Jetim kýrsant júr áli júdep-jadap...

Eń bastysy durys jáne ádil sheshim shyǵarý qajet» degen bolatyn. Bul baǵytta elimizde Prezıdent tapsyrmalaryna sáıkes birqatar ıgi is qolǵa alynǵanymen, memlekettik organdarda tamyry tereńdep ketken bıýrokratııanyń jany siriligi áli de baıqalyp qalady.

Buǵan mysal retinde zapas­taǵy polısııa general-maıory Mırlan Qyzylovtyń «Ege­men Qazaqstan» gazetinde jarııa­lanǵan (11 naýryz, 2021 jyl) «Je­­tim kýrsanttyń jazyǵy ne?» ma­­qa­lasynda kóterilgen áleýmet­tik ádildik máselesi sozbalańǵa salynyp, áli kúnge tolyq sheshimin tappaǵanyn aıtýǵa bolady.

Eske sala keteıik: Qostanaı qalasyndaǵy Balalar úıinde ós­ken tuldyr jetim Tatıana Vodo­laz­kına orta mektepti 2017 jy­ly támamdaǵan soń osy sha­harda ornalasqan Ishki ister mı­nıs­trliginiń Shyraqbek Qabylbaev atyndaǵy Qostanaı akademııasyna oqýǵa túsýge qujat tapsyrady.

Biraq onyń Ulttyq biryńǵaı testi­leýden jáne qosymsha synaqtardan jı­naǵan ball kórsetkishiniń joǵary bolýyna oraı, akademııanyń qabyldaý komıssııasy Tatıanaǵa Ujymdyq qaýipsiz­dik týraly shart uıymyna múshe memleketter arasyndaǵy kelisim negizinde Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mı­nıstrligi bólgen kvota boıynsha Reseı Federasııasy Ishki ister mınıstrligi­niń Krasnodar ýnıversıtetinde oqýdy usynǵan. Áý basta buǵan qýana keli­sip, IIM-men kelisimshartqa qol qoı­ǵan kýrsant qyz keıin ózine jetim retin­de týǵan eli – Qazaqstannyń qoldanys­ta­ǵy zańnamasynda kózdelgen áleýmettik jeńildikterden aıyrylyp, turmystyq qıyndyqtarǵa tap bolatynyn sezbegen de edi. Atap aıtqanda, ol nysandy kıimmen, tegin tamaqpen jáne mardymsyz laýazymdyq jalaqymen (stıpendııa) qamtamasyz etilgenimen, sabaqtan tys ýaqytta jáne kanıkýl kezinde kıe­tin azamattyq kıim-keshek alýǵa jáne basqa da qajettilikterge jumsaýǵa beri­letin materıaldyq járdemnen qaǵyl­dy. Al onyń elordadaǵy «Astana» ýnı­versıtetine oqýǵa túsken sińlisi Eka­terına mundaı jeńildikterdiń bárin ýaq­tyly alyp turady eken.

Mine, osyndaı ádiletsizdikke kúıin­gen Tatıana advokat N. Erejepov arqy­ly ­2020 jyly Nur-Sultan qalasynyń Alma­ty aýdandyq sotyna ózin oqýǵa ji­bergen Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstrliginiń ústinen ta­lap-aryz túsiredi. Alaıda azamattyq isti qaraǵan sýdıa L.Rahmetýlına kýrsant qyzdyń ózine IIM-nen 2017 jyl­dan bastap aqshalaı ótemaqy óndirip alý jónindegi ótinishin 26 qarashadaǵy sheshimimen múldem qanaǵattandyrmaı tastaıdy. Ol sot otyrysyna qatysqan prokýror B.Rashıtovanyń talapkerdiń talap-aryzyn ishinara qanaǵattandyryp, aqshalaı ótemaqyny 2017 jyldan emes, 2018 jyl­dan bastap tóletý qajettigi tý­raly qo­rytyndysyna qulaq aspaıdy.

Ádildik izdegen T.Vodolazkına men onyń advokaty N.Erejepov 2021 jyly Almaty aýdandyq sotynyń sheshimine appelıasııalyq shaǵym bildirip, Nur-Sultan qalalyq sotyna júgingen. Biraq isti qaraǵan Azamattyq ister boıynsha sot alqasy 2 aqpandaǵy sheshimimen Almaty aýdandyq sotynyń sheshimin kúshinde qaldyrǵan.

Sodan keıin Tatıana qaıtadan Al­ma­ty aýdandyq sotyna júginedi. Bul joly 2021 jyly 27 sáýirde azamattyq isti qaraǵan sýdıa D.Baımenov kýrsant qyzdyń IIM-ge qatysty talap-ary­zyn ishinara qanaǵattandyrady. Naq­ty aıtqanda, atalǵan mınıstrliktiń Ta­­tıanaǵa ótemaqy tóleýden bas tartý jó­nindegi sheshimin zańsyz dep tabady jáne onyń ótinishin qaıta qarap, buzylǵan quqyǵyn tolyq qalpyna keltirýge min­det­teıdi. Alaıda sot IIM-di kýrsant talap etken aqshalaı ótemaqyny tó­leýge májbúrleýden bas tartyp, bul jaýap­kerdiń aıryqsha quzyreti dep sanaǵan. Bul sheshimmen kelispegen IIM-niń appelıasııalyq shaǵymyn qaraǵan Nur-Sultan qalalyq sotynyń azamattyq is­ter jónindegi sot alqasy 2021 jyly 7 shildedegi sheshimimen Almaty aýdandyq soty D.Baımenovtiń shyǵarǵan sheshimin durys dep sanap, esh ózgerissiz qaldyrǵan.

