Memlekettik qoldaý óńirde turaqtap qalýǵa septigin tıgizedi

Jastarǵa qatysty máselede olar­­dyń jumyspen qamtylýy ózek­ti. «Qazir jumyspen qamtýǵa baǵyttalǵan birneshe baǵ­darlama bar. Biraq jastardyń kóbi sol sharalar týraly bilmeıdi. Memleket usynyp otyrǵan túrli qoldaý jumystarynan habarsyz. Bul másele tek jalań úgit-nasıhatpen sheshilmeıdi. Úkimet pen ákimder jastardy jumyspen qamtý má­se­lesimen arnaıy aınalysyp, kúndelikti nazarda ustaýy qajet», degen edi Memleket basshy­sy Táýel­sizdiktiń 30 jyldyǵyn merekeleýge daıyndyq jónindegi memlekettik komıssııanyń otyrysynda.

Jýyrda Soltústik Qazaqstan oblysynda jastar saıasatyn iske asyrý barysyna arnalǵan jıyn boldy. Onda jastar­dyń azamattyq belsendiligin bá­seńdetpeı, olardy jańa maqsattarǵa jumyldyrý qajettigi týraly aıtyldy. Sonyń ishinde Prezıdent talap etken memlekettik qoldaý iste­riniń árbir jastyń nazaryna qalaı jetip jatqandyǵy aıtyldy. Qazir oblys aýmaǵynda 14 pen 29 aralyǵynda 98 910 jas azamat bar eken. Bul barlyq oblys halqynyń 18,2%-yn ­qamtıdy degen sóz.

Ishki saıasat basqarmasynda­ǵy Asqar Baımuqanov basshylyq etetin jastar saıasaty bóliminiń, aımaqtaǵy 84 adamnan turatyn 14 jastar resýrstary ortalyǵynyń, 2019 jyldan árbir aýyldyq okrýgterde engizilgen jastar isi jónin­degi mamandardyń uıymdasty­rýy­men túrli bastamalar men sharalar ótkizilgen. Oblysta jas­tar uıymdastyrǵan 44 úkimettik emes uıym bar. 2021 jyly jastar ÚEU-ǵa ishki saıasat basqarma­sy 47 mln teńgeniń áleýmettik tapsy­rystaryn bergen. Oblys aýma­ǵyn­daǵy volonterlerdiń «Asar» sleti, respýblıkalyq debat týrnıri, múm­kinshiligi shek­teýli jastar men jas otbasylaryn qoldaý jumysta­ry osy tapsyrystardyń negizinde iske asy­ryldy. «Jasyl el» eńbek jasaq­taryn uıymdastyrý da osy tap­syrystardyń sheńberinde oryn­daldy. Táýelsizdiktiń 30 jyl­dyq mereıtoıyn atap ótý aıasyn­da tıktokerler men graf­fı­tıs­terdiń, kıbersportshylar men vor­kaýterlerdiń arasynda konkýrs­tar uıymdastyryldy. Bul sharalar árbir qazaqstandyq jastyń 30 jyl­dyqtyń uly dúr­megine qatysty bolýyn kózdegen. Ne oqýy, ne ju­mysy joq NEET kategorııasyna enetin jastar da nazardan tys qaldyrylmaı, olarǵa mamandar­dyń aqyl-keńesterin berý, vakansııalar jármeńkesi, sonymen qa­tar memlekettik qoldaý sharalary qaras­tyrylǵan.

Jastardy qoldaýdyń, jumys­pen qamtýdyń úzdik baǵdarlama­la­ry­nyń biri «Dıplomen – aýyl­ǵa» baǵdarlamasy ekeni bel­gili. Aýyl­ǵa barǵan árbir jas ma­man­ǵa 100 AEK kóleminde kóter­me ótemaqy beriledi. Odan bas­qa 1,5 myń AEK-ke deıin jeńil­de­­tilgen kredıt alýy­na múm­kin­­digi bar. Osy baǵdarlama­ny soltús­tik­qazaqstandyq jas­tar tıimdi paıdalanýda. 1 qarashaǵa deıingi málimetke qaraǵanda ony 551 jas qoldanypty.

