Halyq poezııasyndaǵy jarqyn qubylys

Uly ǵulama M.Áýezov Jambyldyń aqyndyq sheberligin tanyp, ony súıispenshilik lebizimen keńinen tol­ǵa­ǵan edi: «Jambyldyń úlgisi men mek­te­bi alystan, halyqtan, halyqtyq rý­hanı qazynadan, halyq danalyǵynan bastalady. Sondyqtan da Jambyldyń ataq-dańqy kúlli álemge áıgili boldy». Kemeńger klassık «Sovet aqyndarynyń aıtysy» maqalasynda Jambyldy «qazaqtyń ha­lyq poezııasynyń alyby» dep baǵalaı kele, «Revolıýsııadan buryn talaı aıtysta san aqynnyń aldyn oraǵan, top jarǵan aqyndar: Shashýbaı, Nurpeıis, Doskeıler de Jambyldan órnek alyp, ózderiniń sýyryp salma aqyndyq óner qýattaryn halyq tilegine baǵyttady»,  dep erekshelep kórsetti. Bul paıymdaýdy qazaq ádebıetiniń taǵy bir klassıgi Ǵabıt Músirepov óz tujyrymymen to­lyq­tyr­dy: «Jákeń qazaq halqynan shyqqan jańa zamannyń Gomeri deımiz. Jákeń shyǵarmalary ǵasyrdan-ǵasyrǵa ketedi. Halyq aqyndarynan shyqqan mundaı alyp aqyn bolǵan emes. Esh ýaqytta, eshbir tarıhta júz jasaǵan aqynnyń eń sońǵy saǵatyna deıin aqyndyq qýaty­ny­ń sarqylmaǵanyn eshkim bilgen emes. Jambyl – qazaq óleńindegi uly qu­by­lys. Ony adam da, zaman da, ýaqyt ta moıyndaǵan. Ol jalyny bólek, jaratylysy ózgeshe daraboz daryn». Ǵabıt aq­saqal bul pikirin sonaý 1945 jyly-aq «Alyp aqyn atamyz» degen júrekten terbe­gen maqalasynda aıtqan eken.

Qazaq ádebıetiniń úlken janashyry, hattarynda iltıpatpen «ózderińniń Ilekeń» dep jazatyn Leonıd Sobolev te ǵajaıyp jyr jampozyna degen tań­da­nysy men tolǵanysyn ulaǵatty oı­larǵa toǵystyrady: «Jambyl shyn má­­ninde ádebıet tarıhynda bolyp kór­megen qubylys. Jambyl halyq shy­ǵar­ma­shy­ly­ǵyn shyrqaý bıikke kóterdi. Abaı jazba ádebıettiń negizin saldy» dep eki tulǵanyń ózindik ereksheligin saraptap, paıymdady: «Abaı men Jambyl mine sovettik qazaq ádebıeti ózgesheligin sıpattaıtyn eki sımvoldyq ataý. Abaı men Jambyl – qazaq ádebıetiniń eki alyby retinde, ózi­nen keıingi aqyn-jazýshylardyń báriniń shyǵarmashylyǵyna yqpal etken tulǵa».

Sonaý HV ǵasyrdan bastaý alǵan ulan-ǵaıyr qazaq ádebıeti muralaryn maqtanyshpen ataı kele, Abaı men Jambyl shyǵarmashylyǵynyń eki ǵasyrdaǵy ereksheligin, mán-mańyzyn aıqyndap, saralaý, baǵalaý – ıgi paryzymyz. Biz bul paıymdaý, lebizderdi beker qaıtalap otyrǵan joqpyz. Olaı deıtinimiz, uly­lar­dyń birin bıiktetip, ekinshisin alasartyp, birin daralap, ekinshisin alalap, kórealmastyq, qyzǵanysh pen jershildik, rýshyldyq kúıinishpen qaıdaǵy bir kúl-qoqysty byqsytatyndar ár kezeńde de tabylady. Tipti Jambyldy «qoldan ja­sal­ǵan aqyn, óleńderin Ǵalı Ormanov sııaqty hatshylary óńdep, jazyp bergen» degen sanasyzdyq sandyraqtar estilip qalady. Mundaı syńarjaq pikirlerdi oqyǵan, toqyǵan, sol zamandy kózimen kórgen kóne­kózder de kósilte soǵady. Ol azdaı so­lardyń sózderiniń oń, solyn ajyrata almaǵan keıingi jastar da eskiniń kúlin byq­sytady.

