Kásipkerlerge egov tıimdi
Qaı salada bolsa da elde maqtanysh eterlik bir jetistik tabylýy ájeptáýir qýanysh. Ony aıtasyz, qazir tipti kólik júrgizý kýáligin de úıge tastap ketýge, ıpotekany onlaın rásimdep alýǵa bolady.
Qyzmetterdiń oflaınnan onlaınǵa kóshýi kásipkerler úshin de tıimdi bolyp turǵan syńaıly. Sońǵy ýaqytta kásiporyndar onlaın túrde tirkelýdi qolaıly kóre bastaǵan. Usynylyp otyrǵan sanaıǵaqtar osyny kórsetedi. 2021 jyldyń alǵashqy jartysynda 500 myńǵa jýyq zańdy tulǵa tirkelipti. Naqtylap aıtar bolsaq, jarty jyldyń ózinde 469,9 myń kásiporyn tirkelgen. Bul byltyrdyń tap osy kezeńimen salystyrǵanda 3,8 paıyzǵa kóp eken. Mundaı derekti usynǵan Ranking portalynyń habarlaýynsha, zańdy tulǵalardyń tirkelýi osymen onynshy jyl qatarynan ósim kórsetip otyr.
Qarjylyq emes uıymdar jáne aksıonerlik qoǵam túrindegi qarjylyq mekemeler, sondaı-aq memlekettik kásiporyndar «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» (HQO) arqyly tirkelse, jeke kásipkerlik sýbektileri tirkelýdi egov.kz arqyly júzege asyrady.
Arnaıy qoǵamdyq monıtorıng dereginshe, zańdy tulǵalardy jáne olardyń fılıaly men ókildikterin memlekettik jáne eseptik tirkeýge alý qyzmeti 62 memlekettik qyzmettiń ishinde 27-oryn alǵan. Saýaldamaǵa qatysqan 147 respondent osylaı baǵalapty. 147 adamnyń 20 paıyzy qyzmetti Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵyna baryp, qaǵaz júzinde alǵanyn aıtsa, 80 paıyzy qyzmetti «Elektrondy úkimet» portaly arqyly onlaın rásimdegen. Onlaın usynylǵan qyzmetke berilgen baǵa da oflaın qyzmet baǵasynan táýirleý – 4,66 ball/4,6 ball.
Degenmen qyzmetti onlaın tutyný kezinde túrli irkilis pen qıyndyq ta týyndamaı qoımaıdy. Ekshep aıtar bolsaq olardyń uzyn-sonar tizbesi mynadaı: tólem boıynsha týyndaıtyn problema; aqparatty kútý tym uzaqqa sozylady; saıt tejelip qala beredi, tehnıkalyq qate jıi ketedi; Call-ortalyq qońyraýǵa jaýap bermeıdi; ESQ-ny alý qıyn; qujatta kórsetilgen adam esimderi men famılııalaryn qate jazyp qoıady; mamandardyń jumys sapasyn kóterý kerek: saýattylyǵyn, sypaıylyǵyn, jyldamdyǵyn; HQO-ny kóbeıtý qajet.
Árıne, munyń bári ýaqyt óte kele sheshimin tabatyn kúrmeýler. Al azamattardyń onlaın qyzmetterge moıyn bura bastaýy alǵa basýdyń bir belgisi shyǵar. Memlekettik organdar halyq shaǵymynan qorytyndy shyǵaryp, qatelikterdi der ýaqytynda jóndep otyrsa, keler jyly onlaın tirkeletin jáne jumysyna qatysty qyzmetterdi onlaın tutynatyn zańdy tulǵalardyń kóbeıe túseri sózsiz.
San emes, sapa mańyzdy
Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsın qyzmetterdi onlaınǵa kóshirý kezinde san emes, sapaǵa mán berý kerek ekenin aıtady. Bul týraly ol ýkraınalyq MC.today onlaın-basylymyna bergen suhbatynda tarqata aıtypty.
«Bir ýaqytta 400 aqparattyq júıeni qaıta jasaý nemese ıntegrasııalaý múmkin emes. Sondyqtan bıznes-prosesterdiń naqty arhıtektýrasyn qurýymyz kerek. Keıbir anyqtamalar basqa bir anyqtamany alý úshin kerek. Munyń esh máni joq, qazir osyndaılardy ózgertýmen aınalysyp jatyrmyz», deıdi.
Onyń aıtýynsha, qazir Qazaqstan elektrondy úkimetti damytý deńgeıi boıynsha BUU reıtınginde 29-orynda tur. Degenmen osynaý irgeli jumysty bastaýdyń asa qıynǵa soqqanyn aıtady.
