Saıasat • 22 Qazan, 2021

О́reli el óz batyryn umytpaıdy

35 ret kórsetildi

Tájikstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Jarlyǵymen osy Respýblıka Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyna oraı qyzmettik boryshyn oryndaý kezinde tanytqan erligi men janqııarlyǵy úshin Radjan Armııauly Batyrqanov qaıtys bolǵannan keıin I dárejeli «Spıtamen» ordenimen marapattaldy. 2021 jylǵy 20 qazanda Tájikstan Respýblıkasynyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Ibodzoda Haırýllo erlikpen qaza tapqan shekarashynyń anasy – Qızat Jylqybaqqyzy Batyrqanovaǵa qurmetti ordendi saltanatty túrde tabys etti.

2000 jyldan bastap Qazaq­stan, Reseı jáne Qytaı memle­ket­teriniń shekarasy túıisken jerinde ornalasqan bizdiń respýb­lı­kamyzdyń eń bıik shekara bó­limshesi qazaqstandyq ba­tyr-she­karashy «Radjan Ba­tyr­qa­novtyń» (burynǵy ataýy «Shyn­­dyǵataı») esimimen atalady. Kúrshim aýdany boıynsha sheka­­ralyq basqarma Shyǵys Qazaq­­stan oblysynyń kórkem jer­­lerinde, teńiz deńgeıinen eki myń metr bıiktikte ornalasqan. Dál osy jerde jas shekarashynyń mine­zi qalyptasyp, tabandylyq pen jan­qııarlyq sııaqty baǵa jetpes jaýyngerlik qasıetterge ıe boldy.

Radjan Shyǵys Qazaqstan ob­lysy Katonqaraǵaı aýylynda úlken otbasynda dúnıege kel­gen. Jasynan talantty bala sýret salǵandy jaqsy kórip, sýret­terinde kórkem aımaqtyń bar­lyq sulýlyǵyn jetkizýge tyry­satyn. Ol jergilikti balalar kitaphanasyndaǵy qazaq batyr­larynyń erlikteri sýrettel­gen barlyq kitapty oqyp shy­ǵypty. Anasy Qızat Batyrqanova ulynyń áskerı kitaptardy oqyǵandy unatatynyn, al shekarashy ofıser bolý onyń eń bıik armany ekenin esine alady. Bala armanyna jetý úshin dene kúshi turǵysynan myqty bolý kerek ekenin túsindi, sondyqtan ol úıiniń kire berisine qoldan qurastyrylǵan sporttyq trenajerler ornatyp, dostarymen birge sportpen shuǵyldandy.

Radjannyń boıyndaǵy shek­siz meıirimdilik sezimi ony na­ǵyz erge tán áreketterge bas­taıtyn. Birde úıge qaıtyp kele jatyp, saıabaqtan «qashyńdar!» dep júgirgen jas jigitterdi baıqap qalady. Ne bolsa da, Radjan bireýge kómek qajet bolýy múmkin degen oımen esh­qaıda qashpaıdy. Ol sol mańda pyshaq jaraqatymen jatqan jigitti kóterip alyp, jol ústine alyp shyǵady da, júk kóliginiń jolyna turyp toqtatady. Osyndaı batyldyǵynyń arqasynda jaralyny der kezinde aýrýhanaǵa jetkizip, ómirin saqtap qalady.

Týǵan mektebin sátti bitirip, Radjan Almaty qalasyndaǵy shekara ýchılıshesine oqýǵa túsýge attanady. Biraq jas jigittiń joly bolmaı, ara shaǵyp, allergııasy qozyp, merzimdi emtıhandaryna bara almaı, qymbat ýaqytyn joǵaltyp, týǵan aýylyna oraldy.

Al 1993 jyldyń maýsym aıyn­da Kúrshim shekara jasa­ǵyna jedel qyzmetke shaqy­ryldy. Bir jyldan keıin TMD-nyń syrtqy shekarasyn qor­ǵaý úshin Tájikstanǵa áskerı qyz­metshilerdiń kezekti koman­dasy irikteldi. Radjan esh oılan­bas­tan óz erkimen jazylyp, qatar­lastarymen birge tá­jirı­beli ofıser-tálimgerlerdiń daıyn­dyǵynan ótedi.

1994 jyly maýsymda Radjan Batyrqanov basqa eriktilermen birge sol kezde «Kevron» shekara beketi men komendatýra ornalasqan Kalaı-Hýmb qala­syna keledi.