Jambyldyń aqyndyq darynyna, erek­she sýyryp salmalyq qabiletine, uzaq jyrlardy jatqa aıtatyn suń­ǵy­la jyrshyldyǵyna, qalt etkendi qal­jy­ńymen qaǵyp túsiretin tapqyr ázil­qoılyǵyna, ár nárseniń baıybyn ańǵa­ryp, baısaldy oı tolǵaıtyn tabıǵı tany­myna shek keltirý múmkin be?! Uly Muhtar Áýezovten artyq eshkim aıta almas. Olaı bolsa, Jambyl aqyn jaıly tereńnen tolǵaǵan aqıqattyń paıymdaýyna zer salaıyq: «Tek shyn aqyndyq qana kóńilge qona ketetin teńeý, beıneleýmen sóıleıdi. Aıtqanynyń, uqsatqanynyń dáldiginen qashyp qutyla almaısyń, jaltara almaısyń, tap basady... Biz kórip júrgen aqyndarymyzdyń ishinde dál osy jóninde Jambyldyń teńdesi joq», dep aqyndyq darynynyń ereksheligin aıqyndaıdy da, saıqymazaqta, ájýada, mysqyl qaljyńdaǵy aqyn tapqyrlyǵyn daralaıdy. «Jambyl sýretshi bolsa shar­jdyń, pesa jazýshysy bolsa kome­dııanyń, grotesktiń baryp turǵan shebe­ri bolar edi», dep qabilet-qarymyn baǵa­laı­dy. Jaı ǵana baǵalamaıdy, dáleldi de dáıekti tujyrym jasaıdy.

Jambyldyń aqyndyq talantyn dá­lel­deý úshin aqyn ómir súrgen eki ke­zeńdegi shy­ǵarmashylyǵyn salystyra saralaǵan lázim. Aldymen, Qazaq elin patshalyq Reseı otarlaǵan zamandaǵy dúnıege kelgen óleńderin, aıtystaryn taldamaqpyz.

Jambyldyń sýyryp salmalyq da­ryn­dylyǵy halqymyzdy ǵana emes, kóz kórgen basqa ulttardy da tańdandyryp, tamsandyryp, erekshe áser shattyǵyna sharpyǵan. Sonyń bir kýási – soǵys jyl­dary Qazaqstanǵa kelip, qazaq teatr ónerin jandandyrýǵa erekshe úles qos­qan talantty rejısser, tanymal óner qaı­rat­keri N.Sas óziniń M.Áýezov týraly este­li­ginde Almatydaǵy opera jáne balet teatryn­da­ǵy búkilhalyqtyq merekege arnalǵan aıtystaǵy áserin, Jambyldyń sýyryp sal­malyq ónerin súısine sıpattaıdy.

«Jambyl shyǵady» dep jarııalaǵan kezde, zaldyń dúrligip ketkeni sondaı, eger jadyraı kúlip, qoldaryn sermep, bó­rikterin bulǵap jatqan jurt bolmasa, «jer silkinip jatyr ma eken» dep te oı­lap qalýǵa bolatyn edi. Uly aqyn ol kez­de toqsan bester shamasynda. Ala­sa­laý kelgen, sergek qımyldy, qaǵy­lez Jambyl attan jańa ǵana sekirip tús­ken kisi sııaqtanyp shıraq basady jáne qa­lyń jurttyń qýana quttyqtaǵanyn búıt­pe­gen­de qaıtedi degendeı sol kúıinde qa­byl­dap júre beredi.

