Qoǵam • 09 Qarasha, 2021

Memlekettik qyzmetshiler memlekettik tildi nege bilmeıdi?

880 ret kórsetildi

Úkimet daıyndap, Parlamenttiń qaraýyna usynatyn zań jobalary orys tilinde ázirlenetindikten, qazaq tilindegi aýdarma mátinderinen shıkilikter shyǵyp jatatyny jaıly syndy sol qujattardy birinshi bolyp qaraıtyn Májilis depýtattary da, qoǵam ókilderi de aıtýdaı-aq aıtyp keledi. Alaıda odan shyqqan nátıje joqtyń qasy. Sebebi zań jobalaryn daıyndaýmen aınalysatyn memlekettik organdardaǵy memlekettik qyzmetshilerdiń kóbi memlekettik tilge shorqaq  ekendigi jasyryn emes.

Jaqynda jazýshy Roza Muqanova Facebook-tegi paraqshasynda: «Tańerteń emhanaǵa analız tapsyrýǵa bardym. 28 ben 50 jas aralyǵyndaǵy kileń qazaq. Bári joǵary bilimdi. О́ıtkeni bul klınıka Prezıdenttiń is basqarmasyna qaraıdy. Demek bári – memlekettik qyzmetshiler. «Sońy kim?»,  dep suradym, talon beretin apparat isten shyqqany kórinip tur. Bári odyraıa qarady. Shamasy, mynaý ne aıtyp tur dese kerek. «Sońy kim? Aýyzdaryńa qum quıyp alǵanbysyńdar?». Endi túsindi, bilem. «Iа!», dedi bireýi. Sonymen uzyn-sonar kezekte turmyz. Senesiz be? Birde-bir qazaq óz tilinde kezek suramady, tipti sóılemedi de. Barlyǵy 100 paıyz orys tilinde ǵana qarym-qatynas jasap tur. Bir adam, bir pende óz ana tilinde til qatpady.  Bul ne?.. Kiná kimde?.. Kiná qazaqtyń ózinde. Qazaq ózin syılamaıdy. Qazaqta namys joq. Búgin jylaǵym keldi. Úıge áreń jettim. Kóńilim qaldy.

...Ult retinde  tym bolmaǵanda ishki qupııamyzdy, ishki qarsylyǵymyzdy da saqtaı almappyz... О́zin ózi qorlyqqa jekken, kóndikken, bolashaǵynan qoryqpaıtyn, alańdamaıtyn, memleketi turmaq, ulty turmaq, óz qara basynyń, balasynyń qamyn oılaý sanada atymen joq, ár nársege bir aldana salatyn áýesqoı, kiresili-shyǵasyly  ǵana esi bar áıelderdi, erkekterdi kórdim. Anyǵynda «ata-analardy» kórdim.  Shoshydym!», dep jazyp, osy  kóńilsiz kórinisti hám qoǵamdyq qubylysty «Ulttyń uly tragedııasy» dep atapty...

Rasynda da, Qazaqstan degen ataýynyń ózi-aq qazaq tilin meńgerýge úndep turǵan memlekettiń memlekettik qyzmetshileri memlekettik tildi nege bilmeıdi? Mundaı masqara paradokske qalaı jol berilip otyr?  Bizdińshe, bul, eń aldymen, qoldanystaǵy «Qazaqstan Respýblıkasynyń memleket­tik qyzmeti týraly» zańda memlekettik qyzmetshilerdiń memlekettik tildi bilýi týrasynda eshqandaı talap qoıylmaǵandyǵy­nan. Máselen, bos memlekettik ákimshilik laýazymdarǵa jarııalanǵan konkýrstarǵa qatysýshylardan memlekettik tilde nemese orys tilinde esse jazý ǵana talap etiledi. Al «Qaztest» júıesi arqyly memlekettik qyzmetke úmitkerlerdiń memlekettik tildi bilý deńgeıi anyqtalǵanymen, bul jónindegi kórsetkish olardyń jeke qasıetterin baǵalaý kezinde múldem eskerilmeıtin bolyp shyqty. Naqty aıtqanda, «Memlekettik ákimshilik qyzmetshilerdi, memlekettik ákimshilik laýazymdarǵa ornalasýǵa úmit­kerlerdi testileýdi uıymdastyrý, baǵdar­lamalary men qaǵıdalaryna» sáıkes «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik tilin bilýge arnalǵan testileýden ótý úshin mán belgilenbeıdi» eken. Bul – qazaq tilin­de bir aýyz sóz bilmeseń de memlekettik qyzmetke qabyldana beresiń degen sóz.

Sonda memlekettik tilden maqurym qalǵan memlekettik qyzmetshiler daıyn­daǵan zań jobalaryn qazaqshaǵa aýdaryp júrgender kimder? Árıne,  aýdarma­shylar. Olarǵa sol úshin memleket qazynasynan jyl saıyn mıllıondaǵan teńge aqy tólenedi. Eger sonshama qarajat mem­leket­tik tildi minsiz meńgergen memle­kettik qyzmetshilerge qosymsha aqy retinde tólense, onda qazaq tilin biletin sheneýnikter qatary qalyńdap, ana tilimizdiń shynaıy mártebesi asa túser  me edi degen oı keledi. Belgili jazýshy aıtqan «ulttyń uly tragedııasyn» boldyrmaýdyń bir joly da osy bolar.

...Ata Zańymyz boıynsha Qazaqstan Prezıdenti bolyp memlekettik tildi erkin meńgergen azamat qana saılana alady. «General bolýdy armandamaǵan soldat – soldat emes» dep, Aleksandr Sývorov aıtqandaı, Prezıdent bolýdy armandamaıtyn jáne memlekettik tildi meńgergisi kelmeıtin memlekettik qyzmetshi de memlekettik qyzmetshi bolyp jarytpaıtyn sııaqty...

Sońǵy jańalyqtar

Indet qaıta órshidi

Álem • Keshe

О́ńirde damý úrdisi bar

Aımaqtar • Keshe

Tańdaıdyń tarlany

Tarıh • Keshe

Joǵalǵan soldat

Tarıh • Keshe

Dombyrany dáriptedi

Rýhanııat • Keshe

Almatyda 36 gradýs ystyq bolady

Aýa raıy • Keshe

Búgin - Ulttyq dombyra kúni

Qazaqstan • Keshe

Uqsas jańalyqtar