Qandasymyzdyń Qazaqstanda jeke kórmesin ótkizbegenine 10 jyldan artyq ýaqyt ótipti. Ilgeride bul sýretshiniń birqatar týyndylary ózine tánti etkeni esimizde. Sýretshiniń qazirgi jumystaryna qarap otyryp, belgili bir sheńber ishindegi bulqynysty baıqaýǵa bolady.
Gúlnur da Ortalyq Azııaǵa tán dástúrli materıaldarmen jumys isteıdi. Onyń foto jáne beınejobalarynda kıiz ben barshyn kúrdeli ınstallıasııa, ıakı rekvızıtke aınalady.
Máselen, Muqajanova shyǵarmashylyǵynda materıaldyń ózine emes, onyń performatıv aspektine basa nazar aýdarylatynyn aıta ketý kerek, ıaǵnı kıiz ázirleý prosesi nátıjeden kem túspeıtin mańyzǵa ıe. Sýretshi jyraqta júrse de týǵan jeri jahandaný jáne saıası biregeılik turǵysynan avtordyń jıi zertteý taqyrybyna aınalǵanyn ańǵarý qıyn emes.
Sonymen Aspan Gallery ashqan «Tynyshtyq keńistigi» kórmesinde Gúlnur sýret pen beınebaıan túrindegi 14 shyǵarmasyn el nazaryna usynyp otyr. Onyń ishinde «Postnomad shyndyǵy» atty 2016 jyly bastalǵan, kıizden jasalǵan serııa da bar. Bul serııada sýretshi jún men jibekten ázirlengen, qanyq tústermen boıalǵan kıizdiń ıkemdiligimen ózindik óner týyndylaryn quraǵan.
«Postnomad shyndyǵynyń» paıda bolýyna qazaqtyń ulttyq kilemi men kestesi – tuskıiz sebepshi bolypty. Tórtburyshty P poshymdy tuskıiz áldebir esik ne portaldy eske salady, olar bizdiń sana úshin ádette tars jabyq. Alaıda túsimizde sol basqa álemge, ózge keńistikke ótip, aralaı alamyz. Muqajanova jumystaryndaǵy portaldyń sheti, shegi naqty belgilenbegen, tórtburysh shekarasy aıqyn emes, akvarel boıaýyndaı jaıylyp sala beredi. Bul bir tútin ne eles áserin syılaıdy. Shynaıy álem kóz aldymyzda buzylyp jatqandaı kórinedi, biraq mundaı kóriniske kináli boıaý qasıeti nemese atmosfera qubylystary ma, álde ózimiz durys baıqaı almaı qaldyq pa – muny naqty bilmeımiz. Sýretter alań kóńil men áldebir turaqsyzdyqty tamasha jetkizedi.
Kórermenniń sezimimen tikeleı baılanysý arqyly «Post-Nomad shyndyǵynda» Gúlnur Muqajanova sýrettiń ony qarap turǵan adamnyń kózi arqyly qabyldap, uǵynýyna mán bergen Djekson Pollok, Mark Rotko, Vıllem de Kýnıng sekildi abstraktili ekspressıonısterdiń dástúrin jalǵastyrady. Jyly kıiz materıaldy qoldaný arqyly Gúlnur onyń týyndysyn qolmen ustap kórgendeı áser syılaıdy: sýretti tamashalaý kezinde biz kıizdiń qandaı ekenin eriksiz elestetemiz. Osylaısha onyń abstraktili jumystary adamı, tán deńgeıindegi qasıetterge ıe bolady.
Kórmeniń basty shyǵarmasy – sýretshiniń Kárim Oels fon Lobental esimdi nemis rejısserimen birlesip túsirgen «Jahandyq qaýymdastyq» degen qysqametrajdy synaq fılmi. Munda bir kezderi Muqajanova fılmimen attas fotoserııasynda kórsetken máńgúrttik jáne ulttyq biregeıliktiń joǵalýy sóz bolady. Qazaq qalamgeri Ábish Kekilbaev pen qyrǵyz jazýshysy Shyńǵys Aıtmatov engizgen «máńgúrt» termıni sanaly nemese beısanaly túrde ulttyq tamyrdan ajyraýdy, dástúrli negizden taıqyp, tilge deıin mádenıetti joǵaltýdy, onyń ornyn basqa mádenıettiń basýyn bildiredi. Berlınde, avtordyń jańa mekeninde túsirilgen beınebaıandar turatyn adamdardyń betperdeni kıip-sheshkenin kórsetedi. Betperdeni sheship, kııý úderisi otarlaý qarama-qaıshylyǵyn bildiredi, ıaǵnı sıýjet óz betinshe sheberdi izdep tabady. Bul jerde áńgime jahandaný jaıly bolyp tur – adam tamyryn izdeýden, tabýdan qalyp, ózgege tán qundylyqtardy qabyldaıtyny meńzeledi.
Kórmeniń «Tynyshtyq keńistigi» ataýyna ıe bolýyn Muqajanovanyń túrli tásilmen ázirlengen shyǵarmalaryna ortaq tynyshtyq taqyrybymen baılanystyrsaq bolady. Tynyshtyq, úndemeý mádenıeti, júıeniń, basqa jandardyń ózgeshe pikirdegilerdiń daýsyn basýǵa tyrysýy tereń áleýmettik máseleler týyndatady. Alaıda tynyshtyq estetıkasy óner men fılosofııada rýhanılyqtyń qaınar kózimen, tirshiliktiń az da bolsa sezimtal, sál de bolsa tolysqan túrimen baılanysty. Bizdi qorshaǵan tynyshtyq jaqsy da, jaman da bolýy múmkin...
«Sýretterimniń salynýyna kóshpendilerdiń kilemi shabyt syılaıdy. Alaıda baǵzy zamanda olar ashyq tústi, órnekti jáne mán-maǵynaǵa toly bolsa, qazir men mundaı kilemderdi monohromdy reńkte kóremin, osylaısha bizdiń ýaqyttyń «qýys ekenin», onyń bardan aıyrylǵanymyzdy bildiretinin jetkizýge tyrysamyn. Bul «qýys» sizderge qazirgi qundylyqtardy qaıta qarastyrý jaıly oı tastaıdy dep úmittenemin. Dál osy sebepti maǵan bul jumystardy birinshi kezekte Qazaqstanda kórsetý mańyzdy bolyp otyr», deıdi sýretshi.
Almaty
