Foto: ashyq derekkóz
2025 jyly eldegi jalpy nekelesý koeffısıenti Táýelsizdik tarıhyndaǵy eń tómengi deńgeı – 5,62-ge deıin túsip, bir jyl ishinde 0,51 tarmaqqa azaıǵan. Bul týraly DATA HUB saraptamalyq arnasy habarlady. Sarapshylar Ulttyq statıstıka bıýrosynyń saıtynda jarııalanǵan ótken jylǵa qatysty aldyn ala derekterdi negizge alǵan. Aıtýlarynsha, mundaı kórsetkishter ádette keıin naqtylanǵan málimetterden aıtarlyqtaı erekshelene bermeıdi.
Sonymen sarapshylardyń taldaýyna súıensek, 1991 jyldan beri nekelesý koeffısıenti úsh negizgi kezeńdi bastan ótkergen. Aldymen tómendeý, keıin ósý, sońynan qaıta quldyraý baıqalǵan. Árbir quldyraý aldynda kórsetkish sharyqtaý shegine jetip otyrǵan. Alǵashqy sharyqtaý 1991 jyly – 10,1 bolsa, ekinshisi 2013 jyly – 9,89 deńgeıinde tirkelgen. Keıingi 12 jylǵa sozylǵan teris dınamıka barysynda koeffısıent, jalpy alǵanda, 4,27 tarmaqqa azaıyp, búginde 1999 jylǵy eń tómengi kórsetkish – 5,8 deńgeıine jaqyndady.
«Jalpy nekelesý koeffısıenti belgili bir kezeńde tirkelgen nekeler sanynyń halyqtyń ortasha jyldyq sanyna qatynasyn kórsetedi. Sondyqtan onyń ózgerýi eki faktorǵa da táýeldi. Máselen, 2014 jyldan beri nekeler sany azaıý úrdisin kórsetse, halyq sany kerisinshe turaqty ósip keledi. 2025 jyly elde 114,5 myń neke tirkelgen. Bul aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 7% tómen. Nátıjesinde kórsetkish keıingi 22 jyldaǵy eń tómen deńgeıge tústi», deıdi sarapshylar.
Alaıda sarapshylar nekelesý koeffısıentiniń tómendeýi azamattardyń otbasy qurýǵa yqylasy azaıdy degendi bildirmeıtinin aıtady. О́ıtkeni bul kórsetkish nekege jaramdy jastaǵy halyq sanynyń ózgerisin tolyq esepke almaıdy. Iаǵnı, nekeler sanynyń azaıýy kóbine dál osy jas sanatyndaǵy azamattar úlesiniń qysqarýyna baılanysty bolýy múmkin.
Toqaev: Neke ınstıtýtyn er men áıeldiń erikti odaǵy retinde zańnamalyq turǵydan bekitý qajet
Statıstıkaǵa qaraǵanda, nekelerdiń 85%-dan astamy 18-39 jas aralyǵynda tirkeledi. Osy jas sanatyndaǵy adamdar sanynyń azaıýy nekelesý koeffısıentiniń tómendeýimen qatar júrgen. Degenmen bul úrdis barlyq kezeńde birkelki emes. 2023, 2024 jyldary áleýetti qalyńdyqtar men kúıeý jigitter sany qaıta óskeni baıqalǵan (2025 jylǵa qatysty naqty derek ázirge jarııalanbaǵan).
Soǵan qaramastan, bul ósim neke qarqynyn jaqsartýǵa jetkiliksiz boldy. DATA HUB sarapshylary muny otandastarymyzdyń nekege keshirek turý úrdisimen baılanystyrady.
«2014-2024 jyldary alǵash ret nekege turǵandardyń ortasha jasy 27,1-den 27,9 jasqa deıin artqan. Budan bólek, resmı statıstıkaǵa áser etýi múmkin taǵy bir faktor – tirkelmegen azamattyq pen dinı nekelerdiń kóbeıýi», deıdi olar.
