Qoǵam • 25 Shilde, 2021

«Sheti joq» Almaty: Ońtústik astanada jol «jyry» taýsyla ma?

59 ret kórsetildi

Aýmaǵy ulǵaıyp, úzdiksiz jóndelip, jyl saıyn jańalanyp jatatyn megapolıste jol máselesi bolǵan jáne bola bermek. Basqasyn aıtpaǵanda, bıyl Almatyda 100 shaqyrymnan asa jańa jol salý josparlanǵan edi. Is júzinde bul qalaı júzege asyp jatyr? Onyń ústine kóktemde jumysyna saldyrsalaq qaraıtyn merdigerlerdiń kesirinen Almatynyń ortasyndaǵy keıbir kósheler opyrylyp túsip, qala abyroıyna nuqsan keltirdi.

Joldardyń 80 paıyzy qanaǵattanarlyq

Sonymen bizge belgilisi, jyldar boıy ınjenerlik jáne áleýmettik ınfraqurylymsyz qalǵan Almaty oblysy eldi mekenderiniń qalaǵa qosylýyna baılanysty qala aýmaǵy birneshe ese ulǵaıdy. Joldar, sýmen jabdyqtaý jáne sý burý jelileri, balabaqshalar, mektepter men emhanalar salýǵa óte kóp kúsh pen qarajat jumsalǵany belgili.

Bıyl Alataý, Túrksib jáne Naýryzbaı aýdandaryndaǵy segiz shaǵyn aýdanda, ıaǵnı О́jet, Shańyraq-5, Samǵaý, Nurshashqan, Quramys, Álmerek, Qaırat, Alǵabastaǵy 415 kóshede uzyndyǵy 108 shaqyrym jańa joldar salynýy tıis. Qazir Dýman shaǵyn aýdanyndaǵy uzyndyǵy 30,5 shaqyrym bolatyn 53 kóshe jóndelip jatsa, 11 kóshe retke keldi. Qazirdiń ózinde qaladaǵy joldardyń jalpy uzyndyǵy – 3 097 shaqyrym. Almaty joldarynyń úlesi respýblıkanyń barlyq qala ishindegi joldarynyń besten bir bóligin (17,3%) quraıdy.

Kún saıyn qalada 700 myńnan asa kólik júrse, 1 mln-nan asa adam syrttan qatynaıdy. Magıstraldy kóshelerdiń uzyndyǵy 531 shaqyrym nemese 17%, aýdandyq mańyzy bar kósheler – 594 shaqyrym nemese 19%, jergilikti kósheler 1 972 shaqyrym nemese 64%-dy quraıdy.

Búginde jergilikti mańyzdaǵy 298,5 shaqyrym kóshe bar. Negizinen bul kósheler qalaǵa qosylǵan shaǵyn aýdandarda ári olarǵa asfaltbeton tóselmegen. Jaqsy jáne qanaǵattanarlyq jaǵdaıdaǵy joldardyń úlesi 80%-dan asady.

Bıyl Medeý aýdanynda da uzyndyǵy 58,5 shaqyrym bolatyn 50 kóshe jolyn jóndeý josparlanǵan. Nátıjesinde, Dýman shaǵyn aýdanyndaǵy uzyndyǵy 27,4 shaqyrym bolatyn 53 kóshede joldardy kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilip jatyr.

Jetisý aýdanynda joldardy ortasha jóndeý uzyndyǵy 22,4 shaqyrym bolatyn 23 kóshede júrgizilse, Soltústik aınalym – «Adem» SÚ, Soltústik aınalym – Qarasý shaǵyn aýdany, Soltústik aınalym – Shosseınaıa kóshesi qıylystaryna 3 jerústi ótpeli joldar salyndy.

Áýezov aýdanynda uzyndyǵy 28,1 shaqyrym bolatyn 61 kóshede, Almaly aýdanynda uzyndyǵy 14,7 shaqyrym bolatyn 19 kóshedegi joldarǵa ortasha jóndeý júrgizildi, 8 baǵdarsham salyndy.

Almatyda ilespe kólik ınfraqurylymyna qatysty 17 shaqyrym aryq pen 83 shaqyrym trotýar jóndeldi. Budan ózge 2021 jyldyń 6 aıynda 38,3 shaqyrym trotýar men 11,4 shaqyrym aryq jelisi jóndeldi.