«Bıs» degen aıqaı zaldy silkindirip jiberdi: Men Jambyldyń kóptegen óleń­de­rin bilýshi edim, (árıne, aýdarma ar­qy­ly) jáne olardy ásirese «Besik jyryn» jaqsy kóretinmin.

Meniń baıqaýymsha, Jambyl lırık bolatyn. Al myna arada, aıtysta, ol qaýmalap kelgen halaıyqty qaıtse de qyran-topan kúldirmek bolyp, baryn salatyn, janyn salatyn el ishiniń erke tentegi sııaqtanyp kórindi. Onyń ne aıtqanyn bilmeımin, áıteýir zal ishin kúl­ki kómip, jurt máz bolysyp, dúrkiresip jat­ty, ásirese, erkekter jaǵy­nyń esi ketip, óz­geshe kúlisti-aı kelip».

Kóz kórgen osy bir kórinisten-aq Jam­byldyń tókpe jyrdyń júırigi, tap­qyr oıdyń alǵyry, sózdiń sheber ustasy bol­ǵan­dyǵy tánti etedi. Jambyl­dyń sýyryp salmalyq ereksheligi óz zamanynda da, keıingi keńestik kezeńde de laıyqty baǵa­landy.

Abaıdaı adamzat alyby muralaryn zerttep, qanshama kitap jazǵan ǵulama Qaıym aǵa da kóregen be dep qalasyń. Toq­san toǵyz tolǵaýyn aýzyna qudaı saldy ma, aqyn 100-ne sál ǵana jetpeı qaldy.

Kórnekti ǵalym Q.Muhamedhanov 1938 jyly Jambyldyń shyǵarmashylyq jo­ly­­nyń 75 jyldyq toıyna uzaq tolǵaý ar­napty.

Bul tolǵaýdy 20-22 mamyrdaǵy Jazý­shy­lar odaǵy plenýmynda oqyǵan. Onda:

Dombyrasyn qolǵa alyp,

Qyrandaıyn qomdanyp.

Toqsan toǵyz tolǵanyp

Jyrdan jibek esilip,

Keń dalamda kósilip,

Tasydy, qart, tasydy, –

dep keletin jyr joldary aqynnyń qabi­le­tine qurmet belgisindeı kórinedi.

Toqsannan jasy asqanda,

Júzge aıaq basqanda,

Jarqyn júzi jadyrap,

Kúlimdep kúni aspanda –

degen shýmaqtan dál bolashaǵyn boljap sezgendeı kórinedi.

«El qaharyn jyrlańdar» atty 1943 jylǵy óleńinde Nurlybek, Tóleý, Arham, Táńirbergen, Saparǵalı sııaqty halyq aqyndaryn ereksheleı kele,

«Marshaldyq tý ustaǵan

Jambyl alyp,

Sarbazy óńsheń sańlaq

sońyna ergen»

dep Jambyldy aqyndyqtyń marshalyna teńep, mártebesin bıiktete túsedi.

Jambyl Qudaı bergen jasyn qurmet­pen laıyqty ótkerdi. Qarttyqtyń qursa­ýyn­da qaýsap qalmady. Qaırattanyp, qýat­tanyp, dombyrasyn qolǵa alyp jyryn tókti. Oǵan dálel toqsanǵa kelgendegi my­na bir jan tolǵanysy:

Jambyldyń ardaqtalyp bulbul sózi,

Gaýhardaı nuryn tókken eki kózi.

Toqsanda qaıtyp alyp

jıyrma besti,

Jasaryp qart babanyń turǵan kezi.