Al jastardy jumyspen qam­týdy kózdeıtin «Jasyl el» jobasy boıynsha jazǵy mezgilde 668 adam eńbekpen qamtylǵan. Olar orman sharýashylyqtaryna ǵana emes, aýyldyq eldi mekenderge de jumysqa ornalasypty. Alǵashqy kórgen eńbekaqylarynyń kólemi 27-den 60 myń teńgeniń aralyǵyn­da. Jastardyń bıznespen aınaly­sýyn qoldaýǵa 2021 jyly 315 mln teńgeniń 63 kredıti berilgen. Odan basqa «Bıznes bastaý» jobasy bo­ıynsha 195 mln teńgeniń 340 gran­ty tapsyrylǵan.

Soltústik Qazaqstannan jas­tar­dyń basqa elge qonys aýdarýy­nyń kóp ekendigi týraly jıi aıtylady. Alaıda sońǵy jyldary onyń tómendeý dınamıkasy kórinis berýde. Eger 2018 jyly basqa elge qonys aýdarǵan jastar sany 2 myń adamnan assa, bıyl onyń sany 800-ge túsken. Árıne, bu­ǵan jaman indettiń de áseri boldy, biraq memleket qoldaýynyń artýy jastardyń týǵan elde turaqta­nýyn arttyrǵany sózsiz.

Ústimizdegi jyldyń basynan beri jastardyń resýrstyq or­ta­lyqtary jaman indettiń qol­baılaýyna qaramaı 18 myńdaı adam­dy qamtyǵan 1 700 shara ót­kizgen. Olar negizinen salamatty ómir saltyn qurýǵa, quqylyq má­de­nıetti arttyrýǵa, urpaqtar jal­ǵastyǵyn qamtamasyz etýge, jas­tarǵa ekologııalyq tárbıe berýge baǵyttalǵan. Jaman indettiń órleýi kezinde shekteý sharalary artqan soń kóptegen jıyn onlaın formatta ótkizilgen. Osy ortalyq­tyń kómegimen ústimizdegi jyldyń 10 aıynda 907 adam jumysqa tur­ǵyzylǵan. Al ortalyqtardaǵy volonterler klýby jeti baǵytta ju­mys isteıdi. Qazir olardyń jalpy sany 10 myń adamnan asqan. So­nyń ishinde Ǵ.Músirepov aýdany­nyń volonterler klýby «Volon­ter jylynyń» qorytyndysy ­bo­­ıynsha respýblıkadaǵy úzdik­ter qatarynan tabylyp, Aqparat ­jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi­niń Qurmet gramotasymen mara­pat­talǵan.

Jastar arasynan belsendili­gin shyńdap, kózge túsip júrgender­diń biri Zarına Mavlıanova. Ol tiginshilikti ózdiginen úırengen. Biraq túrli sheberlik sabaqtary­na qatysa júrip qazir mamandy­ǵyn jetik meńgerip alǵan. «Jas kásipker» jobasy boıynsha 2019 jyly grantty jeńip alyp, óziniń alǵashqy tigin mashınasyn satyp alypty. Sheberligin shyńdaı bilgen qyz ulttyq stıldegi sándi kóılekter, sonyń ishinde úılený toılaryna arnalǵan kıimder tigý­di ıgergen. Qazir turǵyndar oǵan ulttyq kıim tiktirýge kezekke tura­tyn kórinedi. Eńbegi janyp bıyl kásipkerlerdi damytýdyń «Damý» qorynan 5 mln teńge grant utyp alǵan. «Bul qarajatqa óner­kásiptik tigin mashınalaryn satyp aldyq. Qasyma taǵy 2-3 jumysshy alǵan soń tigin jumysyn jandandyra túsemin. Memlekettiń jas­tardy qoldaıtynyna rızamyn», deıdi Zarına.

Soltústik Qazaqstan oblysy