Qazaqstan • 05 Tamyz, 2021

Internetsiz sıfrlaný: Qyzmetti onlaın tutyný kóńilden shyǵa ma?

479 ret kórsetildi

Smartfondaǵy ınternet qarqyny kórsetkishi E-den H-qa áreń aýysatynyn, tarıf bitkenniń tıimsiz, aqsha sorǵyshqa aınalǵanyn, aýyldardyń áli 2000 jyldardyń arǵy jaǵynda qalyp ketkenin bylaı qoıa tursaq, bizde qyzmetterdi onlaın tutyný ósip jatyr eken. Jappaı sıfrlandyrý bastalǵaly ápeltek-tápeltek kúıimizde taksı, tamaq, oıyn-saýyq – barlyǵyn telefon arqyly tóleı bastadyq. Ara-tura qaltamyzǵa aqsha salmaıtynymyzdy aıtyp maqtanyp ta alamyz.

Kásipkerlerge egov tıimdi

Qaı salada bolsa da elde maqta­nysh eterlik bir jetistik tabylýy ájeptáýir qýanysh. Ony aıtasyz, qazir tipti kólik júrgizý kýáligin de úıge tastap ketýge, ıpotekany onlaın rásimdep alýǵa bolady.
Qyzmetterdiń oflaınnan onlaınǵa kóshýi kásipkerler úshin de tıimdi bolyp turǵan syńaıly. Sońǵy ýaqytta kásiporyndar onlaın túrde tirkelýdi qolaıly kóre bastaǵan. Usynylyp otyrǵan sanaıǵaqtar osyny kórsetedi. 2021 jyldyń alǵashqy jartysynda 500 myńǵa jýyq zańdy tulǵa tirkelipti. Naqtylap aıtar bolsaq, jarty jyldyń ózinde 469,9 myń kásiporyn tirkelgen. Bul byltyrdyń tap osy kezeńimen salystyrǵanda 3,8 paıyzǵa kóp eken. Mundaı derekti usynǵan Ranking portalynyń habarlaýynsha, zańdy tulǵalardyń tirkelýi osymen onynshy jyl qatarynan ósim kórsetip otyr.
Qarjylyq emes uıymdar jáne aksıonerlik qoǵam túrindegi qarjylyq mekemeler, sondaı-aq memlekettik kásiporyndar «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» (HQO) arqyly tirkelse, jeke kásipkerlik sýbektileri tirkelýdi egov.kz arqyly júzege asyrady.
Arnaıy qoǵamdyq monıtorıng dere­ginshe, zańdy tulǵalardy jáne olardyń fılıaly men ókildikterin memlekettik jáne eseptik tirkeýge alý qyzmeti 62 mem­lekettik qyzmettiń ishinde 27-oryn alǵan. Saýaldamaǵa qatysqan 147 respondent osy­laı baǵalapty. 147 adamnyń 20 paıy­zy qyzmetti Halyqqa qyzmet kórsetý orta­­lyǵyna baryp, qaǵaz júzinde alǵanyn aıt­sa, 80 paıyzy qyzmetti «Elektrondy úki­met» portaly arqyly onlaın rásimdegen. Onlaın usynylǵan qyzmetke berilgen baǵa da oflaın qyzmet baǵasynan táýirleý – 4,66 ball/4,6 ball.
Degenmen qyzmetti onlaın tutyný kezin­de túrli irkilis pen qıyndyq ta týyn­damaı qoımaıdy. Ekshep aıtar bolsaq olar­dyń uzyn-sonar tizbesi mynadaı: tólem boıynsha týyndaıtyn problema; aqparatty kútý tym uzaqqa sozylady; saıt tejelip qala beredi, tehnıkalyq qate jıi ketedi; Call-ortalyq qońyraýǵa jaýap bermeıdi; ESQ-ny alý qıyn; qujatta kórsetilgen adam esimderi men famılııalaryn qate jazyp qoıady; mamandardyń jumys sapasyn kó­terý kerek: saýattylyǵyn, sypaıylyǵyn, jyl­damdyǵyn; HQO-ny kóbeıtý qajet.
Árıne, munyń bári ýaqyt óte kele she­­­­shimin tabatyn kúrmeýler. Al azamat­tar­­­dyń onlaın qyzmetterge moıyn bura bas­­taýy alǵa basýdyń bir belgisi shyǵar. Mem­­­lekettik organdar halyq shaǵymynan qo­ry­tyndy shyǵaryp, qatelikterdi der ýaqy­­­tynda jóndep otyrsa, keler jyly onlaın tirkeletin jáne jumysyna qatysty qyz­metterdi onlaın tutynatyn zańdy tul­ǵa­­­lardyń kóbeıe túseri sózsiz.

San emes, sapa mańyzdy

Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aero­ǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mý­sın qyzmetterdi onlaınǵa kóshirý kezinde san emes, sapaǵa mán berý kerek ekenin aıtady. Bul týraly ol ýkraınalyq MC.today onlaın-basylymyna bergen suhbatynda tar­qata aıtypty.
«Bir ýaqytta 400 aqparattyq júıeni qaı­ta jasaý nemese ıntegrasııalaý múmkin emes. Sondyqtan bıznes-prosesterdiń naq­ty arhıtektýrasyn qurýymyz kerek. Keı­bir anyqtamalar basqa bir anyqtamany alý úshin kerek. Munyń esh máni joq, qazir osyn­daılardy ózgertýmen aınalysyp jatyrmyz», deıdi.
Onyń aıtýynsha, qazir Qazaqstan elektrondy úkimetti damytý deńgeıi boıynsha BUU reıtınginde 29-orynda tur. Degenmen osynaý irgeli jumysty bastaýdyń asa qıyn­ǵa soqqanyn aıtady.
«Ádepkide keıbir memlekettik organdar buǵan nemquraıdy qarady. Saıtta onlaın qyzmet batyrmasyn engize saldy. Alaıda adamdar qyzmetti alý úshin baıaǵydaı qyz­met kórsetý ortalyqtarynda sabylyp júr­gen edi. Qyzmetterdi avtomattandyrýdy birqatar organ basshysy qabyldaı alǵan joq. Sóıtip búkil prosesti Úkimet basshysy tikeleı óz baqylaýyna aldy. Ol kezde sapa týraly oılaý múmkin bolǵan joq. Meılinshe bos keńistikti ıgergimiz keldi», deıdi mınıstr.
Mýsınniń aıtýynsha, 2025 jylǵa taman kóptegen memlekettik qyzmet bes mınýt ishinde usynylady. «Mınıstr retinde me­niń aldymda asa aıtýly mindetter tur. Máselen, qoldanýshylarǵa yńǵaıly júıe usy­natyn GovTech platformasyn daıyndap jatyrmyz. Mysaly, qazir emhanalarda medqyzmetker birneshe aqparattyq júıeni paıdalanady: bir málimetti birneshe bazaǵa engizýge májbúr bolady. Sóıtip naýqastyń derekteri ártúrli bazada qaıtalanyp ke­tedi. Al búkil prosess bir júıede iske asyp jatýy tıis. Sondaı-aq qazirgi servıs­ter­­di qaıta qarap jatyrmyz. Byltyr 18 anyq­tamany joıdyq. Budan bylaı memorgandar ondaı anyqtamalardy (mysaly, jyljymaıtyn múlik týraly) suramaýy kerek. Organ basshylyǵy azamattyń JSN-y arqy­ly bazadan ózi qarap, teksere salýy qajet», deıdi vedomstvo basshysy.

Qandaı qyzmetter ońaılatylmaq?

