterdiń bir-birimen qarym-qatynastary týraly paıymdary óte oıǵa qonady. Nazarbaevtyń aqyn Abaıdyń sózin mysalǵa keltirip, kedeı adamdar bir-birine jaqsylyq tileı me? Kedeılik kóp bolsa, eńbegi soǵurlym arzan bolmaq. Olardyń bir-birine degen kórinbeıtin óshpendiligi birtindep ashyq, ymyrasyz jaýlyqqa aparady. Olar óshigedi, sottasady, partııalarǵa bólinedi, qarsylasynan basym túsý úshin yqpaldy jaqtastaryn satyp alady, shen-shekpenge talasady. Buǵan birdeńe alyp-qosý qıyn degenimen daýsyz kelisesiń. Men Prezıdenttiń osylaı deı kele Qyrǵyzstandy aıtqanda tańqaldym jáne mundaı kesek paıymdy tipti kútken joq bolatynmyn. Nazarbaevtyń qazir álemde oryn alyp jatqan oqıǵalarǵa qatysty kózqarastarynyń biri de saıası syrǵyma sóz emes. Naqty ister atqaryp otyrǵan saıasatker jalǵyz Qyrǵyzstan ǵana emes, elderdi qanǵa boıap ketip jatqan túrli tóńkerister týraly oılanyp, oǵan saıası baǵa berip qoımaı, sabaq alýdyń kezi kelgenin aıtyp ótti. Máselen, AQSh pen Iran arasyndaǵy qaqtyǵys osy eki eldiń ǵana mysaly ma? Mundaı oqıǵalar basqa memleketter arasynan da oryn alýda. Álemdi tynyshtyq áldıleý úshin aldymen osydan arylý kerektigin Qazaqstan Prezıdenti aıtyp qana qoımaı, onyń tamasha mysalyn tanytyp otyrǵanyn dúnıe júzi jýyrda ǵana Vashıngton sammıtinde kórdi. Eger osy pikirdi basqa elderdiń kóshbasshylary aıtsa, salmaǵy mundaı bolyp shyqpas edi. Monıta RADJPAL, SNN telearnasynyń jańalyqtar júrgizýshisi: – Eýrazııa medıa-forýmy sııaqty basqosýdy dál qazirgi tańda ózge elderde, tipti Eýropa memleketterinde de ótkizý kúrdeli. Ony dál osyndaı bıik deńgeıde ótkizý qanshalyqty qıyn bolsa, kózqarastary múlde qarama-qaıshy taraptardy bir jerge toǵystyryp, únin álemdik aqparat keńistigine taratý asa kúrdeli sharýanyń biri bolyp tur. Delegattar ashyq únqatysý arqyly kózqarastaryn, ustanymdary men usynystaryn qorǵap otyr. Mundaı forýmǵa qatysý maǵan kásibı turǵydan ǵana paıdaly emes, óz elimniń azamaty retinde de, jalpy mazasyz álemde ómir súrip jatqan adam retinde de mańyzdy. Elder men elder, adamdar men adamdar bas qosyp otyr. О́te kóp elderdiń ókilderi jınaldy, syrtynan ǵana biletin saıasatkerlermen tikeleı júzdesýdiń sáti túsýde. Devıd MERKEL, AQSh Memlekettik hatshysynyń Eýropa jáne Eýrazııa elderi boıynsha kómekshisiniń burynǵy orynbasary: – Eýrazııa medıa-forýmy arqyly Qazaqstan óziniń kóshbasshylyq ustanymyn da moıyndatyp otyrǵanyn ańǵarý qıyn emes. Bul el óz ishindegi turaqtylyq pen qaýipsizdikti qamtamasyz etip qoımaı, Ortalyq Azııadaǵy ahýaldy da retteýge áleýeti de bedeli de jetedi. Álemdegi túrli qıynshylyqtarǵa qaramastan, Qazaqstanda talaı jaqsy tirlikter ońtaıly iske asyp otyr. Al óz basym Qyrǵyzstandaǵy oqıǵaǵa óte qınalamyn. Muny Prezıdent Nazarbaev ta tekke qozǵap otyrǵan joq. Sol sııaqty Iran máselesin retteý úshin osyndaı ashyq únqatysý óte kerek. Iran máselesi adamzat