Blındajdaǵy ómir aptap ystyq pen antısanıtarlyq jaǵ­daıda ótip jatty... Jaýynger ana­syna óziniń «qaqtyǵys ornyna» ketip bara jatqanyn aıta almaǵanyn, týǵan jerin jıi eske alady…

1994 jylǵy 28 qyrkúıekte Hakım bandasynyń eki júz­den astam qarýly sodyry 9 avtokólikpen Tájikstannyń Horog qalasy mańyndaǵy memle­kettik shekarasyn kesip ótip, Aýǵan­stanǵa ótýge bet alady. Olar­dyń jolyna 38 qazaq­standyq jáne reseılik shekarashy tosqaýyl bolyp turady.

Soǵysqa birinshi bolyp kir­gen reseılik ofıser Kon­stan­tın Selıýk pen Radjan Batyr­qanov qarýlastaryna modjahedterge tyldan shabýyldaýǵa múmkindik beredi. Urysta aýyr jaraqattanǵan Radjan kóp qan joǵaltyp, esin jımastan qaıtys boldy. Urystyń nátıjesinde modjahedterdiń kózi joıylyp, sodyrlardyń kepilindegi adamdar qutqaryldy.

Kórsetken erligi men batyl­dyǵy úshin kishi serjant R.Ba­tyr­qanov qaza tapqannan keıin Qa­zaqstan Respýblıkasy Prezı­den­tiniń Jarlyǵymen II dárejeli «Aıbyn» ordenimen marapattaldy.

Bizdiń keıipkerimizdiń koman­dırleri men áriptesteri – Reseı Federasııasynyń FQQ general-leıtenanty A.D.Mıheev, otstav­kadaǵy ShQ ardageri pod­pol­kovnık A.A.Volodın jáne dál sol kúni onymen birge qorshaýda bolǵan barlyq qarýlas dos­tary Radjan óz erligimen joldastarynyń ómirin saqtap, urystyń jeńispen aıaqtalýyn qamtamasyz etti dep sanaıdy. Eger kishi serjanttyń sheshýshi sáttegi batyl áreketi bolmaǵanda, bizdiń tarapymyzdan shyǵyndar edáýir kóp bolar edi jáne sarbazdardyń birazy úıge orala almas edi deıdi.

Bul kúnderi Radjan Batyr­qa­novtyń komandıri bolǵan Shekara qyzmetiniń ardageri, otstavkadaǵy podpolkovnık Alekseı Volodın óziniń áleýmettik jelidegi paraqshasynda batyr ulymyzǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń jo­ǵary marapatyn berýdi qaıtadan usynýda jáne bul nıetti batyr ulymyzdyń qatarlas, qarý­las joldastary da barynsha qol­daýda.

Radjan Batyrqanovtyń jasa­ǵan erligi bizdiń elden tys jerlerde de belgili jáne onyń esimi máńgi umytylmaıdy. Batyrdyń esimimen Katonqaraǵaıda kóshe men mektep ataldy, 2000 jyldyń qyrkúıeginde Kúrshim shekara jasaǵynyń «Shyndyǵataı» shekara zastavasyna R.Batyrqanovtyń esimi berildi jáne onyń qurmetine eskertkish taqta ornatyldy.

Onyń inisi Samattyń R.Batyrqanov atyndaǵy shekara zastavasyna qyzmet etýge barǵany jáne óz ómirin elimizdiń shekaralaryn qorǵaýǵa arnaýy tegin emes.

Jyl ótken saıyn shekara­shyl­ardyń óz batyrlaryn eske alý dástúrin saqtaýy búgingi kún­de Otanymyzdyń shekaralaryn qorǵap júrgender men óskeleń urpaqty patrıotızm rýhynda tárbıeleýge múmkindik beredi. El óz batyrlaryn umytpaýy kerek.

Sońǵy jańalyqtar

Jetim kórseń, jebeı júr

Aımaqtar • Keshe

Ar aldynda arylý

Rýhanııat • Keshe

Talanttar Otanyn tastap ketkende...

Rýhanııat • Keshe

Kedeı elderge kómek

Ekonomıka • Keshe

Ǵasyr ájimi

О́ner • Keshe

Ǵazymbektiń ǵazız beınesi

Aımaqtar • Keshe

Almatyǵa jaryq qaıta berildi

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar