Tarıh • 12 Shilde, 2021

Muqanovtyń jazý mashınkasy

800 ret

kórsetildi

2 mın

oqý úshin

Almatydaǵy S.Muqanov mýzeı-úıiniń memorıaldyq bóliminde, jazýshynyń jumys kabınetinde, kelýshilerdiń nazaryn aýdaratyn erekshe eksponat jazýshynyń Continental Cosmos atty jazý mashınkasy tur.

Egemen Qazaqstan

1960 jyly satyp alynǵan. Materıaly: metall. Jasalý tehnıkasy: zaýyttyq. Kólemi: uzyndyǵy – 27 sm., eni – 28 sm., bıiktigi – 9 sm. Qazaqsha, oryssha qariptermen jabdyqtalǵan. Bul mashınkamen jazýshynyń eńbekterin jeke hatshysy Maıra Jansaeva basqan. 1979 jyly jazý mashınkasyn mýzeıge M.Jansaevanyń jubaıy S.Jansaev tabystaǵan. Jansaeva Maıra Dinmuhametqyzy 1909 jyly Qyzyljar qalasynda dúnıege kelgen. Aqyn, aýdarmashy, S.Muqanovtyń mashınıstkasy bolǵan. 1915 jyldan 1918 jylǵa deıin moldadan oqyp hat tanyp, Petropavl qalasyndaǵy qazaq mektebin 1942 jyly bitirip shyqty. 1934 jyldan Qazaq memlekettik kórkem ádebıet baspasynda redaktor bolyp isteı júrip, col kezde jazǵan óleńderi oblystyq, respýblıkalyq gazet-jýrnaldarda, ujymdyq jınaqtarda jarııalanǵan. Alǵashqy jyr toptamasy 1949 jyly «Jastar daýysy» atty respýblıkalyq jas aqyndardyń jınaǵynda jarııalanǵan. 1951 jyly «Ana júreginen» atty jeke óleńder jınaǵy jaryq kórgen. M.Jansaeva tatar jazýshysy G.Bashırovtyń «Namys» romanyn (1952), t.b. tatar jazýshylarynyń shyǵarmalaryn qazaq tiline aýdaryp, «Tatar áńgimeleri» (1954) degen atpen jeke kitap bolyp basylǵan. 1948 jyldan bastap jazýshy, akademık S.Muqanovtyń jeke mashınıstkasy bolyp, 25 jyl jumys atqarǵan. S.Muqanov, negizinen, tóte jazýmen jazǵan, jazý mashınkasyn ózi paıdalana bilmegen. M.Jansaevaǵa eskertýlerdi qolymen jazyp qaldyryp otyrǵan. 1948 jyldan beri M.Jansaevanyń qolynan S.Muqanovtyń «Saıahattar», «Syrdarııa» (1948), «Týǵan jerdiń tyńynda» (1955), «Tyńda tunǵan baılyq» (1957), «Qashqar qyzy» (1958), «Alyptyń adymdary» (1959), «О́sý joldarymyz» (1960), «Zamandas týraly ańyz» (1961), «Jarqyn juldyzdar» (1964), «Sáken Seıfýllın» (1964), «О́mir mektebi» avtobıografııalyq trılogııasy (1949–1964), «Halyq murasy» (1974) qazaqtyń uly aǵartýshy-ǵalymy Sh. Ýálıhanovtyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna arnalǵan «Aqqan juldyz» romany (1967–1970, aıaqtalmaǵan) osy jazý mashınkasynda basylǵan. Maıra Jansaevanyń jazýshyǵa jazǵan jeti haty «Muqanovtyń hathanasy – Pısmoteka Mýkanova» hattar jınaǵynda (2018, Qurastyrǵan, jaýapty redaktory Á.Qaıyrbekov) jaryq kórdi. Mýzeı qorynda Maıranyń birneshe fotosýreti saqtalǵan.

Anar KО́ShERBAEVA,

S.Muqanov pen Ǵ.Músirepovtiń ádebı-memorıaldyq mýzeı kesheniniń kishi ǵylymı qyzmetkeri