Úsh jolaıryqtyń qurylysy jalǵasyp jatyr

Buqtyrma kóshesi – Qulja trakti boıyndaǵy jolaıryǵynyń qurylysy irgeles ornalasqan shaǵyn aýdandar men 300 myńǵa jýyq turǵyny bar Almaty oblysynyń qala mańyndaǵy eldi mekenderin qalanyń ortalyq bóligine jáne Almaty halyqaralyq áýejaıyna jalǵaýǵa baǵyttalǵan. Osy jolaıryq qurylysy Qulja traktisiniń kólik ótkizý qabiletin táýligine 77 myń kólikke deıin arttyrady, al Buqtyrma kóshesindegi kólik qozǵalysy táýligine 60 myńǵa deıin ulǵaıady. Joba boıynsha Buqtyrma kóshesi boıyna (570 m) týnneldi bóligi bar úsh deńgeıli jolaıryq, Qulja traktisi boıyna (783 m) estakadasy bar úsh jolaqty jáne olardyń qıylysynda aınalmaly qozǵalysty qamtamasyz etetin kireberisterdi salý qarastyrylǵan.

Seıfýllın dańǵyly – Jansúgirov kóshesiniń qıylysynda týnnel túrindegi jolaıryq salynyp jatyr. Jansúgirov kóshesi boıynda jáne kireberistegi kólik qozǵalysy jer deńgeıinde ótedi. Sondaı-aq 4 jerústi jaıaý júrginshi ótkeliniń, trotýarlardyń qurylysy, aýmaqty abattandyrý jáne kógaldandyrý jumystary qarastyrylǵan.

Jolaıryqtardyń qurylysy qazirdiń ózinde aıaqtalǵan Nazarbaev dańǵylyn temir jol boıymen ótetin estakadamen birge Soltústik-Ońtústik kólik aǵyndaryn bólýge múmkindik bermek. Sonda Seıfýllın dańǵyly táýligine 65 myń kólikti, Jansúgirov kóshesi táýligine 76 myń kólikti ótkize alady. Jobany aıaqtaý 2021 jyldyń jeltoqsanyna josparlanǵan.

Rysqulov dańǵyly – Emsov kóshesi boıyndaǵy jolaıryq kireberister men baǵyttar bar Rysqulov dańǵyly arqyly ótetin kópirdi qamtıdy. Estakadanyń uzyndyǵy – 186 metr. Jerústi jaıaý júrginshiler ótkeliniń qurylysy qarastyrylǵan. Bul jolaıryq paıdalanýǵa berilgen kezde Rysqulov dańǵylynyń kólik ótkizý qabileti táýligine 80 myńǵa deıin, al Emsov kóshesinde táýligine 40 myń kólikke deıin artpaq.

Sonymen birge qurylys salynatyn jerlerdegi jer ýchaskelerin satyp alý jumystary jalǵasyp jatyr. Qazirdiń ózinde 182 ýchaske satyp alyndy, qalǵan 13 ýchaskeni satyp alý pysyqtalýda. Bul jer ýchaskeleri ýaqytyly satyp alynsa, onda jumystar bıyl jyldyń sońynda márege jetedi.

Osylaısha jyl sońyna deıin Abaı dańǵyly Momyshuly kóshesinen Naýryzbaı aýdanynyń ákimshilik ortalyǵyna deıin, al 2023 jyldyń sońynda úlken aınalma jol arqyly qala shekarasyna deıin uzarady.

Saıyn kóshesin Rysqulov dańǵylynan Móńke bı kóshesine deıin 3,2 shaqyrymǵa uzartý josparlanǵan. Joba boıynsha 6 jolaqty joldyń qurylysy, ár baǵytta 3 jolaq, jaıaý júrginshiler trotýarlary, velosıped joldary jáne jaıaý júrginshiler ótkelderi qarastyrylǵan. Kósheniń osy bó­liginiń qurylysy jolaıryǵymen qosa alǵanda Alataý aýdanynyń shaǵyn aýdandary men qala mańyndaǵy eldi mekenderdi qalanyń negizgi magıstraldarymen baılanystyrady jáne mańyzdy kólik dálizin jasaıdy.

Vision Zero baǵdarlamasy jol-kólik apattaryn azaıtty

Bıyl Almatynyń ákimi Baqytjan Saǵyntaev jol ınfraqurylymyn damytý jónindegi onlaın-brıfıngte qalada jol-kólik apattarynyń, jaraqat alǵandar men qaza bolǵandardyń sanyn tómendetýge baǵyttalǵan Vision Zero baǵdarlamasy týraly baıandaǵan edi. Atalǵan baǵdarlama aıasynda 2020 jyly 316 ýchaskeniń jolyna qısyq tósemder ornatyldy. Sondaı-aq 120 mekteptiń aldyna18 trapesııa tárizdi ótkelder qoıyldy, 15 baǵdarsham nysany salyndy, 115 jańa rettelmegen jaıaý júrginshiler ótkeli jabdyqtaldy, 10 qaýipsizdik araly uıymdastyryldy.

