Osy jyldyń toǵyz aıynda Soltústik Qazaqstan oblysynda byltyrdyń sáıkes merzimimen salystyrǵanda ekonomıkaǵa ınvestısııa quıý kólemi – 17,5%-ǵa, ónerkásip óndirisi – 6,7%-ǵa, turǵyn úı salý kólemi – 6,5%-ǵa, qurylys jumystarynyń kólemi 1,7%-ǵa artqan. О́ndiristiń ósimi bar ekenin baıqaýǵa bolady. Ásirese, aýyl sharýashylyǵy ónimderi qatarynda kóptep turǵyzyla bastaǵa taýarly-sút fermalaryn arqyly sút ónimderin shyǵarý kúrt artýda. О́tken 9 aıda aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónimi byltyrmen salystyrǵanda barlyq aýdanda artqan. Jalpy kólemi 833,9 mlrd teńgeniń ónimi shyǵarylǵan. Tek Mamlıýt, Ǵ.Músirepov jáne Tımırıazev aýdandarynda belgilengen mejeniń 95-96%-y oryndalǵan, qalǵanynyń bári júzdiń ústinde. Sonyń ishinde oblys boıynsha et ónimderi – 2,1, sút ónimderi 6,1%-ǵa artqan. Degenmen artta qalýshylyqtar da joq emes, tek Petropavl qalasynda ǵana et ónimderin shyǵarý jospary 38%-ǵa oryndalmaǵan. Sondaı-aq Qyzyljar aýdanynda jumyrtqa óndirý kólemi 43,1%-ǵa deıin quldyraǵan. Oblystaǵy asa iri úsh qus fabrıkasy – osy aýdannyń aýmaǵynda. Kásiporyndar byltyrǵy jáne az mólsherde bolsa da bıylǵy qus tumaýynan qyrylǵan qus basyn qalpyna keltire almaǵandyqtan, jumyrtqa óndirý kólemin áli óristete almaı otyr.
Búgingi tańda oblys sharýashylyqtarynda 407,5 myń iri qara, 444,6 myń qoı-eshki, 139,8 myń tuıaq jylqy bar. Toǵyz aıdaǵy maldyń barlyq túri boıynsha ósim baıqalady. Máselen, jylqy sany osy kezeńde 3,9%-ǵa, iri qara sany 4,2%-ǵa artqan.
Qazir mal sanyn kóbeıtýmen qatar túrli aýrýlardyń taralýyn baqylaý da kún tártibinen túspeıdi. Tamyz aıynda epızootıkalyq ahýaly alańdatarlyq bolǵan Aqjar aýdanyndaǵy «Aq nıet-Agro» JShS aýmaǵyna bir aı karantın engizilip, agroqurylym basshysy 100 AEK (146 myń teńge) kóleminde aıyppul salynǵan. Memlekettik sanıtarlyq ınspektorlar belgilegen shekteý sharalary da tolyq oryndalmaǵan ákimshilik birlikter bar. Mysaly, Ýálıhanov aýdanyndaǵy Kókterek aýyldyq okrýgynyń Mortyq aýylyna engizilgen shekteý sharalary tolyq oryndalmaı, ol 33 kúnge sozylǵan. Qosalqy sharýashylyǵy bar mal ıelerine veterınarlyq zańnamany buzǵany úshin 243 ret aıyppul salynyp, 7,5 mln teńgeden artyq qarjy óndirilgen. Sondaı-aq óz mindetterin tolyq oryndamaǵan 23 veterınarlyq mamanǵa 984 myń teńgeniń aıyppuly salynǵan.
Syrttan ákelinetin maldardy tekserý úshin barlyq kedendik beketterde veterınarlyq qyzmetter ashylǵan. Toǵyz aıda olar mal ákele jatqan 2 768 kólik quraldaryn tekserip, veterınarlyq talapty saqtamaǵan 19 kólikti keri qaıtarǵan, al 3 kólikke 87 myń teńgeniń aıyppulyn salǵan.
Toǵyz aıdaǵy ósim ónerkásip salasynda da oryn aldy. Ásirese, óńdeý ónerkásibi belgilengen mejeni 7,6%-ǵa asyra oryndaǵan. Artta qalýshylar arasynda taý-ken ónerkásibi keledi. Paıdaly qazba óndiri ótken jyldyń sáıkes merzimimen salystyrǵanda 28,3%-ǵa tómendegen.
