Baspasóz qyzmeti bergen málimet boıynsha partııalyq alańda Nur Otan-nyń óńirlik ekologııalyq keńesteri usynǵan 200 túıindi máseleniń tizimi qaraldy. Olardy júıeli túrde sheshý úshin otyrys qorytyndysy boıynsha Ulttyq jáne óńirlik deńgeıdegi ekologııalyq problemalardyń tizilimi bekitildi.
Keńes múshesi, Májilis depýtaty Dúısenbaı Turǵanovtyń aıtýynsha, búginde Atyraý oblysyndaǵy jaǵdaı kúrdeli. О́ńir negizinen Jaıyq jáne Oıyl, Saǵyz ben Jem ózenderinen sý alady.
«Osy ózenderdegi sý kóleminiń azaıýy jer asty kózderiniń sarqylýyna, eldi mekenderdi sýmen jabdyqtaýdyń nasharlaýyna, shabyndyqtar men jaıylymdardyń shóleıttenýine alyp keledi. Iаǵnı halyq sany 2 mıllıon adamnan asatyn batys óńirdiń ekologııasy men aýyl sharýashylyǵy óndirisine aıtarlyqtaı teris áser etedi», dedi ol.
Sý tapshylyǵy men qurǵaqshylyq saldarynan mal jaıatyn jáne shóp shabatyn jerler nasharlap, mal shyǵynyna ákeldi. Máselen, Mańǵystaý oblysynda 2020 jyly mal óliminiń 4883 jaǵdaıy tirkelse, bıylǵy birinshi toqsanda 1332 bas mal shetinegen. Osyndaı jaǵdaı Atyraý oblysyna da qaýip tónidirip tur.
«Jem-shóp pen sýarý kózderiniń jetispeýshiliginen aýyl turǵyndary qazirdiń ózinde ustap otyrǵan maldarynan qutylýǵa májbúr. Jaıyq ózeniniń jaıy úlken alańdaýshylyq týǵyzady. Onyń basseıninde kólemi 10 mln. tekshe metrden astam 12 iri sý qoımasy jáne kúrdeli qurylystary bar 80-ge jýyq sý toraby salyndy. Basseınniń barlyq shaǵyn ózenderinde 3100-ge jýyq jer bógeti júıesiz turǵyzylyp, Jaıyq sýynyń deńgeıine orny tolmas zııan keltirdi», dep dabyl qaqty Dúısenbaı Turǵanov.
Sonymen qatar basseın boıyndaǵy ónerkásiptik kásiporyndar sýdy munaı ónimderimen, aýyr metall qosyndylarymen jáne hlororganıkalyq pestısıdtermen, al adamdar qoqys pen qaldyqtarmen lastap keledi. Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń aqparaty boıynsha, Jaıyq ózeniniń aǵysyn zerttegen kezde onyń jyldan-jylǵa kemip bara jatqany anyqtalǵan.
Ekologııalyq keńes ókilderi sý aǵyndaryn qorǵaý máselesinde salalyq vedomstvolar sylbyrlyq tanytty dep sanaıdy. Oǵan bútin bir aımaq úshin tirshilik náriniń negizgi kózi bolyp otyrǵan Jaıyq ózeniniń erekshe memlekettik mańyzy bar sý nysandarynyń tizimine enbeı qalýy dálel.
Sondaı-aq Jem, Oıyl jáne Saǵyz sııaqty ózenderde de aǵynnyń óte azdyǵy baıqalady. Onyń basty sebepterdiń biri – Aqtóbe oblysynyń aýmaǵynda óz betinshe salynǵan bógender men bógetter. Dúısenbaı Turǵanovtyń aıtýynsha, Aqtóbe oblysynyń Muǵaljar, Qobda, Temir jáne Oıyl aýdandarynyń aýmaǵyn sholyp shyqqan kezde Oıyl ózeniniń joǵarǵy aǵysy men basseınderinde ártúrli nysandaǵy 57 gıdrotehnıkalyq qurylys anyqtaldy. Olardyń 8-i – respýblıkalyq menshikte, 3-ýi – kommýnaldyq menshikte, 34-i – ıesiz bógetter.
Osyǵan baılanysty Aqtóbe oblysynyń ákimdigine sý kózderin tazalaý jáne barlyq zańsyz gıdrotehnıkalyq qurylysty buzý usynyldy.
Aqtóbe oblysy ákiminiń orynbasary Jaqsyǵalı Imanqulov búginde atalǵan jumystar bastalyp, óńirde ekologııalyq jaǵdaıǵa egjeı-tegjeıli taldaý júrgizilip jatqanyn aıtty. Onyń ishinde, Elek ózenin hromnan tazartý basy ashyq másele kúıinde qalyp otyr.
Jıyn barysynda Keńes tóraǵasy, Májilis depýtaty Eldos Abaqanov salada kadrlardyń jetispeıtindigine nazar aýdaryp, kóbinese úsh oblysta bir-aq ınspektor jumys isteıtinin alǵa tartty.
Otyrys qorytyndysy boıynsha birqatar usynys aıtyldy. Endi atalǵan máselelerge oraı tıisti sharalar qabyldanýy kerek.