«Ádepkide keıbir memlekettik organdar buǵan nemquraıdy qarady. Saıtta onlaın qyzmet batyrmasyn engize saldy. Alaıda adamdar qyzmetti alý úshin baıaǵydaı qyzmet kórsetý ortalyqtarynda sabylyp júrgen edi. Qyzmetterdi avtomattandyrýdy birqatar organ basshysy qabyldaı alǵan joq. Sóıtip búkil prosesti Úkimet basshysy tikeleı óz baqylaýyna aldy. Ol kezde sapa týraly oılaý múmkin bolǵan joq. Meılinshe bos keńistikti ıgergimiz keldi», deıdi mınıstr.
Mýsınniń aıtýynsha, 2025 jylǵa taman kóptegen memlekettik qyzmet bes mınýt ishinde usynylady. «Mınıstr retinde meniń aldymda asa aıtýly mindetter tur. Máselen, qoldanýshylarǵa yńǵaıly júıe usynatyn GovTech platformasyn daıyndap jatyrmyz. Mysaly, qazir emhanalarda medqyzmetker birneshe aqparattyq júıeni paıdalanady: bir málimetti birneshe bazaǵa engizýge májbúr bolady. Sóıtip naýqastyń derekteri ártúrli bazada qaıtalanyp ketedi. Al búkil prosess bir júıede iske asyp jatýy tıis. Sondaı-aq qazirgi servısterdi qaıta qarap jatyrmyz. Byltyr 18 anyqtamany joıdyq. Budan bylaı memorgandar ondaı anyqtamalardy (mysaly, jyljymaıtyn múlik týraly) suramaýy kerek. Organ basshylyǵy azamattyń JSN-y arqyly bazadan ózi qarap, teksere salýy qajet», deıdi vedomstvo basshysy.
Qandaı qyzmetter ońaılatylmaq?
«Azamattarǵa arnalǵan úkimet» AQ basqarma tóraǵasynyń birinshi orynbasary Súıinish Ábdildınniń aıtýynsha, jaqyn arada birqatar onlaın qyzmetti alý jeńildeıdi. Sonyń ishinde ESQ-ny alý da bar.
– Byltyr 4,8 mln adam ESQ alý úshin kelgen. Bul búkil ótinishtiń 30 paıyzyn quraıdy. Qazir mınıstrlik ««Ulttyq aqparattyq tehnologııalar» AQ-men birlesip bultty ESQ-ny engizýdi oılastyrýda. Sonyń arqasynda elektrondy sıfrly qoltańbany alý prosesi birshama ońaılatylady. Sonymen qatar maýsymnan bastap birqatar óńirde avtokólik ıelerine saqtandyrý qyzmetin usyný boıynsha qanatqaqty joba bastaldy, – deıdi ol.
Taǵy bir jańalyq – jaqyn arada áleýmettik tólemdi rásimdeý úshin «turaqty tirkeýde turý kerek» deıtin talap alynyp tastalmaq. Iаǵnı bul másele boıynsha azamat eldegi kez kelgen HQO-ǵa bara alady. Osy jeńildik aıasynda el azamattary: bala týǵany jáne onyń kútimi úshin, júktiligine jáne bosanýyna baılanysty tabysynan aıyrylǵany úshin; jańa týǵan sábıdi asyrap alǵany jáne balanyń bir jasqa deıingi kútimine baılanysty tabysynan aıyrylǵany úshin turǵylyqty jerine qaramastan kez kelgen HQO-ǵa baryp járdemaqy rásimdeýge quqyly. О́zge tólem boıynsha dál osyndaı ózgeris jyl sońyna deıin engizilmek.
Birinshi jartyjyldyqta «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» áleýmettik salaǵa qatysty 815 042 qyzmet kórsetken. Jalpy, qazirgi ýaqytta «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» bazasynda qyzmettiń 659 túri bar. Bes jylda el turǵyndary 150 mln-nan asa qyzmet alǵan. О́ńirlerdegi 17 fılıalda 22 myń maman jumys atqarýda.
Resmı derekke mán bersek, 2020 jyldyń basynda memlekettik qyzmetterdiń 82 paıyzy avtomattandyrylypty. Tótenshe jaǵdaı engizilgen soń qyzmetti onlaın alý úsh ese artqan. Úkimet bıyl avtomattandyrý úlesin 93 paıyzǵa jetkizemiz dep qulshynyp otyr. Bári durys-aq. B.Mýsınniń aıtqandary da kóz jumdyryp, aýyz ashtyrady. Negizi durys baǵytta kelemiz. Biraq osynshama onlaın qyzmetti tutyný úshin de táýir ınternet kerek ekenin umytpaǵan jón sekildi. Aýyl-aımaq turmaq, qalanyń qaq ortasy da keıde jyldam ınternetke qol jetkize almaı qor bolyp turady. Eger ınternet jetilmeı, biraq qyzmetterdi sıfrlandyrý týraly qor bolyp jetistikter legi aıtyla berer bolsa, bul bara-bara kúlki, kúlki bolǵanda da ashy kúlki týdyratyn oqıǵaǵa aınalýy bek múmkin.