Atalǵan merzimde qurylys qarqyny ótken jyldyń sáıkes merziminen 1,7%-ǵa nemese 70,2 mlrd teńgege artqan. Sonyń arqasynda 119,6 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Oblysta qurylysty eń joǵary qarqynmen Taıynsha aýdany júrgizip keledi. Ondaǵy qurylys byltyrǵy kórsetkishten 20 paıyzǵa asqan. Sondaı-aq Petropavl qalasynyń qurylys qarqyny da joǵary. О́tken jyldyń sáıkes merzimimen salystyrǵanda mundaǵy ósim 11,9%-ǵa artyq.
Ekonomıkalyq ósim birshama jaqsy bolǵanymen oblys halqy sanynyń ósimi aýyz tushyntpaıdy. 2021 jyldyń 1 qyrkúıegindegi halyq sany 540 myń adam bolyp otyr. Al byltyrǵy 1 qyrkúıekte ol 546 myń bolǵan. Buǵan áser etýshi faktorlar kóp. Sonyń biri – kóship ketýshiler sanynyń kelgenderge qaraǵanda artyq ekeni. Bıyl bul kórsetkishtiń ózi byltyrǵymen salystyrǵanda 3,1%-ǵa azaıǵan, ıaǵnı toǵyz aıdaǵy kóship ketýshilerdiń sany kelýshilerden 3 008 adamǵa ǵana artyq. Eń ókinishtisi sol, oblysqa basqa óńirlerden qonys aýdarýshylar sanynyń byltyrǵydan 9,6%-ǵa azaıǵany bolyp otyr. Munyń eń basty sebebi «Eńbek» baǵdarlamasymen qonys aýdarǵan halyqty qarsy alýdyń kemshin tustary kóptiginen. Qysy qatty Soltústikke sulýynan jylýy artyq úıler kerek edi, biraq baǵdarlamany jasaǵander tek sulýlyq jaǵyna kóńil aýdaryp, qonys aýdarýshy úshin 8 mln teńgege baǵalaǵan úıleriniń syrty sulý bolǵanymen ishi sýyq bolyp jatyr. Bir pysyqaı jigitterdiń bir kúndik brıgadalary mundaı «qýyrshaq» úılerdi qaptata salyp, ony ókimetke 8 mln-ǵa satyp, ózderi joq bolady. Eger qonys aýdarýshynyń ózine 8 mln teńgeniń kólemindegi satylatyn úıdi tańdatyp, alyp bergen bolsa, «qoı da tynysh, qasqyr da toq» bolar edi. Al satylatyn jaqsy úıler tolyp jatyr. О́zi tańdaǵan úıdi «sýyq» dep qonys aýdarýshy da eshkimniń mazasyn almas edi.
Sanaqqa da halyq belsendilikpen qatyspaýda. Jýyrda oblys ákimi Q.Aqsaqalov osyǵan oraı úndeý jarııalap, halyqty osynaý mańyzdy is-sharaǵa belsene qatysýǵa shaqyrdy.
Bıylǵy toǵyz aıda oblystyń jergilikti bıýdjetterine túsken salyq byltyrǵymen salystyrǵanda 103,2%-ǵa oryndalǵan. Iаǵnı jospardaǵy 49 mlrd 166 mln teńgeniń ornyna bıýdjetterge 50 mlrd 743 mln teńgeniń salyǵy túsken. Al bıýdjettiń shyǵys bóligi 99,8%-ǵa oryndalǵan. Iаǵnı josparlanǵan 253 mlrd 336,4 mln shyǵys 252 mlrd 930,3 mln teńgege oryndalǵan. 406 mln teńgeniń shyǵysy ıgerilmeı qalǵan. Respýblıkalyq bıýdjetten bólingen maqsatty transfertter men nesıelerdiń shyǵysy 99,8%-ǵa ıgerilip, 137,9 mln teńgesi qalǵan. Qolǵa berilgen qarjyny tolyq uqsata almaǵandardyń aldyńǵy qatarynda Jolaýshy tasymaly kóligi men avtomobıl joldary basqarmasy men Bilim berý basqarmalary bar. Bulardyń aldyńǵysy 203,3 mln, sońǵysy 126 mln teńgeni ıgere almaǵan.
Mine, oblystyń toǵyz aıdaǵy tynys-tirshiligi qysqasha sholǵanda osyndaı bolyp otyr.
