Atyraýda osyndaı jańa ónim shyǵaryla bastady
Inder aýdanynyń topyraǵy tabıǵı baılyqqa tunyp tur. Sonyń biri – tuz. Alystan qaraǵanda o sheti men bu shetine kóz jetpeıtindeı alyp kóldi elestetedi. Muny aýdan jurtshylyǵy Tuzdy kól dep ataıdy. Osynaý tuzdy kóldi ıgerý, odan sapaly tuz ónimderin daıyndaýdy 2003 jyldan beri «Tuz» seriktestigi iske asyryp keledi.
Atyraýda osyndaı jańa ónim shyǵaryla bastady
Inder aýdanynyń topyraǵy tabıǵı baılyqqa tunyp tur. Sonyń biri – tuz. Alystan qaraǵanda o sheti men bu shetine kóz jetpeıtindeı alyp kóldi elestetedi. Muny aýdan jurtshylyǵy Tuzdy kól dep ataıdy. Osynaý tuzdy kóldi ıgerý, odan sapaly tuz ónimderin daıyndaýdy 2003 jyldan beri «Tuz» seriktestigi iske asyryp keledi.
Seriktestik dırektory Ábıirbek Toqtybaevtyń gazet tilshisine málim etkenindeı, Inderdegi tuzdy kólde barlanǵan boljam boıynsha 2 mıllıard tonnadaı tuz qory bar. Árıne, tuz birden qazylyp alynyp, qapshyqtarǵa salynbaıdy. Tuz daıyndaýdyń birneshe úderisi bar. Aldymen alyp ekskavatorlar kól tuzyn «KamAZ-darǵa» tıeıdi. Al «KamAZ-dar» tıelgen tuzdy «Tuz» seriktestiginiń tazalaý ornyna jetkizedi. Bul jerde seriktestik jumysshylary tonna-tonna tuzdy ábden tazalaýdan ótkizedi.
– Qazir bizdiń kásiporynda tuzdy kólden óndirilgen tuzdy, óńdirýden óńdeýge deıingi satyly úderisterdi atqarýǵa 30-dan asa adam tartylyp otyr. Bulardyń barlyǵy da Inder aýdanynyń turǵyndary, jumystary turaqty deı alamyn. О́ıtkeni, sapaly tuz ónimderine suranys udaıy bolyp turady. Demek, bizdiń óndiristiń toqtap turýyna, ne kidirispen jumys jasaýyna esh negiz joq, – deıdi seriktestiktiń dırektory Ábıirbek Toqtybaev.
«Tuz» seriktestigi ıodtalǵan as jáne tehnıkalyq tuz daıyndaıdy. Ásirese, tehnıkalyq tuzǵa suranys artyp keledi. Sol sebepten, tuz óndiretin zaýyttan aıyna 500 tonnaǵa jýyq as tuzy shyǵarylady. As tuzy 10-30 kelilik qapshyqtarǵa, sonymen birge, 1 kelilik arnaıy qorapqa salynyp, satylymǵa shyǵarylýda.
Iodtalǵan as tuzy Qazaqstannyń barlyq aımaǵyna taralady. Sonymen qatar, aýyl sharýashylyǵyna, sonyń ishinde malǵa qajetti tuzdy arnaıy stanokta kirpish tastyń kólemindeı etip daıyndaıdy. Bul kásiporynnyń tuzyn astma aýrýyna qarsy em retinde de qoldanýǵa bolady eken. Al tehnıkalyq tuzy «Beıker Hıýz Servıs Interneshnl», «Hallıbýrton Interneshnl», «Teńizshevroıl», «Intergazservıs», «EraOıl» sekildi munaı-gaz ónerkásibi salasyndaǵy iri kompanııalar alady. Seriktestik dırektory Á.Toqtybaevtyń aıtýynsha, zaýyttyń qýaty aıyna 50 000 tonnaǵa deıin tehnıkalyq tuz daıyndaýǵa da jetedi eken. Endi osy seriktestik jańa bir ónimdi shyǵarýǵa oń qadam jasady.
– Inder tuzynan, – dep jalǵastyrdy áńgimesin seriktestik basshysy, – tek as jáne tehnıkalyq tuz daıyndaýmen shektelgimiz kelmedi. Mundaǵy tuz qory mol, ári sapalyq quramy erekshe, tipti, odan natrıı gıpohlorıdin daıyndaýǵa ábden bolady. Sol sebepten, tuz quramyn arnaýly zerthanalarda zerttedik. Biraq bizdiń elimizde natrıı gıpohlorıdin shyǵarýǵa laıyqtalǵan tehnologııanyń joqtyǵynan oıǵa alǵan isti kesheýildettik. Álemniń biraz elinen osyndaı ónim shyǵarýǵa laıyqty tehnologııalardyń múmkindikterine taldaý jasap kórdik. Sóıtip, Reseıdiń tehnologııasyn alýǵa berik toqtam jasadyq.
Seriktestik basshylyǵy jańa tehnologııany iske qosý úshin ekinshi deńgeıdegi bankterden nesıe alýdy maqsat tutqan eken. Árıne, ár banktiń talaby árqalaı. Natrıı gıpohlorıdin óndirý zaýytyn salmaq nıetti kózdegen seriktestik «AzııaKredıtBank» AQ-tan 290 300 000 teńge nesıe aldy. Sonan soń uzyndyǵy 54, eni 21, bıiktigi 8 metr bolatyn jańa zaýyt qurylysyn salý, qural-jabdyqtarmen tolyq qamtamasyz etý úshin Reseıdiń Sankt-Peterbýrg qalasyndaǵy «Avangard» AAQ-pen kelisimshartqa otyrypty.
– Natrıı gıpohlorıdin shyǵaratyn jańa zaýytty iske qostyq. Jańa zaýytta jylyna 30 myń tonna natrıı gıpohlorıdi suıyǵyn óndiremiz. Bul ónimniń patenti tek bizdiń kásiporynnyń enshisinde ǵana bolady. Biz osy ıgi iske Elbasynyń tapsyrmasyna oraı júzege asyrylyp jatqan «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda qol jetkizip otyrmyz. Osy baǵdarlamanyń jemisi ǵoı, bankten alǵan 14 paıyzdyq nesıemizdiń 50 paıyzyn «Damý» kásipkerlikti damytý qory arqyly memleket sýbsıdııalap otyr, – deıdi seriktestik dırektory Á.Toqtybaev.
Joldasbek ShО́PEǴUL,
«Egemen Qazaqstan».
Atyraý oblysy,
Inder aýdany.