Aqyn Táńirdiń ózine bergen darynyn da, qurmet-qadirin de aıalap, ardaqtaı bildi. Qazaq halqynyń atynan sonaý Más­keýde el basshylary aldynda jyrymen jurtynyń júregin baýrady. Qa­zaq halqyn qorlaý men kemsitýdiń sho­vınıstik shatpaqtary sharyqtap tur­ǵanda jat jurttyń nazaryn aýdartty. Keń-baıtaq jeri bar halyqtyń keńinen jyr tolǵaıtyn daryndarǵa darqan eken­digine kóz jetkizdi.

Qazaqtyń belgili jazýshysy ári kó­sem­­­sóz sheberi, dramatýrg Qapan Saty­baldın ataqty aqyn-jyraý ómirinen kóz kórip, kýá bolǵan jaı týraly «Jam­bylmen jıyrma toǵyz kún» degen ocherk jazǵan. О́kinishke qaraı, ocherk aıaq­talmaı qalypty. Sol ocherkinde aqyn­men saparlas kezinde jol boıy baıqaǵandaryn jazýshy qaz-qalpynda, esh ásireleýsiz, tereń sezimmen, shynaıy súısinispen bildirgen.

«Jákeń ekeýmiz bir kýpedemiz. Qazaq óleńiniń qart atasy Jambylǵa qaraı berem. Jákeń kóbinese terezege qarap, jer kórip otyrady. Jasy júzdi alqymdap júrse de, jaı qaramaıdy, sergek, keıbir qart­­tar sekildi kóp qısaıa bermeıdi. Qol­­men ustaǵan ásem taıaǵyn aqyryn ty­­­qyl­datyp, yńyldap óleńdetip otyrady. Jambyldyń jaratylysynan aqyn ekeni, óleńsiz ómiri joq, kúni joq eke­ni baıqalady, ermegi de óleń ekeni baıqalady. Aǵyp turǵan óleń. Bir mınýt óleńsiz otyrmaıdy. Ony-muny óleń­de­tip, qolma-qol uıqastyryp otyrady. Aýzynan óleń ketpeıdi. Átteń, jasy ulǵaıyp ketkenine ókinesiń. Áıtpese, Jambyldan lırıkanyń jeti atasy shyǵar edi».

Ocherktegi osynaý joldardan qart aqynnyń kárilikke qaramastan, súıikti óleń-jyryna degen ystyq seziminen aıny­maǵanyn ańǵaramyz. Jambylǵa jyrdy Jaratqan ıem janynyń qýaty dep darytqandaı. Aqyn jyrdan boıyna jiger, oıyna shýaq aldy. Bir mınýt óleńsiz otyrmaýy da osydan bolsa kerek «Ony-muny óleńdetip, qolma-qol uıqastyrýy da» – erikkennen ermek etý emes, bul aqyndyq mashyq. Ataqty jyraý ómir daǵdysyna óleńdi rýhanı serik etýmen birge, ony balasyndaı kútip aıalady. Aýzynan óleń ketpeýi de óleńge, ónerge degen qýat­ty qushtarlyǵyn, ińkár iltıpatyn aı­qyn­daı­dy. Jambyldan lı­rıkanyń jeti atasy shyǵar degen ma­­daq­taýy da kóz kórgen shyndyqtan, aqyn­­nyń shabytty shaǵynan alǵan áser­den týyndaǵan izgi oıy. Aqıqat syr óleńmen ómirin órnektegen jyr alybynyń árbir sáti – aǵyndaǵan poezııa. Beıne qantamyrynyń soǵysyndaı jyrmen tynystaǵan, jyrmen baqytyn tapqan Jambyl babamyz halyq súıgen dara daryn, arqaly aqyn retinde ardaqtaldy.

Jetisýdyń tanymal aqyndarynyń biri Úmbetáli Káribaev ta jasynan talantyna kýá bolǵan Jambyl aqynǵa uzaq óleń arnaǵan. Kúreń jorǵaǵa minip alyp, taý-qyrdy shabyttana aralap júrgen aqynnyń shat kóńil kúıin tulparynyń sulý túr-turpatymen, ádemi júrisimen shendestire beınelegen.

