Ǵumyryn ǵylym jolyna arnaǵan uly ǵalym

О́mirden toqyǵany mol, te­reń bilim men parasat ıesi, kemel oıly tulǵa bolǵan Edil Erǵoja­uly óziniń aqkóńil, baısaldy da, baıypty ádemi minezimen, kópshil­digimen bir kórgen adamdy baýrap alatyn edi. Osy boıyndaǵy bar asyl qasıetterdi ata-anasynyń tárbıesimen, úlgi-ónegesimen qa­tar týǵan jer, ósken ólkeden sý­syndap, boıyna sińire bilgen jan. Edil aǵa tabıǵaty janǵa jaı­ly, jeri qunarly, taýly da, sýly, qońyr jeli kóńilińdi ár­qa­shan sergitip, ádemilikke, kór­kemdikke, shyǵarmashylyqqa, jańa­shyldyqqa shaqyryp tura­tyn jer jannaty Jetisý óńirinde týyp ósti.

Edil Erǵojauly stýdenttik shaqtan ǵylymı izdenisterge ımen­beı aralasyp, ómiriniń maq­saty úlken ǵylymda ekendigin tú­sindi. Ǵylymmen aınalysý – úl­ken shydamdylyqty, qajyr-qaı­ratty, úzdiksiz izdenýdi qajet etedi. Onsyz eshkim beles túgili, qa­rapaıym tabaldyryqtan attaı al­maıdy. О́ıtkeni ǵylym­nyń nátıjesi, óndiriske enýi az ýaqyt­tyń enshisinde emes. О́te kóp ýaqyt­ty, birneshe jyldardy ta­lap ete­di. Ol temirdeı berik tózimmen tal­maı izdendi, qıyndyqtan esh qo­ryqpaı, ózin ózi aıamaı tyńnan jol tabý onyń ómir jolyndaǵy adastyrmas Temirqazyǵyna aınaldy. Zertteý jumysynda júıelilikti jany súıetin, asyǵys oı qorytýdy, lepirme bos sóz-dilikti unatpaıtyn kirpııaz ǵalym prınsıpshildiginen eshqashan aýytqyǵan emes. Qıynshylyq­ty aınalyp ótip, urandatyp oıqastaý onyń tabıǵatyna jat edi. Osyndaı qasıetterge ıe bo­lý úshin tulǵanyń tegi, bilimi, eń­bek etip júrgen ortasy úlken mańyz atqarady. Osylarmen qa­tar, ǵylymda, ómirde óz ornyn ta­ba bilýge durys baǵyt-baǵdar nusqap otyratyn janashyr us­taz-jetekshiniń orny orasan zor. Edil aǵanyń ǵylymda sara jol salyp, ózin de ózgeni de jetildire biletin kemel oıly tulǵaǵa aınalýyna ustazdary B.A.Birimja­nov pen S.R.Rafıkovtyń erekshe yqpaly boldy. Uly ustazdary jaıly, olardyń eńbekteri, ja­sa­ǵan jaqsylyqtary týraly ol erek­she tebirenispen aıtýshy edi. Kóp oqıtyn, tereńnen qo­para qazatyn izdenimpaz Edil Er­ǵo­ja­uly osyndaı rýhanı baı jan­dardan úlgi-ónege alyp, ula­ǵatty ustazdary siltegen joldy meńgere otyryp, ǵylym shyńyn baǵyndyrdy. Osyndaı, aýqymdy da tereń maǵynaly ǵylymı-teorııalyq zertteý jumystary Edil Erǵojaulyn búkil álemge tanytty. Osy baǵyttaǵy ǵylymı maqalalary, álemniń túkpir-túkpirine taralatyn merzimdi basylymdarda jaryq kórdi.

Joǵarymolekýlalyq qosy­lys­tar, membrana tehnologııa­sy jáne ıonalmasý hımııasy sa­la­syndaǵy zertteýlerdi jalǵas­tyryp kele jatqan shákirtteri osy saladaǵy Edil Erǵojauly Erǵojınniń búkil dúnıejúzine belgili qazaqstandyq ǵylymı mektebiniń qalyptasqanynyń dá­leli. Ol kóptegen daryndy hı­­mık-ǵalymdar tobyn tárbıe­lep ósirdi. Qazaqstannyń túpkir-túp­kirinde Edil aǵanyń shákirtteri osy baǵytta eńbek etýde, bul onyń hımııa salasy boıynsha Qazaq­stan ǵylymynyń ósip-órkendeýi men damýyna qosqan orasan zor úlesiniń aıǵaǵy.

Edil Erǵojauly oı-órisi keń, ǵylymnyń kóptegen salasy­nan ensıklopedııalyq bilimi bar, jan-jaqty ǵalym. Ol sondaı-aq ádebıetti, tarıhty, ulttyq má­denıetti, salt-dástúrdi jaqsy bi­letin, ónerdiń san salasyna oı jiberip, jaqsy pikirler aıtyp oty­ratyn. Onyń ádemi qońyr daýyspen aıtqan ánderi de erekshe áser qaldyryp, tyńdaýshysyn baýrap alatyn.

Edil Erǵojaulynyń memleket jáne qoǵam qaıratkeri retindegi ǵylym men joǵary bilim salasyna sińirgen eńbegin, ǵalymdyǵy men sheber uıymdastyrýshylyq qabiletin halqy da, memleket basshylyǵy da joǵary baǵalap, Úkimet tarapynan san ret marapattaldy.

Qazaqtyń mańdaıyna bitken qaıtalanbas tulǵalardyń bire­geıi, birtýar dara tulǵa, el ıgi­ligi úshin bilimin sarp etken iri daryn ıesi Edil Erǵojauly bi­lim­diligimen, ǵalymdyǵymen, jan-jaq­tylyǵymen, erekshe eńbek­súıgishtigimen halyqtyń súıgen uly boldy. Ol ómiriniń aqyrǵy kúnderine deıin ǵylymdaǵy ilgeri oıdyń, barsha jańalyqtardyń bastaýshysy jáne qoldaýshysy boldy. Edil aǵanyń adamdyq, azamattyq bıik tulǵasy zamandas­tarynyń, áriptesteriniń, shákirt­teriniń, urpaqtarynyń kóńili­nen esh ýaqytta ketpek emes, el úshin istep ketken asqaraly isi, urpa­ǵy­na mıras etip qaldyrǵan ǵylym qazy­nasy halyq esinde, tarıhta máń­gi qalmaq. Qadirli de, qasterli esimi Qazaqstan halqynyń esinde máńgi saqtalmaq.

О́mirzaq Júsipbekov,

UǴA korrespondent-múshesi, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor

Gúlzıpa Nurǵalıeva,

hımııa ǵylymdarynyń doktory, professor