«Azamattarǵa arnalǵan úkimet» AQ bas­qarma tóraǵasynyń birinshi orynbasa­ry Súıinish Ábdildınniń aıtýynsha, jaqyn arada bir­qatar onlaın qyzmetti alý jeńildeıdi. So­nyń ishinde ESQ-ny alý da bar.
– Byltyr 4,8 mln adam ESQ alý úshin kelgen. Bul búkil ótinishtiń 30 paıyzyn qu­raıdy. Qazir mınıstrlik ««Ulttyq aqpa­rattyq tehnologııalar» AQ-men birlesip bult­­ty ESQ-ny engizýdi oılastyrýda. So­nyń arqasynda elektrondy sıfrly qol­tańbany alý prosesi birshama ońaıla­ty­lady. Sonymen qatar maýsymnan bastap bir­qatar óńirde avtokólik ıelerine saqtan­dyrý qyzmetin usyný boıynsha qanatqaqty joba bastaldy, – deıdi ol.
Taǵy bir jańalyq – jaqyn arada áleý­mettik tólemdi rásimdeý úshin «turaqty tir­­­keý­de turý kerek» deıtin talap alynyp tas­­talmaq. Iаǵnı bul másele boıynsha aza­mat el­degi kez kelgen HQO-ǵa bara ala­dy. Osy je­­ńildik aıasynda el azamattary: bala týǵany jáne onyń kútimi úshin, júk­ti­­li­gine jáne bosanýyna baılanysty taby­synan aıyrylǵany úshin; jańa týǵan sá­bı­di asyrap alǵany jáne balanyń bir jas­­qa deıingi kútimine baılanysty ta­by­­sy­nan aıyrylǵany úshin turǵylyqty je­­­rine qaramastan kez kelgen HQO-ǵa baryp járdemaqy rásimdeýge quqyly. О́zge tólem boıynsha dál osyndaı ózgeris jyl sońyna deıin engizilmek.
Birinshi jartyjyldyqta «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» áleýmettik salaǵa qatysty 815 042 qyzmet kórsetken. Jalpy, qazirgi ýaqytta «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» bazasynda qyzmettiń 659 túri bar. Bes jylda el turǵyndary 150 mln-nan asa qyzmet alǵan. О́ńirlerdegi 17 fılıalda 22 myń maman jumys atqarýda.
Resmı derekke mán bersek, 2020 jyldyń basynda memlekettik qyzmetterdiń 82 paıyzy avtomattandyrylypty. Tótenshe jaǵdaı en­gizilgen soń qyzmetti onlaın alý úsh ese artqan. Úkimet bıyl avtomattandyrý úlesin 93 pa­ıyzǵa jetkizemiz dep qulshynyp otyr. Bári durys-aq. B.Mýsınniń aıtqandary da kóz jumdyryp, aýyz ashtyrady. Negizi du­rys baǵytta kelemiz. Biraq osynshama onlaın qyzmetti tutyný úshin de táýir ınternet kerek ekenin umytpaǵan jón sekildi. Aýyl-aımaq turmaq, qalanyń qaq ortasy da keıde jyldam ınternetke qol jetkize almaı qor bolyp turady. Eger ınternet jetilmeı, biraq qyzmetterdi sıfrlandyrý týraly qor bolyp jetistikter legi aıtyla berer bolsa, bul bara-bara kúlki, kúlki bolǵanda da ashy kúlki týdyratyn oqıǵaǵa aınalýy bek múmkin.

Sońǵy jańalyqtar

Omıkron álemniń 20 memleketinen tabyldy

Koronavırýs • Búgin, 00:00

Altaı úzdikteri anyqtaldy

Aımaqtar • Keshe

Bir oblys «qyzyl» aımaqta tur

Koronavırýs • Keshe

Uly dala muralary

Elorda • Keshe

Eki júlde – «egemendikterde»

Egemen Qazaqstan • Keshe

Tbılısıde top jardy

Sport • Keshe

Kardıng shabýyly

Qoǵam • Keshe

Uqsas jańalyqtar