Jeke pesa jazýǵa laıyq

Osydan birer jyl buryn Rahymjan Otarbaevtyń «Farıza men Muqaǵalı» spek­taklin tamashalap otyryp, Farıza apa­myzdyń ór minezine taǵy bir kýá bol­ǵan­daı kúı keshkenbiz. Aqynnyń keı­pi­ne enip, aqyndyq ór minezin tanytqan S.Seıfýllın atyndaǵy akademııalyq Qa­zaq drama teatrynyń ártisi Dına Zaı­to­va bolatyn. Ol – Elbasy Nursultan Nazar­baevtyń bastamasymen qolǵa alyn­ǵan «100 jańa esim» jobasynyń bıyl­ǵy, tórtinshi maýsymynyń jeńim­paz­darynyń biri.

Bıyl «100 jańa esim» jobasyna ár saladan respýblıka boıynsha 5 myńnan astam úmitker qatysypty. Solardyń ara­sy­nan 193 úmitker iriktelip, jeńimpaz atan­ǵan. Sondyqtan, «júzden – júırik, myń­nan – tulpar» shyqqan ónerpazdyń or­ny bólek teatr áleminde.

Úzdikter qatarynda sap túzegen Dına Zaıto­vany búgingi teatrsúıer qaýym jaq­sy bilýge tıis. Bilgeni bylaı tursyn, bel­gili rejısser, óner maıtalmandary ara­syn­da moıyndalyp qoıǵan ataýly ártis, tańdaýly ónerpaz. Belgili rejısser Dına Jumabaeva osy jaqynda ǵana bergen suhbatynda: «Qo­ıyl­ǵan qoıylymnyń sahna­da shynaıy ómir súrýi ártiske tikeleı baı­lanysty. Eli­mizdegi teatr ártisteriniń ishi­nen Nurken О́teýilov, Dına Zaıtova, Janar Ma­qasheva, Oljas Jaqypbektiń ju­mys­ta­ryn, jaýapkershilikterin, sahna­da­ǵy jankeshti ómirlerin erekshe atar edim», depti. «Sahnadaǵy jankeshti ómir» degen tirkestiń ózi biraz jaıdan habar berip turǵan joq pa?!

Dına ártis retinde bizdi de tánti etken. «Farıza men Muqaǵalı» qoıylymynda apa­myzdyń asqaq aqyndyǵy men ór mine­zin alyp kelgen kóz aldymyzǵa. О́mir­den ótip ketken aqynnyń jan dúnıesi men sana-sezimin júreginen ótkizip baryp ún qatpasa, júrekke jetpes edi ǵoı. Sahnadan Farıza bolyp sóılep, Farıza bolyp til qatqan. Tutas bir spektakldi ózi alyp shyqqandaı áser qaldyrǵan. Mu­qań­nyń «Farıza, Farıza jan, Farıza qyz» óleńiniń qupııasy da sonda ashylǵan. Dınanyń Farızasy arqasynda.
«...Qaraıdy endi ol basqa arýlar zamanyn» degendeı, Farıza apamyz Dınaǵa, Dına Farızaǵa aınalǵany esimde. Jazýshy-dramatýrg Rahymjan Otarbaev atyndaǵy III respýblıkalyq teatr festıvalinde Dına Zaıtova Farızany somdaǵany úshin «Eń úzdik áıel adam róli» atalymyn jeńip alǵanyn keıin estidik. «S.Seıfýllın atyndaǵy Qaraǵandy oblystyq Qazaq drama teatry R.Otarbaevtyń «Farıza men Muqaǵalı» lırıkalyq dramasyn sahnalady. Rejısseri – N. Jumanııazov. Bul qoıylymda qazylar alqasy Farızanyń róline (Dına Zaıtova) erekshe toqtaldy» dep jazdy «Ana tili» gazetine Qaragóz Simádil.

