Bilim jáne ǵylym mınıstrligi janyndaǵy «Adal bilim» jobalyq keńsesiniń sarapshysy Lılııa Ispenbetovanyń aıtýynsha, qurylys salasyndaǵy kadr tapshylyǵy jyl ótken saıyn ózekti máselege aınalyp barady. Búginde salaǵa 8 myńdaı adam kerek. Jalpy, qurylysqa qatysty 277 mamandyq boıynsha qajettilik baıqalyp otyr.
– Tyǵyryqtan shyǵýdyń joly bar. Qajetti kadrlardy qurylys kompanııalarynyń ózderi daıarlaýy kerek. Biz qurylys kompanııalary, joǵary oqý oryndary men kolledjder arasyndaǵy ózara is-qımyldyń jańa júıesin usynyp otyrmyz. Oǵan sáıkes kompanııalar talapkerlerdi oqytady. Keıin olardy jumysqa qabyldaıdy. Iаǵnı qurylys kompanııalary ózderine qajetti mamandy oqý oryndary arqyly daıarlap alady, – deıdi L.Ispenbetova.
Sondaı-aq ol stýdentter oqıtyn baǵdarlamalardy qaıta pysyqtaý qajet dep sanaıdy. О́ıtkeni keıbir baǵdarlamalar eskirgen. Qazirgi zamanǵa sáıkes kelmeıdi.
Qazaqstan qurylysshylar odaǵynyń tóraǵasy Talǵat Erǵalıevtiń málimetinshe, búginde shamamen 2 mln-ǵa jýyq qazaqstandyq baspanaǵa muqtaj. Demek, qurylystyń qarqyny báseńdemeıdi. Onyń ústine baspanaǵa muqtajdardyń úlesi 7 mln-ǵa deıin jetýi múmkin degen boljam bar.
– Ýrbandalýǵa baılanysty qazir baspanaǵa muqtaj 2 mln adamnyń qataryna 5 mln adam qosylýy múmkin. О́ıtkeni adamdar aýyldan qalaǵa kóshedi. Al qaladaǵylar Nur-Sultan, Shymkent, Almaty sekildi iri megapolısterge qonys aýdarady. Osy jaǵdaı sońǵy 10 jyl boıy qaıtalanyp keledi. Sondyqtan baspanaǵa degen qajettilik azaımaıdy, – deıdi T.Erǵalıev.
Osy oraıda odaq basshysy memlekettik baǵdarlamalardyń azaıyp bara jatqanyna alańdaýly.
– Baspanaǵa muqtajdardyń sanatynda kópbalaly analar, jetimder, qalaǵa qonys aýdarýǵa nıetti aýyldyqtar bar. О́kinishke qaraı, baspana alýǵa baǵyttalǵan baǵdarlamalar qysqarýda. Al adamdardyń qarjy quraldaryna degen qoljetimdiligi tómendep barady. Sondyqtan jańa baǵdarlamalardy qolǵa alý kerek, – deıdi ol.
T.Erǵalıevtiń aıtýynsha, úıdiń baǵasy jyl saıyn keminde 10-15 paıyzǵa ósip otyrady. Sebebi qysta qurylys báseńdep, kóktemde qaıta jandanatyndyqtan, qurylys materıaldarynyń baǵasy qymbattaıdy. Tıisinshe úıdiń de quny ósedi.
– Qurylys 35-40 paıyzǵa, qurylys materıaldary 60-90 paıyzǵa qymbattap ketti. Al sharshy metrdiń quny 15 paıyzǵa ósti. Demek, 2022 jyldyń kókteminde úıdiń baǵasy shamamen 20-30 paıyzǵa kóteriledi, – deıdi T.Erǵalıev.
Baǵanyń sharyqtaýyna qatysty máseleniń bir ushy qurylys materıaldaryna kelip tireledi.
– Resmı derek boıynsha, Qazaqstanda qurylys materıaldarynyń 54 paıyzy óndiriledi. 46 paıyzy shetelden jetkiziledi. Biraq Qazaqstanda óndiriletin materıal ishki naryqtyń jartysyn ǵana jabady. Qalǵan suranysty syrttan aldyratyn ónimder óteıdi. Sondyqtan qurylys salasyndaǵy jaǵdaı teńgeniń turaqtylyǵyna baılanysty. Bul jaǵdaı sharshy metrdiń qunyna tikeleı áser etedi. Devalvasııa kezinde syrttan keletin materıaldardyń baǵasy qymbattaıdy. Al memlekettik baǵdarlamalar boıynsha jumys isteıtin kompanııalar materıaldar qymbattasa da, baǵaǵa túzetý engize almaıdy. Tıisinshe olar naryqtan birjola ketip tynady. Ornyn basqalar basqanymen, jańa kompanııalardyń tájirıbesi shamaly. Sapanyń da nasharlaıtyny sondyqtan, – deıdi odaq basshysy.
T.Erǵalıevtiń esebinshe, Qazaqstandaǵy baspana máselesin birjola sheshý úshin 30 trln teńge qajet.
