Atalǵan fılmde Elbasymyz bir sát óziniń balalyq shaǵyna oralyp, «...bul – óte yńǵaıly úı. Qabyrǵalaryn kerege dep ataıdy, olar quralmaly. Aǵashtan jasalǵan, tez buzylyp, tez jınalady. Eń basty eksponat – shańyraq. Ár otbasy, ár rý ákesiniń shańyraǵyn saqtaǵan» dep, qazaq úı týraly syr shertedi. Sonymen birge, «Bala kezimde ózim de turdym. Ákemniń tonyna oranyp jatyp uıyqtaıtynmyn. Kıizge tıgen jańbyr daýysyn estip, tátti uıqyǵa batqanmyn...» dep, sol bir kúnderdi saǵynyshpen eske alady.
Ult kóshbasshysynyń «Táýelsizdik taǵylymy» atty maqalasyn oqyp otyryp, meniń kóz aldyma ózimniń balalyq shaǵym elestep ketti. Sebebi men de sol kıiz úıde týyp, kóshpendi ómirdiń sońyn kórgen azamatpyn.
Elbasynyń balalyq dáýiri ótken ǵasyrdyń qyrqynshy jyldarynda ótse, bizdiń balalyq shaǵymyz jetpisinshi jyldarǵa túspa-tus keldi. Jasyratyny joq, ótken ǵasyrdyń sekseninshi jylyna deıin bizdiń basymyzda úı bolǵan emes. Kádimgi qazaq úımen qystaý, jaılaý jáne kúzeý-kókteýge kóship-qonyp júretinbiz. 1981 jyly Den Sıaopın Qytaıdy naryqtyq ekonomıkaǵa buryp, jekeshelendirý bastaldy. Mal men jerdi bir jyldyń ishinde azamattarǵa 49 jylǵa jekemenshikke bólip berdi. Men ol kezde on eki jastamyn. Qoramyzǵa mal tolyp, jer tıgen soń, ákem orta jaılaýdyń etegi sanalatyn Jińishkebulaq degen jerdegi kósh joldyń boıyndaǵy bir qyrańnyń ústine eki bólmeli soqpa tamnan úı jáne mal qora saldy. Men sol úıden joǵary oqý ornyna attandym.
Keıin «Kásibı dúı» atalyp ketken kenttiń shetine kóship kelip, taǵy da soqpa tamnan úı, mal qora turǵyzdyq. Úıimiz úsh bólmeli bolǵanmen, jerdiń tarlyǵyna baılanysty qoramyz irgemizge tıip turatyn. Qyrdan túsip, otyryqshy eldiń shetine taman keldi demeseń, ol úıimizdiń de jetisip turǵany shamaly edi. Biraq sonyń ózin qut sanap, qýanyp júrdik. Buryn úı kórmegendikten bolsa kerek, keń saraıǵa balap, shattandyq...
Men oqýdy bitirip, qyzmetke turyp, qolym aılyqqa endi jetkende, áke-sheshem, bir aǵam birinen soń biri ómirden ótip ketti. Báriniń súıegin sol jupyny úıden shyǵardyq. Quran oqýǵa kelgen jurttyń qarasy kóbeıdi. Kóbi alystan qonaǵa keledi. Úıdiń jupynylyǵy óz aldyna, tarlyǵy arqamyzǵa aıazdaı batty. «Ataqty Muqıbek záńginiń úıiniń túrin qara!» dep, syltyń qylǵan kúnshil-minshil aǵaıyndardy da kórdik, synyn estidik...
Biraq men «Átteń, nege úlkenirek, ádemi úı salmaǵan!» dep, ákeme renjigen emespin. Eldiń syltyń sózine de jasyǵam joq. Sebebi ákemniń sol kezdegi qolynan kelgen bar múmkindigi sol edi. Qaıta, ákemniń qyzyl qyrǵyn – sar súrginnen aman qalyp, bizdi osy halge jetkizgenine táýbe deıtinmin. Tek, eńseli jańa úı salyp, ákem men sheshemdi bir qýanta almadym-aý degen ókinish qana ózegimdi órteıdi. Qazaqstanǵa keterde eski úıdi buzyp, ornyna sol kezdiń aldy bolmasa da, ortasynan ilgeri turatyn etip, qara shańyraqty ustap otyrǵan jesir qalǵan jeńgeme eńseli tórt bólmeli úı jasatyp berip, jigittik paryzymdy ótedim. «Otan otbasynan bastalady» degen sózge júginsek, memleket te sol úıdiń úlkeıtilgen túri ǵoı.
Elbasymyzdyń «Táýelsizdik taǵylymy» atty maqalasynda sol Úlken úı – Qazaqstannyń qalaı táýelsizdik alǵany, búgingi deńgeıge qandaı jolmen jetkeni, álemdik qoǵamdastyqtan óz ornyn qaıtip alǵany ret-retimen áserli baıandalǵan. Biz aıtatyn sóz qaldyrmapty Elbasy.
Nursultan Ábishuly – Alla qazaqtyń baǵyna bergen tulǵa. Ol qazir «Tuńǵysh Prezıdent», «Elbasy», «Ult kóshbasshysy» jáne «Búkil túrki dúnıesiniń aqsaqaly» degen halyqtyń ózi bergen asa mártebeli ataqtardyń ıesi. Bir sózben aıtqanda, Ulttyń ákesi. Memleket qurý ońaı sharýa emes. Ol Táýelsiz Qazaqstandy búgingi deńgeıge jetkizý jolynda óz qolynan kelgenniń bárin jasady, Qazaqstan atty alyp úıdiń qańqasyn ǵana turǵyzǵan joq, kózdiń jaýyn alatyn búkil múkamalyn túgendep, irgetasyn myqtap qalap berdi. Qazaqpen bir mezgilde erkindik alǵan elderdiń aldyńǵy qataryna shyǵardy. Álemdegi damyǵan elderde ne bar, sonyń túgelge jýyǵy qazir Qazaqstannan tabylady.
Biz Elbasymyzdyń osynaý uly eńbegin óz deńgeıinde baǵalap, oǵan alǵys aıtýymyz, onyń jasaǵan tarıhı sheshimderi men júrip ótken joldaryn jas urpaqtyń sanasyna sińirip otyrýymyz kerek. Kúdigińiz bolmasyn, erteń ýaqyt bárin Nursultan Nazarbaevtyń paıdasyna sheshedi. Sol úshin, ár qazaq óziniń ákesin qalaı qurmettese, bizdiń ultymyz da Nursultan Ábishulyn dál solaı syılaýǵa, ardaqtaýǵa jáne maqtanysh etýge mindetti dep bilemin. Bul – ulttyń sapasyn kórsetetin qasıet bolmaq. Al Nursultan Nazarbaev bas bolyp qurǵan jańa Qazaqstandy jetpegenin tolyqtap, ekinshi bıikke kóterý Qasym-Jomart Kemeluly bastaǵan bizdiń mindetimiz ári paryzymyz.
Aýyt MUQIBEK,
qoǵam qaıratkeri
