Ekonomıka • 27 Jeltoqsan, 2021

2021 jyl salymshylar úshin jaıly boldy ma?

813 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Qazaqstandyq ekinshi deńgeıli bankterdegi jeke tulǵalardyń salym kólemi 12,6 trln teńgeden asqan. Iаǵnı bul – depozıtte jatqan qarjy kólemi. 2020 jylmen salystyrǵanda jeke tulǵalardyń salymy 20,6 paıyzǵa kóbeıipti. Aılyq dınamıkada 0,7 paıyzǵa artqan.

2021 jyl salymshylar úshin jaıly boldy ma?

Tutynýshylar salymynyń jyldyq ósim kórsetkishi boıynsha ázirge «Otbasy bankke» teńeser qarjy ınstıtýty joq. Turǵyn úı salasyndaǵy jetekshi banktegi salym mólsheri – 1,4 trln teńge (+48,1 pa­ıyz). Tek bir aıdyń ózinde bank portfe­li 1,1 paıyzǵa ósim kórsetken. Al jıyn­tyq portfel bir jylda 53,4 paıyzǵa artyp, 1,51 trln teńgege deıin ósken. Jeke tul­ǵalar depozıtiniń jyldyq ósimi boıyn­sha úzdikter qataryna Bank RBK (315,3 mlrd teńgege deıin) jáne Jusan Bank te (691,2 mlrd teńgege deıin) kirgen.

Finprom-nyń jazýynsha, «Otbasy bank­­te» 2020 jyly qarasha aıynda jeke tul­ǵalar salymdar portfeliniń jalpy jyldyq ósimi 17,6 paıyzǵa (2019 jylmen salystyrǵanda) ósse, osy ýaqyt ara­lyǵynda «Otbasy bank» portfeli bir­den 27 paıyzǵa ósken. Bul árıne, qandaı jaǵ­daı bolsyn qazaqstandyqtardyń bank­ke úmit artatynyn, depozıtke aqsha jııý­dy – óz bolashaǵyna salynǵan ınves­tısııa dep túsinetinin ańǵartady. Endi munyń ústine birjolǵy zeınetaqy tólemin «Otbasy bank» depozıtine aýdarý múmkindiginiń paıda bolýy – depozıttegi aqsha mólsherin odan ári arttyratyn boldy. Mundaı múmkindikti el turǵyndary 2021 jyldyń 16 jeltoqsanynan bastap paıdalana aldy. Aıta ketý kerek, 2021 jylǵa arnalǵan BJZQ-daǵy jetkilikti shek mólsheri 2022 jyldyń sáýirine deıin jaramdy.

«Qazaqstannyń depozıtterge kepildik berý qorynyń rekomendasııasyna sáıkes, bir jyldyq «qysqa» kezeń úshin meılinshe tabysty jınaq salymdaryna arnalǵan kommersııalyq bankterdegi depozıtter boıynsha maksımaldy stavka 12,7 paıyzdy quraıdy, eger merzimi eki jyl bolsa 11,4 paıyzdan aspaýy kerek. Barlyq bankter maksımaldy stavka usynbaıdy. Kóbinde salymdar boıynsha paıyz ke­pildik berý qory bekitken mejeden de tó­men. Al turǵyn úı qurylys jınaq jú­ıesi jyl saıyn somaǵa qosylatyn 20 pa­ıyzdyq syıaqysymen tartymdy. Tur­ǵyn úı qurylys jınaq júıesi sheń­berinde úsh krıterııdi oryndaý ma­ńyzdy. Olar – depozıtte úsh jyldan kem emes ýaqytta qarjy jınaý, tur­ǵyn úı somasynyń 50 paıyzyn jınaý jáne baǵalaý kórsetkishiniń mınımaldy deńgeıine jetý. Eger osy talaptar­dy oryndaǵan bolsańyz, «Otbasy bank» arqyly nebári 5 paıyzben turǵyn úı zae­min alýǵa bolady» dep jazady Finprom.