El tanyǵan, ónerge den qoıǵandar erekshe atap, joǵary baǵalaǵan Dınanyń teatr álemine esik ashýy da qyzyq. 2002 jyly T.Júrgenov atyndaǵy óner aka­de­mııa­synan professor Gúldana Sapar­ǵa­lıe­va keledi Qaraǵandyǵa. Aka­de­mııaǵa aýyl, aýdandardan jas ta­lant­­tar iriktep áketpek bolady da, Qa­ra­­ǵandynyń óner mektepterin aralap, kóńi­li kónshimeı, aýdandarǵa jóneledi. Qarqaralyǵa bar­ǵan professordyń kózi birden Dınaǵa túsedi. Bolashaq ártis mektep bitirgeli otyrǵan kezi eken. Mektep bitirgen boıda mindetti túrde Almatyǵa kelýin ótinip, aty-jó­nin jazyp alady. Ol az bolǵandaı, qaıtarynda sol kezdegi S.Seıfýllın atyndaǵy Qaraǵandy oblystyq Qazaq drama teatrynyń dırektory, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Keńes Jumabekovke qaıta-qaıta tapsyryp ketedi. «Kóz jazyp qalmaı, maǵan jetkiz» dep ótingen. Bizdiń keıipker Almatyǵa solaı barǵan. Kózinde oty, sózinde jalyny bar balany zamanynda óner akademııasynyń prorektory, professordyń ózi tańdap alyp ketkenin búgin bireý bilse, bireý bilmes. Sóıtken Dına Almatydan oqýyn aıaqtaı sala Qaraǵandydaǵy Sáken teatry­na mańdaı tirepti. Sodan kúni búginge atal­ǵan óner ordasynda. Shaqyrǵan res­pýb­lı­kalyq teatrlardyń birine bar­ma­ǵan. Munda júrgende de qabilet-qarymyn tanıtyn Á.Orazbekov pen D.Jumabaeva jáne D.Arǵynǵazına syndy jaqsy-jaqsy rejısserler kezdesken baǵyna qaraı. Olar álemdik dramatýrgııanyń injý-marjandary Ý.Shekspır, A.Chehov, Jan Anýıa, P.Merıme, T.Ýılıams, Ǵ.Músirepovterdiń aıtýly pesalarynan rólder usynyp, talant ıesiniń jolyn asha bilgen. О́zi de árbir keıipke engen saıyn qustaı túlep, jańa qyrynan ta­nylyp otyrǵan. Ártistik álemniń esi­ginen endi attaǵan talantty jasqa Álimbek Orazbekov fransýz dra­matýrgi Jan Anýıanyń «Boztorǵaı» tra­gedııa­syn­daǵy áıgili Janna DʼArk rólin senip tapsyrady. Bir jaǵynan bul – ekiniń biriniń qolyna túse bermeıtin baqyt bolsa, ekinshi jaǵynan – jas ártiske úlken jaýap­kershilik. Sol kezdegi óner­ta­ný­shylar Dına óz Janna DʼArkin somdap shyqqanyn aıtady. «Reseıdiń «Bastaý» fılmindegi I.Chýrıkova oınaǵan Janna DʼArktaı Qaraǵandy sahnasynda da aty ańyzǵa aınalǵan, úlken júrekti kishkentaı Janna DʼArktyń obrazy umytylmastaı bolyp somdaldy. Jas talant Dına Zaıtovanyń úlken ónerdegi alǵashqy jeńisiniń baspaldaǵy edi», dep jazdy ol jaıynda Keńes Jumabekov.

Sodan beri quldyramaı da, qatarda júrmeı de, tek qana sheberlik bıikterden kóringen Dınany kóremiz. 2014 jyly Aqtóbe qalasynda ótken respýblıkalyq teatrlar festıvalinde «Eń úzdik áıel róli» atalymy Qyz Jibekti somdaǵany úshin berilipti. Atalǵan ataq 4 jyl qa­ta­ry­nan Dınanyń qyr sońynan qalmaı izdep taýyp otyrǵan. Joǵaryda Farıza rólin oınaǵan 2019 jylǵa deıin.

Ol birde bir eldiń ulttyq maqtanyshy Janna DʼArk bolyp kórinse, birde mahabbattyń jarshysy Qyz Jibektiń keı­pine enip shyǵady. Endi birde M.Áýezovtiń «Qaragóz» tragedııasyndaǵy Marjan bolyp muńaıady, taǵy birde Farıza Ońǵarsynovadaı aqyndyq asqaq minez tanytady. Al Shekspırdiń «Korol Lırinde» Gonerılıada keıpine enip, tiri balyqtyń basyn tisimen qyrshyp julyp tastap, bilegine sorǵalaǵan qanyn jalap turyp, órshelene sóıleıdi. Siz tek qaıran qalyp qarap otyrasyz.

«Dına qatarynan tórt festıvalde eń myqty áıel rólin jeńip aldy. Byl­tyr «Samǵaý» halyqaralyq festıvali ótti. Qazylar Reseıden, Tájikstannan keldi. Barlyq ónertanýshy Dınany kórip tańǵaldy. «Mynandaı aktrısaǵa bólek pesa jazylýy kerek», dedi. Baǵa ma, baǵa! Jáne ony jumysqa shaqyrmaǵan teatr joq. Mundaı baǵadan soń...», dep byltyr ǵana jazypty Keńes Jumabekov. Biz de osy oıdy qýattaımyz. Jeke shapqan júırikke jeke qoıylym kerek-aq!