Daryndy Jambyl sen ediń,

О́leńge darqan keń ediń.

Qadirińdi bilgenge,

Asqar taýmen teń ediń.

Aınalańda biz qaıyq,

Sen bir úlken keme ediń, –

dep aqynnyń tulǵasyn asqar Alataý bıigine órletedi. О́leńge darqan, keńdigi de sha­bytynyń júıriktigin, oıynyń shalqarlyǵyn, aqyndyq júıriktigin erek­she­ligin aıqyndaıdy.

Aqyndar Jambyl tulǵasyn asqar Ala­taý­ǵa teńep asqaqtata jyrlady. Kezinde hatshysy bolǵan, aqyn inisi Ǵ.Ormanov ta ocherkin «Alataý syndy aqsaqal» dep taýmen astastyra atady. Jambyl aqyn ózinen keıin Kenen, Úmbetáli tárizdi bir shoǵyr daryndy aqyndardy baýlyp ósirdi. О́leń ónerinde aqyndyq-jyrshylyq mekteptiń negizin qalap ketti. Sol kezdegi halyq aqyndarynyń bári de Jambyldy asa qadirlep, ustazy sanady.

Qazaqstannyń halyq jazýshysy Á.Nur­­shaıyqov maqalasynda soǵys jyldary maıdanda júrgen kezin eske alyp, «Shu­ǵylaly shýmaqtar» gazetke basyla­tyn patrıottyq óleńderdi Jambyl úlgi­si­men jazyp, soldat muńyn, onyń ishki jan syryn aıtýǵa kelgende Abaıdy alǵa us­taǵan, soǵan eliktegen sııaqty», dep aǵynan jarylady.

Rasynda da Abaıdyń klassıkalyq poezııasy jalpy qazaq ádebıeti kórkem­di­giniń úlken úlgisi bolsa, jyr alyby Jam­byldyń halyq aýyz ádebıetiniń baı dástúrlerin jınaqtaǵan jyr das­tan­dary da sýyrypsalmalyq qabilettiń erek­shelikterimen ádebıetshilerdi de, oqyr­man­dardy da qyzyqtyra tartqany belgili.

Jambyldyń dańqy dúrildep turǵan kezde kóre almas, qyzǵanshaq zııaly – symaqtardyń ony ártúrli syltaýmen dattap, aıyptaýyna qarsy turǵan. Aqyn-jyraýlar týraly zertteýinen de, jekelegen maqalalarynan da Jambyldyń erekshelikterin jarqyrata kórsetken. Jambyl týraly orys jazýshysy, aýdarmashysy P.Kýznesov ta shyǵarma jazdy. D.Snegın de romandarynda kóz kórgen jaılardy shynaıylyqpen beıneledi.

Syrdyń jyrdaǵy dara júırigi Nar­taı Bekejanovtyń jańadan tabylǵan óleńi Jambyl dúnıeden qaıtqan kezde, qyrǵyzdyń qos aqyny Ospanqul men Álimqul jyrmen kóńil aıtqanda Muhtar Áýezov oǵan jyrmen jaýap berýin ótinýden týǵan. Aldymen Kenen men Úmbetáli jyrmen Jambyldy joqtasa kerek. Bárin únsiz baıqap otyrǵan Nartaı aqyn syrnaılata eki aqynnyń jubatý jyrlaryna óz nıetin bildirgen. «Júrekti shemen sher basqan» shaqta, Alataý asyp, aǵaıyndyq baýyrmaldyǵyn kórsetken, «jyrymen medet bergen» qyrǵyz hal­qyna, aqyndaryna rızashylyǵyn jet­kiz­gen.

Qurmanbek Bekpeıis aýzynan jazyp alynǵan bul jyrda halyq talanttarynyń bir-birine degen syılastyǵy, kóńil jaras­ty­ǵy, aqyndyq ónerdi, halyqtyq dástúrdi qurmetteýi sezildi. Sonymen birge Nartaı aqyn­nyń Jambyldaı jaqsyny baǵalap, ardaqtaýy, arýaǵyna taǵzym tanytýy azaly jyrdan ańǵarylady.