Sottyń osyndaı solqyldaq sheshimin­de Ishki ister mınıstrligin T.Vodolazkına­ǵa qatysty zańdylyqty qalpyna keltirý­ge mindetteý bolǵanymen, májbúrleý sharasy qarastyrylmaǵandyqtan, onda­ǵy sheneýnikter kýrsant qyzdyń talabyn oryndaýǵa asa qulshyna qoımaǵan sııaqty. Sonyń saldarynan qazir RF Krasnodar ýnıversıtetiniń sońǵy kýrsynda oqyp júrgen Tatıana búginge deıin ózi azamaty bolyp sanalatyn Qazaqstannan úmittengen áleýmettik kómegin ala almaı, júdep-jadap júr. Al onyń muqtajdy­ǵyn sheshý úshin Úkimettiń «Áleýmettik kó­mek kórsetiletin azamattarǵa áleýmet­tik kómektiń mólsherin, kózderin, túrlerin jáne ony berý qaǵıdalaryn bekitý týraly» 2012 jylǵy 12 naýryzdaǵy №320 qaýlysyna ózgeris engizý qajet bolyp shyqty. Osy qujatta óz elimizdegi jo­ǵary bilim berý uıymdarynda (túrine jáne vedomstvolyq baǵynystylyǵyna qaramastan) tárbıelenetin jáne oqıtyn jetim balalar men ata-anasynyń qam­qorlyǵynsyz qalǵan balalarǵa áleý­mettik kómek kórsetý kózdelgenimen, ol mem­leketaralyq kelisimderge sáıkes shetelderdegi joǵary oqý oryndarynda oqıtyn jetimderge qarastyrylmaǵan eken. Biraq is júzinde mundaı áleýmettik kómek Bilim jáne ǵylym mınıstrligi­ne qarasty bilim berý uıymdarynda oqıtyn jetim balalar men ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalarǵa ǵana berilip kelgen, al olardyń Ishki ister mınıstrligine qarasty joǵary oqý oryn­darynda oqıtyn taǵdyrlastary mem­lekettiń mundaı qamqorlyǵynan múldem shet qaldyrylǵany anyqtalyp otyr.

– О́zim de jas kezimde jetimdiktiń kermek dámin tatyp óskendikten, Ishki ister mınıstrliginiń Shyraqbek Qabylbaev atyndaǵy Qostanaı akademııasyn bas­qarǵan kezimde jetim kýrsanttardyń jaǵ­daıyn bilip, hal-qaderimshe kómek berýge tyrystym. Olardyń Úkimettiń №320 qaýlysynda kózdelgen áleýmettik kómekti almaıtynyn anyqtap bilgen soń 2017 jyldan beri osy kókeıkesti máseleni kóterip, hat jazbaǵan ınstansııam qalmady. «Sen salar da men salar, atqa jemdi kim salar?» demekshi, memlekettik organdar bir-birine siltep, jetim kýrsanttar taǵdyryna júrdim-bardym qarady. Tek Egemen Qazaqstan respýblıkalyq gazetinde jarııalanǵan maqalama Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev nazar aýdaryp, byltyrǵy 15 naýryzda «О́zekti másele, júıeli túrde sheshý kerek» degen nusqaý jazyp, bir­qatar memlekettik organ basshylaryna tapsyrma bergeniniń arqasynda ǵana seń qozǵaldy.

Naqty aıtsaq, Ishki ister mınıstrligi 2021 jyldyń 8 sáýirinde ózine qarasty joǵary oqý oryndarynyń basshylaryna sol bilim berý uıymdarynda oqyp júrgen 25 jetim kýrsantqa áleýmettik kómek kórsetý máselesin sheshý qajettigi týraly nusqaý hat joldady. Alaıda bul nusqaý osy kúnge deıin iske asqan joq. Buǵan qosa múddeli Ishki ister, Bilim jáne ǵylym mınıstrlikteri Reseıde oqyp jatqan jalǵyz kýrsant Tatıana Vodolazkınanyń máselesin sheshýdi de tym sozyp jiberdi. Úkimettiń №320 qaýlysyna engizeletin ózgerister jobasy kelisý úshin memlekettik organdarǵa bir emes, eki ret joldanyp, bıýrokratııalyq bógesinge tap bolyp tur. Al Tatıana oqýyn aıaqtaýǵa jaqyn. Bes jyl boıy ala almaǵan aqshalaı ótemaqysy qolyna qashan tıetini belgisiz. Ábden uıat boldy... – deıdi zapastaǵy polısııa general-maıory Mırlan Qyzylov.

Shyntýaıtynda, Memleket basshy­synyń osydan bir jyl buryn bergen tapsyrmasyn áli tolyq oryndamaı, jyraqta júrgen jetim kýrsant qyz­dyń jáne óz elinde júrip Konstıtýsııa ar­qyly kepildik berilgen áleýmettik kó­mekke qoldary jetpeı, muqtajdyq kór­gen ul-qyzdarymyzdyń kóz jasyna qalyp otyrǵan Ishki ister, Bilim jáne ǵylym mınıstrlikteri basshylarynyń jany ashymastyǵyna qarap, jaǵańdy ustaısyń...