úshin óte kókeıkesti. Bul ústirt talqylanatyn taqyryp emes, biz osy otyrystardaǵy oılar men pikirlerge qulaq qoısaq, qanǵa bókken oqıǵalardyń jaýabyn tapqan bolar edik. Dál osyndaı Batys pen Shyǵysty yntymaqqa shaqyrǵan asa iri medıa-forýmnyń Qazaqstanda ótip jatqany da kezdeısoqtyq emes. Saber AZAM, BUU-nyń Orta­lyq Azııadaǵy Bosqyn­dar isteri jónindegi Joǵarǵy ko­mıssarynyń aımaqtyq ókili: – Men Qazaqstan Prezı­denti­niń baıandamasymen sózsiz kelisemin. Nazarbaevtyń baıan­da­ma­syn forým delegattary dem­de­rin ishine alyp, uıyp, basta­ryn shulǵyp tyńdaǵandaryna kýá boldym. Búginde jahandyq BAQ-tyń nazary Ortalyq Azııaǵa aýyp turǵanda, óz eliniń jarqyn mysalyn Prezıdent maqtanyshpen, naqty ekonomıkalyq, saıası jetis­tiktermen tuzdyqtap baıandasa, álemniń tórt buryshynan oryn alyp jatqan tabıǵı apattardy, saıası qantógisterdi qınala otyryp baıandaǵanyna kýá boldym. Jáne osynyń bárin Nazarbaev jú­reginen shyǵaryp jetkizgenin kórdik. Kóregen saıa­satker kórshi Qyrǵyzstanda bolyp jatqan oqı­ǵalardy jany aýyryp atady. Jáne onyń naqty saldaryna naǵyz aqıqat dıagnozyn da qoıyp berdi. Eger Qazaqstan Prezıdentiniń búgingi sózderine qulaq salyp, osy aýyzbirshilikke shaqyrǵan izine ózgeler ilesse esh el utylmas edi. Buǵan Qazaqstan ıadrolyq qarýdan sanaly túrde bas tarta otyryp, adasqan adamzattyń jolyn yntymaqtastyqtyń arnasyna salyp berýge umtylyp jatqan joq pa?! Men osydan basqa myna mazasyz álemde ońdy, kókeıge qonatyn sheshim kórip turǵan joqpyn. Eýrazııa medıa-forýmy Qazaqstanda ótip jatqan qatardaǵy basqosý emes. Bul jerde kóterilgen kókeıkesti máselelerdiń barlyǵy aınalamyzda bolyp jatqan ómirdiń aınasy. Biz únqatysýlarǵa, aıtystarǵa, daýǵa da bara otyryp, ortaq bir ymyraǵa kelýge tıistimiz. Qazaqstan bul máselede az is tyndyryp otyrǵan joq. Lýız VOLLER, Chili Group, redaktordyń oryn­basary (Danııa): – Batys pen Shyǵysty toǵys­tyryp, talaı kókeıkesti oılardyń alańyna aınalǵan Almatydaǵy dástúrli medıa-forým kótergen jáne kóteretin taqyryptar tolassyz. Sonyń biri forýmnyń tústen keıingi taqyrybyna aınalǵan “Úreı indeti” otyrysy. BAQ ókilderi arzan aqparat izdemeı, oqıǵa­lardy oqyrmandardyń úreıin týdyratyn dúrmekke aınaldyrmaı, baıypty da dálme-dál habar taratýy – az mańyzǵa ıe bolyp otyrǵan joq. Astarynda kommersııalyq múdde álde saıası sasyq pıǵyl jatqany belgisiz, túrli juqpaly indetterdi jazýda jýrnalısterdiń abaı bolǵany abzal ekendigi kópten aıtylyp júr. Biraq, nátıje bar ma? Adamdar ómiriniń berekesin alyp bitken, daqpyrtqa, qorqynyshqa toly aqparattardan ary­latyn kez keldi. Onyń tetikterin retteıtin osyn­daı medıa-forýmdar. Kóterilgen taqyrypqa qa­tys­ty sheteldik áriptesterimniń kóptegen pikirlerin tyńdadym. Shyndyǵynda da bul máselede oılasatyn dúnıe kóp. Ortaq bir joldy tańdap, jasandy fobııalardan qutylatyn kez jetti. Sýretterdi túsirgen Bersinbek SÁRSENOV.