Qasıetti edi qara nar,

Kóshińdi erkin bastaǵan.

Asqartaý edi aıbyndy,

Asýlap árkim aspaǵan.

Ǵajaıyp myna zamannyń,

Júırigi edi baptaǵan.

Abdyrap qaldy qalyń eli,

Jaqutyn jyrdyń jattaǵan.

Qazaly boldyq, qaıteıik,

Kelmeske ketip qart babam.

Aqyn Jambyldy qazaq jyrynyń kóshin erkin bastaǵan qara narǵa teńegen. Asýlap árkim aspaǵan, aıbyndy asqartaý dep ataq-abyroıyn Alataýdan aspanda­typ asyrady. Ǵajaıyp zamanda hal­qy baptaǵan jyr júırigine balaıdy. Aqy­ny­nan aıyrylǵan qalyń eldiń qaı­ǵydan abdyrap qalǵanyn ýaıymdaıdy. Aqyndy aqynnan artyq baǵalaý qıyn. Aqyn aýzynan shyqqan shynaıy lebizi, tátti tilekke ne jetsin! Nartaı aqynnyń Jam­byl­dyń poezııasyn bir ǵana «Jaqutyn jyr­dyń jattaǵan» dep madaqtaýy halyq talanttarynyń bir-birine degen ystyq yqylasyn, aǵa­ly-inideı syılastyq súıis­pen­shiligin sez­dirtedi.

«Bolashaq kúndi boljaǵan, kóregen edi kemeńger» degen Nartaı aqynnyń keń kóńilinen ushqan tileýlestik baǵalaýlar keremet-aq. El qamy úshin eleńder kósemge teńeýi de tosyn ári tańdaı qaqtyrady. Nege deısiz be? Ádette aqyndarymyz kóregen kún kósem dep sosıalızm zamanynda Lenındi jyrlap dáriptedi. Nebir myqty, ádemi de tapqyr teńeýlerdi proletarıattyń uly kóseminiń kelbetine telip, túıdektete jyr tókti. Nartaı aqyn osyndaı keremet halyqtyq beıneleý úlgilerin Jambyldyń bolmys-bitimine arnady. Kezinde óleń jarııalanǵan kúnde de aqynnyń mańdaıynan sıpamas edi. Eki ǵasyrdy ótkergen uly darynnyń zor ataq-abyroıǵa kenelip, halyqtyń qurmet-syıyna bólengenin, eliniń mereı-maqtanyshyna aınalǵanyn qasterlep eske alady. Uly Abaı boıyndaǵy áýlıelik, boljampazdyq qasıetterimen kórinse, Jambyl da bul erekshelikten kende emes. El arasyndaǵy áńgimelerde kóregendigi, kóripkeldigi de aıtylady.

Syrdyń jyr sańlaǵy Nartaı Jam­byl­dy zamanyndaǵy aqyndyq kóshtiń kóregen kósemi, kóshbasshysy, ustazy retinde dáripteıdi. Árıne, joqtaý, jubatý jyrynyń mazmuny elde qadir-qurmetke kenelgen tanymal tulǵalardyń arýaǵyn ardaqtaýǵa qurylady. Jyrda shalqar shabyttan tógilgen, shynaıy júrekten shyqqan baǵalaýlar mol. Nar­taı aqyn jyrlaǵanda janynda bol­ǵan Muhtar Áýezov, Ábdilda Tájibaev sııaqty ta­lant­tar tamsana tyńdap, rıza­lyq nıe­tin bil­dir­gen.

