Qoǵam • 05 Qazan, 2021

Maman tapshy, materıal qymbat

117 ret kórsetildi

Jyl saıyn elimizde 144 myń túlek mamandyq alyp shyǵady. Sonyń 8 700-i ǵana qurylys salasyna tıesili. Iаǵnı túlekterdiń tek 6 paıyzy qurylys­tyń qyr-syryn meńgeredi. Bul az, árıne. Onyń ústine memleket daıarla­ǵan 8 700 kadrdyń bári birdeı qurylysta jumys istemeıdi. Col sebepti búginde saladaǵy kadr tapshylyǵy 242 myń mamandy qurap otyr. Tıisinshe shyǵyn da qomaqty. О́zimizde joq kadrdy syrttan aldyrý úshin shamamen 468 mlrd teńge jumsalady.

Bilim jáne ǵylym mınıstrligi janyndaǵy «Adal bilim» jobalyq keńse­siniń sarapshysy Lılııa Ispen­betova­nyń aıtýynsha, qurylys sala­syndaǵy kadr tapshylyǵy jyl ótken saıyn ózekti máselege aınalyp barady. Búginde salaǵa 8 myńdaı adam kerek. Jalpy, qury­lys­qa qatysty 277 mamandyq boıynsha qa­jettilik baıqalyp otyr.

– Tyǵyryqtan shyǵýdyń joly bar. Qajetti kadrlardy qurylys kompanııa­larynyń ózderi daıarlaýy kerek. Biz qurylys kom­panııalary, joǵary oqý oryndary men kolledjder arasyndaǵy ózara is-qı­myldyń jańa júıesin usynyp otyr­­myz. Oǵan sáıkes kompanııalar talap­ker­ler­di oqy­tady. Keıin olardy jumysqa qa­byl­daıdy. Iаǵnı qurylys kompanııa­lary ózderine qajetti mamandy oqý oryndary arqyly daıarlap alady, – deıdi L.Ispenbetova.

Sondaı-aq ol stýdentter oqıtyn baǵ­­dar­­la­ma­lardy qaıta pysyqtaý qajet dep sanaıdy. О́ıtkeni keıbir baǵdar­lamalar eskirgen. Qazirgi zamanǵa sáıkes kelmeıdi.

Qazaqstan qurylysshylar odaǵy­­nyń tór­aǵasy Talǵat Erǵalıevtiń má­li­­­me­tin­she, búginde shamamen 2 mln-ǵa jýyq qazaq­standyq baspanaǵa muq­taj. Demek, qury­lys­tyń qarqyny báseń­demeıdi. Onyń ústine baspanaǵa muq­taj­dardyń úlesi 7 mln-ǵa deıin jetýi múm­kin degen boljam bar.

– Ýrbandalýǵa baılanysty qazir bas­panaǵa muqtaj 2 mln adamnyń qataryna 5 mln adam qosylýy múmkin. О́ıtkeni adam­dar aýyldan qalaǵa kóshedi. Al qala­daǵylar Nur-Sultan, Shymkent, Almaty sekildi iri megapolısterge qonys aýdarady. Osy jaǵdaı sońǵy 10 jyl boıy qaıtalanyp keledi. Sondyqtan baspanaǵa degen qajettilik azaımaıdy, – deıdi T.Erǵalıev.

Osy oraıda odaq basshysy memle­kettik baǵdarlamalardyń azaıyp bara jatqanyna alańdaýly.

– Baspanaǵa muqtajdardyń sanatynda kópbalaly analar, jetimder, qala­ǵa qonys aýdarýǵa nıetti aýyldyqtar bar. О́kinishke qaraı, baspana alýǵa baǵyttalǵan baǵdarlamalar qysqarýda. Al adamdardyń qarjy quraldaryna degen qoljetimdiligi tómendep barady. Sondyqtan jańa baǵdarlamalardy qolǵa alý kerek, – deıdi ol.

T.Erǵalıevtiń aıtýynsha, úıdiń baǵa­sy jyl saıyn keminde 10-15 pa­ıyz­ǵa ósip oty­rady. Sebebi qysta qury­lys báseń­dep, kóktemde qaıta jandana­tyn­dyq­tan, qurylys materıaldarynyń baǵa­sy qym­bat­taıdy. Tıisinshe úıdiń de quny ósedi.

– Qurylys 35-40 paıyzǵa, qurylys materıaldary 60-90 paıyzǵa qymbattap ketti. Al sharshy metrdiń quny 15 pa­ıyzǵa ósti. Demek, 2022 jyldyń kók­te­minde úıdiń baǵasy shamamen 20-30 pa­ıyzǵa kóteriledi, – deıdi T.Erǵalıev.

Baǵanyń sharyqtaýyna qatysty máseleniń bir ushy qurylys materıaldaryna kelip tireledi.

– Resmı derek boıynsha, Qazaqstan­da qurylys materıaldarynyń 54 pa­ıyzy óndiriledi. 46 paıyzy shetelden jetkiziledi. Biraq Qazaqstanda ón­diriletin materıal ishki naryqtyń jartysyn ǵana jabady. Qalǵan suranys­ty syrttan aldyratyn ónimder óteı­di. Sondyqtan qurylys salasyndaǵy jaǵdaı teńgeniń turaqtylyǵyna baılanysty. Bul jaǵdaı sharshy metrdiń qunyna tikeleı áser etedi. Devalvasııa kezinde syrttan keletin materıaldardyń baǵasy qymbattaıdy. Al memleket­tik baǵdarlamalar boıynsha jumys isteı­tin kompanııalar materıaldar qym­bat­tasa da, baǵaǵa túzetý engize almaıdy. Tıisinshe olar naryqtan birjola ketip tynady. Ornyn basqalar basqanymen, jańa kompanııalardyń tájirıbesi shamaly. Sapanyń da nasharlaıtyny sondyqtan, – deıdi odaq basshysy.

T.Erǵalıevtiń esebinshe, Qazaq­standaǵy baspana máselesin birjola sheshý úshin 30 trln teńge qajet.

Sońǵy jańalyqtar

Elorda «jasyl» aımaqqa ótti

Koronavırýs • Keshe

Uqsas jańalyqtar