Gaz ben atom qýatyn «jasyl energııa» qataryna qosýǵa bola ma?

Jobany ázirleýshilerdiń aıtýynsha, gaz jáne ýrandy paıdalaný taza energııaǵa kóshýge kómektesedi. Degenmen gaz ben atomdy qoldanatyn elektr stansalarynyń bári «jasyl» dep atalmaıdy. Tek joǵary stan­darttarǵa qol jetkizgender ǵana osy qatarǵa qosylmaq. Sondaı-aq atom stan­salarynyń qaldyqtaryn joıý máselesi de jiti qadaǵalanady.

«О́ndiriletin gaz jáne atom energetıkasy sektorlary Odaq ekonomıkasyn kómir­qyshqyl gazynan qutqarýǵa yqpal ete alatynyn moıyndaý qajet», delingen komıssııa usynysynda.

Qujatqa mundaı usynystyń enýine Fransııa múddeli. О́ıtkeni eldegi elektr qýatynyń 70 paıyzy atom stansalarynan alynady. Degenmen aldaǵy 15 jylda muny jarty ese qysqartýdy josparlap otyr. Fransııa sondaı-aq 2035 jylǵa qaraı 12 ıadrolyq reaktordy jaýyp, atom energııasyna táýeldiligin azaıtýǵa ýáde bergen-di.

Germanııa kansleri Olaf Shols basta­ǵan úsh partııalyq koalısııa Brıýs­sel­ge joldaǵan resmı hatynda Eýro­palyq odaq­tyń atom elektr stansalaryn turaq­ty ener­gııa kózi retinde qabyldaýyna qarsy­ly­ǵyn bildirgen. Germanııanyń Qorshaǵan or­tany qorǵaý mınıstri Eýropalyq komıs­sııa­nyń josparyn «múldem qate» dep atady.

Vıse-kansler jáne ekonomıka mınıstri Robert Habek Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstri Steffı Lemkemen birlesken málimdemede «Federaldy úkimet retinde atom energııasyn tizimge qosýdan bas tartatynymyzdy taǵy da anyq bildirdik. Bul qaýipti jáne qymbatqa túsedi», dedi Jasyldar partııasynyń ókili.

Qart qurlyqtyń odaǵy qujatty qabyl­daý arqyly «jasyl» ınvestısııanyń ozyq stan­dartyn ornatýǵa, klımatqa qolaı­ly jo­balarǵa jeke kapıtaldy tartýǵa jol ashpaq. Sondaı-aq «jasyldandyrý» má­selesinde asyra silteýdi joıýǵa baǵyttalǵan.

Osy oraıda aıta ketken jón. Atom energııasyn «jasyl» dep esepteý tek ıdeolo­gııalyq másele emes. Onyń astarynda mol qarajat jatyr. О́ıtkeni Eýropalyq ortalyq bank (EOB) Eýropalyq odaqtyń «jasyl» oblıgasııalaryn kepildik retin­de paıdalansa, basqa bankterge qaıta qar­jy­landyrýdyń tıimdi sharttaryn usyna­dy. EOB sonymen qatar «jasyl» oblıga­sııalardyń proporsıonaldy emes úlesin satyp alýǵa daıyn ekenin aıtyp otyr.

Sondaı-aq Reuters agenttiginiń habarlaýynsha, Eýropalyq komıssııanyń usynysyna ınvestorlar da qarsy. Qazirgi tańda baılyǵy 6 trıllıon dollardy qu­raıtyn 16 adam atom energııasy men gaz­dy «jasyl energııa» qataryna qosýdy durys emes dep sanaıdy.

Ekologterdiń buǵan qarsylyq tanytýynda negiz bar. Iаdrolyq energııa kómir­qyshqyl gazyn bólmeıdi. Alaıda atom elektr stansasynan radıoaktıvti qaldyq­tar shyǵady. Gazben jumys isteıtin elektr stansalarynan kómirmen jumys isteıtin elektr stansalarǵa qaraǵanda shamamen eki ese az kómirqyshqyl gazy bólinedi. Sondyqtan ony da parnıkti gazdardan ada deı almaımyz.

Sondyqtan bul salada lobbılerdiń úni qatty shyǵyp otyr. Bul ıadrolyq jáne tabıǵı gaz sektorlaryna qanshalyqty qaýip tónip turǵanyn kórsetedi. Eger energııanyń osy túrleri «jasyl» retinde eseptelmese, qarjylandyrý quny kóterile me degen qaýip bar.

Baılyǵy 430 mıllıard eýrony quraı­tyn Union Investment kompanııasynyń qorsha­ǵan ortany, áleýmettik jáne korpo­ratıvtik basqarý (ESG) basshysy Henrık Ponsen Eýropalyq komıssııa jospary bekitilse, kompanııa da ustanymyn ózgertýi múmkin ekenin aıtady. Qazirgi tańda Union Investment gazdy turaqty ınvestısııalyq ónimderge qosqan. Aldaǵy ýaqytta atom energetıkasyna qatysty ustanymyn qaıta qaraýy múmkin ekenin de jetkizdi.

Qalaı degenmen, aldaǵy ýaqytta Eýro­pa­lyq odaqta atom men gazdy «jasyl ener­gııaǵa» qosý máselesi maıshammen qaral­­maq. Buǵan keıbir qaltalylar múddeli bol­ǵanymen, ekologter odan keletin zııan­nyń kóp ekenin aıtyp dabyl qaǵyp otyr. Eýropalyq komıssııanyń usynysyna uıym­ǵa múshe memleketter daýys beredi. Qazirgi tańda Germanııanyń jobaǵa qarsylyǵyn eskersek, jańa qujattyń qabyldanbaı qalý yqtımaldyǵy joǵary.