«Muny estigen Muqań bastaǵan qazaq zııalylarynyń ústinen aýyr júk tús­ken­deı bolady. Baýyrlas eki eldiń azamattary qaıta kórisip, Nartaıǵa rıza bolǵan. Áýezov «Kelshi, narym, naǵyz el úshin jaralǵan jan ekensiń», degen eken»,  dep qorytyndylaıdy avtor. Álbette, aǵaıyn eldiń aqyndary aldynda Jambyldaı uly darynnyń abyroıyn asyryp, arýaǵyn ardaqtaǵan, aq júreginen alqalap asyl jyryn aqtarǵan Nartaı Bekejanuly da tekti talant ekenin tanytqan.

Abaıǵa da, Shoqanǵa da jasalǵan qııanat-qorlyq, kórealmastyq Jambyldy da aınalyp ótpedi. Esimi Odaqqa tanyla bastaǵan shaqta qyzǵanysh qolamtasyn qozdatqan rýshyl esersoqtar, sonaý Máskeýge, Kremlge hat jazyp, mun­daı aqyn joq dep kókise kerek. Oǵan L.So­bo­levteı qazaq ádebıetiniń bilgi­rin ji­bergende, aqynmen kezdesip, áńgi­me­le­sip, óleńin tyńdap, súısingen jazýshy qaıtarynda tolqyp tebirene kókeıdegi oıyn mazdatypty.

«Bizge ımprovızasııalyq óner ótken­niń romantıkasy tárizdi ǵoı. Meniń jeke basym «Sırano de Berjerakty» sahnadan on ret kórýge ázirmin... Biraq qazir de sondaılar bar deýshilerge, ómir boıy óleńmen, óleń bolǵanda qandaı, klassıkalyq óleńmen sóıleıtin adam bolady degenge senbegen bolar edim. Al Jambyl «Manasty» on jeti kún, «Kóruǵylyny» on bes kún aıta alady, barlyq qazaq eposyn, ózine deıingi aqyndar aıtysyn jatqa biledi, bir basynda mıllıonnan astam uıqas bar degenge endi senbeske sharam joq. Jambyl túsinde de óleń shyǵa­ra­tyn bolý kerek, bul ǵajap eken! Men úshin kúnde Jambyl ýnıversıtetinen óttim».

Mine osylaı Jambyldy joqtan bar jasaǵandaı, jasandy beınede kórsetkisi kelgen kesirli kúl shashqyshtardyń shat­pa­ǵy batpaqqa batqan. Eń bastysy Leonıd Sobolevtiń aqynnyń sýyryp salmalyq daryndylyǵyna ári kóptegen qıssa-dastandardy, epıkalyq muralardy jatqa biletin suńǵylalyǵyna mánerlep, keltire jyrlaıtyn jyrshyldyǵyna, ol az deseńiz áńgimeshildigin, aıtqyshtyǵyn, kóńili kóldeı shalqyǵanda ázil-qaljyńmen aınalasyn qyran topan kúlkige, dýmanǵa bóleıtin san qyrly ereksheliktiń bir boıynda toǵysqanyna kózi de jetken, kóńili de sengen.

Aqıqat qashanda adaldyq jolynda jarqyraıdy. Jambyl aqynǵa bu­dan keıin de, kúni búginde alǵyr aqyn­dyǵyna, ǵalamat adamgershilik bolmysyna kóleńke túsirip, neshe túrli quıtyrqy qııanatpen qorlaǵysy keletinder de bar. Biraq ondaılar Jambyldy jan-jaqty oqyp, bilmek túgil, jaýyz pı­ǵyldylardyń jymysqy jolyn jal­ǵaǵysy keledi. Jasampaz jyr jam­pozynyń jarqyn tulǵasy, esimi jú­re­­ginde jattalǵan eli barda eshqashan qor­lanbaıdy, alasarmaıdy. Abaımen qatar dombyranyń qos ishegindeı ulttyq poezııamyzdyń eki ǵasyrdaǵy asyl alyptary, uly esimderi halyq júreginde asqaq ardaqtala beredi.

Ánýar Taraqov,

Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-dyń fılologııa jáne álem tilderi fakýltetiniń professory,
fılologııa ǵylymdarynyń doktory