Bıyl baǵdarlama jalǵasyn tapty. 20 qaýipsizdik aralyn jabdyqtaý, 34 baǵdarsham nysanyn, 28 jaıaý júrginshiler baǵdarshamyn ornatý, jaryqtandyrýmen rettelmegen 30 jaıaý júrginshiler ótkelin uıymdastyrý josparlanǵan.

О́tken jyly «Sergek» kameralarynyń sany 464 keshende 2,3 myńnan asa birlikke jetkizilip, bul óz tıimdiligin kórsetti: joldardaǵy ólim-jitim 48%-ǵa, jazataıym oqıǵalar sany 29%-ǵa azaıdy. О́tken jyly kameralardyń kómegimen 900 myń quqyq buzýshylyq anyqtaldy. 2021 jyldyń qańtarynan maýsymyna deıin 600 myńnan asa tártip buzý tirkeldi.

Bıyl «Sergek» jobasyn 766 keshenge, qıylystar men syzyqtyq ýchaskelerde árqaısysy 383 keshenge, jalpy sany 5 myńnan asa kameraǵa deıin keńeıtý josparlanyp otyr.

Medeýge aparatyn joldar

Medeý aýdanyn abattandyrýda júzege asyp jatqan aýqymdy jobalardyń biri – sý qorǵaý jolaǵyn jáne Esentaı ózeniniń arnasyn sý bólgishten Jamaqaev kóshesine deıin rekonstrýksııalaý.

Jaıaý júrginshiler joly aralas jasalady, ıaǵnı keıbir bólikterge asfalt tóseledi, basqalary aǵashtan jasalady. Bul oraıda qala ákimi B.Saǵyntaev turǵyndarǵa barynsha yńǵaıly bolý úshin baspaldaqsyz jaıly ótpeli jol jasaýdy tapsyrdy. Jalpy uzyndyǵy 4,2 shaqyrym bolatyn jaıaý júrginshiler aýmaǵynyń boıyna syrtqy jaryqtyń 350 baǵany men kishi sáýlet pishini ornatylady, qoqys jáshikteri, oryndyqtar qoıylady, munda balalardyń oıyn alańdary, jaıaý júrginshiler kópirleri men kórý palýbalary bolady. Sanıtarlyq-gıgıenalyq qurylǵylar ornatý da qarastyrylǵan. Jańa Tereńqurǵa aınalatyn jaıaý júrginshiler aımaǵy abattandyrý jumystary aıaqtalǵan soń serýendeý úshin kezeń-kezeńmen ashylady.

Dýman shaǵyn aýdanyndaǵy joldar kúrdeli jóndeýden ótýde. Búginde uzyndyǵy 5,2 shaqyrym bolatyn 14 kóshege asfalt tóseý aıaqtaldy. Uzyndyǵy 22,2 shaqyrym bolatyn 39 kóshege asfalt tóseledi.

«Bıýdjetke qatysý» aıasynda abattandyrý jumystary júrip jatqan Ardagerler alleıasyna barǵan ákimge jergilikti turǵyndar jasóspirimderge arnalǵan skeıt-park salýdy usyndy. B.Saǵyntaevtyń tapsyrmasy boıynsha bul másele zerdelenedi.

Budan ózge qala ákimi turǵyndardyń ótinishimen aýmaǵy jeke menshikke tıesili Uly Otan soǵysy ardagerleri skveriniń qazirgi jaǵdaıyn ózi baryp kórgen edi. Jer teliminiń ıesi saıabaqty abattandyrý jobasyn ázirleýge jáne ony usynýǵa nıet bildirdi.

Sonymen birge Kólsaı shaǵyn aýdanyndaǵy jalpy uzyndyǵy 15,1 shaqyrym sýmen jabdyqtaý jáne sý burý jónindegi ınjenerlik jelilerdiń qurylysy qarqyndy júrip jatyr. Qazirge 14,5 shaqyrym jeli tartylǵan. Qurylys aıaqtalǵan soń jol jamylǵysyn qalpyna keltirý josparlanǵan.

Sońǵy jańalyqtar

Taǵy 1677 adamnan koronavırýs anyqtaldy

Koronavırýs • Búgin, 09:40

Qazaqstanda qansha adam vaksına saldyrdy?

Koronavırýs • Búgin, 09:00

9 sý qoımasy salynady

Ekologııa • Keshe

QHL: «Barys» «Lokomotıvten» jeńildi

Hokkeı • 22 Qazan, 2021

Bekire balyǵyn zańsyz aýlaǵandar ustaldy

Ekologııa • 22 Qazan, 2021

Belarýste maska rejımi joıyldy

Álem • 22 Qazan, 2021

Uqsas jańalyqtar