Al korporatıvtik salym kólemi bir jylda 185 mlrd teńgege ulǵaıyp, 12,7 trln teńgeden asqan. Zańdy tulǵalar senimine ıe bolý turǵysynan aılyq dınamıkada 22 ekinshi deńgeıli banktiń 10-y, jyldyq mánde 17 bank oń nátıje kórsetken. Jyl basynan beri korporatıvti depozıt portfeli 2,11 trln teńgege ósipti. Bıznes salymdardyń kóptigi jaǵynan Halyk Bank kósh bastaıdy: bank portfeli – 4,47 trln teńge. Bul kórsetkish – naryqtyń 35 paıyzy. Jyl basynan beri salym kólemi 737,1 mlrd teńgege ósse, bir jylda 896,4 mlrd teńgege ósim kórsetken. Tek bir aıdyń ózinde kásipkerlerden 239,8 mlrd teńge aqsha túsipti. Salystyra aıtar bolsaq, bir Halyk Bank-tyń aılyq ósimi qalǵan 9 banktiń korporatıvtik salymdarynan da alda turady. Aılyq dınamıka boıynsha alǵashqy úshtikke «Otbasy bank» (111,4 mlrd teńge) pen «Sıtıbank Qazaqstan» (981,7 mlrd teńge) kiredi. Al jyldyq kórsetkishte Halyk Bank-tan keıingi oryndy «Sberbank» (1,47 trln teńge) pen Jusan Bank (791,9 mlrd teńge) enshileıdi.

Bul ýaqytta halyqtyń nesıesi 9,93 trln teńgege jetken. Bul byltyrǵy soma­dan 38,7 paıyzǵa kóp. Demek, nesıe alý­shylar sany artqan. Osy somanyń ishin­de jeke tulǵalardyń qaryzy 5,77 trln teńgeni quraıdy. Bir jylda 35,1 paıyzǵa ósken.

«Qazir kepilsiz beriletin tutynýshylyq zaemder eń tanymal ári keń qoldanysqa ıe. Ondaı nesıelerdi qazir 22 ekinshi deńgeıli banktiń 13-i beredi. Kepilsiz nesıe boıynsha eń tómengi jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesin (JTSM) Bank RBK usynady – 8,27 paıyz. Úzdik úshtikke «Sberbank» (8,38 paıyz) jáne Halyk Bank (10,4 paıyz) kiredi. Bul segmenttegi ortasha JTSM 17,49 paıyzdan bastalady. Sektordaǵy zaemdardyń maksımaldy merzimi – 60 aıǵa deıin. Dál osyndaı mer­zimge 10 bank nesıe berýge daıyn. Bul rette «Bank VTB (Qazaqstan)» 84 aıǵa deıin nesıe rásimdeıdi» dep jazady Ranking.

Sondaı-aq Bank RBK jáne Halyk Bank-ti qosa alǵanda 6 ekinshi deńgeıli bank
7 mln teńgege deıin nesıe beredi. Bul rette sektordaǵy shekti soma 5-8 mln teńge aralyǵynda ekenin atap ótý kerek. Tek Kaspi Bank qana eń kóp degende 1 mln teńge mólsherinde nesıe usynady.

Qazan aıynyń qorytyndysy boıynsha jeke tulǵalar nesıesi kólemindegi merzimi ótip ketken bereshek úlesi 2,9 paıyzdy ǵana quraǵan. Bir jyl buryn ol kórsetkish 4,9 paıyz bolǵan edi. Al tutynýshylyq nesıeniń merzimi ótken bereshek úlesi – 3,5 paıyz (bir jyl buryn 5,2 paıyz)» delingen Ranking zertteýinde.

Ekinshi deńgeıli bankterdiń jıyntyq qaryz portfelindegi NPL 90+ úlesi nebári 4,1 paıyz deńgeıinde ǵana. Onyń ishinde eń úzdikteri Bank RBK – 2,5 paıyz, Halyk Bank – 3,1 paıyz jáne «Sberbank» – 5,3 paıyz.